Tôn trọng chủ quyền lãnh thổ - Chìa khóa vàng cho kinh doanh tại Việt Nam

Trong bối cảnh thị trường toàn cầu ngày càng cạnh tranh, việc tôn trọng chủ quyền lãnh thổ không chỉ là vấn đề chính trị – văn hóa mà còn là yếu tố then chốt quyết định uy tín và thành công của doanh nghiệp tại Việt Nam. Hai trường hợp điển hình là thương hiệu đồ chơi Baby Three và chuỗi trà sữa Chagee đã cho thấy hậu quả nặng nề khi không tuân thủ nguyên tắc này.

Baby Three: Sự sụt giảm về giá và bán tháo sau nghi vấn “đường lưỡi bò”

Từng là cơn sốt của giới trẻ và những người sưu tầm đồ chơi, Baby Three – hay còn gọi là “bé ba” – đã thống trị thị trường đồ chơi sưu tầm vào nửa cuối năm 2024 nhờ mô hình blind box độc đáo. Sản phẩm gây ấn tượng mạnh với thiết kế ngộ nghĩnh và tính bất ngờ khi mở hộp, khiến người tiêu dùng sẵn sàng chi hàng triệu đồng để sở hữu những phiên bản hiếm. Do đó, các sàn thương mại điện tử như Shopee, TikTok Shop và Lazada đã chứng kiến doanh số tăng vọt, tạo nên trào lưu “xé túi mù” trong cộng đồng.

Tuy nhiên, vào đầu tháng 3/2025, một nghi vấn lớn bùng nổ khi một số khách hàng phát hiện rằng hình graffiti in trên má của nhân vật Baby Three có nét tương đồng với “đường lưỡi bò” – biểu tượng được cho là vi phạm chủ quyền lãnh thổ Việt Nam. Tin đồn này nhanh chóng lan truyền trên các nền tảng mạng xã hội, dấy lên làn sóng phản đối dữ dội và khiến sức mua của sản phẩm giảm mạnh.

Ngày 5/3, streamer ViruSs (Đặng Tiến Hoàng) – với tầm ảnh hưởng lớn trong lĩnh vực kinh doanh và sáng tạo nội dung – đã tuyên bố ngừng bán Baby Three, khẳng định rằng chi tiết nhạy cảm trên thiết kế đã khiến ông không thể tiếp tục ủng hộ dòng sản phẩm này. Quyết định của ViruSs càng làm tăng thêm áp lực cho toàn bộ hệ thống phân phối, khiến người tiêu dùng ngay lập tức kêu gọi tẩy chay sản phẩm.

Trước làn sóng phản đối gay gắt, các cửa hàng bán lẻ buộc phải “xả hàng” để giải phóng tồn kho. Nhiều chủ shop đã giảm giá sâu tới 50% so với thời kỳ đỉnh cao. Theo ghi nhận của phóng viên Thương Trường, trên các hội nhóm chuyên mua bán đồ chơi sưu tầm, giá bán Baby Three đã bị hạ xuống chỉ còn từ 170.000 đồng/hộp – mức thấp kỷ lục so với thời kỳ sốt giá cuối năm 2024.

Ngay cả những phiên bản “hot trend” như Thỏ Thị Trấn, trước đây có giá dao động từ 350.000-500.000 đồng/hộp, nay chỉ còn khoảng 250.000 đồng/hộp. Sự sụt giảm này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến doanh số mà còn để lại dấu ấn tiêu cực sâu sắc trong lòng người tiêu dùng, khiến toàn bộ hệ thống phân phối và các nhà bán lẻ gặp khủng hoảng kinh doanh.

Trà sữa Chagee: Làn sóng tẩy chay vì sử dụng hình ảnh “đường lưỡi bò” phi pháp

Không chỉ ảnh hưởng đến ngành đồ chơi, làn sóng phản đối về việc vi phạm chủ quyền còn lan rộng sang ngành F&B với chuỗi trà sữa Chagee. Được mệnh danh là “đối thủ” của Starbucks, Chagee nhanh chóng ghi dấu ấn tại thị trường Việt Nam nhờ chiến lược mở cửa hàng ở những vị trí đắc địa, đặc biệt là tại TP.HCM – trung tâm kinh tế của cả nước.

Vào ngày 15/3/2025, thông tin cho rằng ứng dụng di động của Chagee hiển thị bản đồ chứa hình ảnh “đường lưỡi bò” phi pháp đã bùng nổ trên mạng xã hội. Bài đăng trên trang Facebook chính thức của Chagee Việt Nam, kèm theo đường link tải ứng dụng khuyến mãi, đã thu hút sự chú ý ngay khi người dùng truy cập và phát hiện ra chi tiết nhạy cảm. Hình ảnh “đường lưỡi bò” nhanh chóng được chụp lại và lan truyền khắp các nền tảng trực tuyến, tạo nên làn sóng phẫn nộ và kêu gọi tẩy chay thương hiệu.

Đáp lại làn sóng phản đối từ dư luận, vào tối ngày 14/3, Chagee Việt Nam đã buộc phải xóa ứng dụng khỏi các kho trực tuyến như Google Play Store và App Store. Song song với đó, biển hiệu của cửa hàng sắp khai trương – vốn được đặt tại vị trí “đất vàng” giữa giao lộ Nguyễn Thiệp - Đồng Khởi, gần khách sạn Sheraton và phố đi bộ Nguyễn Huệ – đã bị tháo dỡ trong đêm 17/3.

Sáng ngày 18/3, cộng đồng mạng bất ngờ phát hiện rằng biển hiệu đã được tháo bỏ hoàn toàn. Việc tháo bỏ này được tiến hành âm thầm trong đêm, khiến nhiều người băn khoăn về chiến lược truyền thông của thương hiệu và đặt ra câu hỏi về mức độ tuân thủ các quy định về chủ quyền lãnh thổ.

Ban đầu, Chagee dự định khai trương cơ sở đầu tiên của mình tại vị trí chiến lược ở góc ngã tư Nguyễn Thiệp - Đồng Khởi, quận 1, TP.HCM, nhằm khẳng định đẳng cấp và sức hút của thương hiệu trên thị trường F&B. Tuy nhiên, hành động tháo bỏ biển hiệu cho thấy rằng, dưới áp lực dữ dội của dư luận, thương hiệu đã buộc phải thay đổi chiến lược để dập tắt làn sóng phản đối và bảo vệ uy tín của mình.

Bài học cho các doanh nghiệp: Tôn trọng chủ quyền – Yếu tố then chốt cho uy tín và thành công

Những sự cố của Baby Three và Chagee là minh chứng sống động cho tác động nặng nề của việc không tôn trọng chủ quyền lãnh thổ đối với uy tín và thành công kinh doanh. Trước làn sóng phản đối, nhà sản xuất Baby Three đã khẳng định rằng chi tiết tranh cãi chỉ mang tính nghệ thuật và không liên quan đến yếu tố địa lý, từ đó quyết định thu hồi mẫu sản phẩm gây tranh cãi và cam kết ngừng sản xuất phiên bản này. Tuy nhiên, mặc dù đã có động thái khắc phục, phản ứng của người tiêu dùng vẫn rất gay gắt – không phải lần đầu tiên các mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc gặp phải nghi vấn “đường lưỡi bò”. Trước đó, nhiều sản phẩm như sách giáo khoa, bản đồ, phim ảnh, trò chơi điện tử… cũng đã từng phải chịu sự lên án mạnh mẽ khi có dấu hiệu vi phạm chủ quyền.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng, những sự cố này là bài học đắt giá cho cả doanh nghiệp nhập khẩu và người tiêu dùng. Đối với doanh nghiệp, việc chỉ chạy theo xu hướng mà bỏ qua khâu kiểm định sản phẩm về mặt nội dung, văn hóa và chính trị có thể dẫn đến tổn thất lớn về mặt tài chính cũng như ảnh hưởng xấu đến uy tín thương hiệu. Doanh nghiệp cần chú trọng kiểm soát toàn diện từ khâu thiết kế, sản xuất đến truyền thông quảng cáo, đảm bảo rằng sản phẩm không chỉ đạt chất lượng mà còn phù hợp với các giá trị văn hóa và chủ quyền của thị trường mục tiêu.

Về phía chuỗi trà sữa Chagee, việc sử dụng hình ảnh “đường lưỡi bò” phi pháp trong ứng dụng và các chiến dịch quảng cáo đã khiến thương hiệu này dính dấu “bẩn” về mặt văn hóa và chính trị. Hành động tháo dỡ biển hiệu và gỡ bỏ ứng dụng chỉ là biện pháp tạm thời nhằm dập tắt làn sóng phản đối, nhưng cũng là lời cảnh báo cho các doanh nghiệp về tầm quan trọng của việc kiểm soát nội dung truyền thông.

Đặc biệt, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) Nguyễn Thanh Bình đã ký ban hành Công văn số 44/TTTN-NV ngày 12/3/2025, yêu cầu các chi cục quản lý thị trường các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tăng cường công tác phối hợp với các sàn thương mại điện tử, nắm bắt tình hình trên địa bàn và chủ động triển khai các biện pháp nghiệp vụ để kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm (nếu có) đối với các tổ chức, cá nhân theo quy định pháp luật. Theo công văn này, phương tiện thông tin đại chúng đã phản ánh việc trên thị trường đang có một số sản phẩm đồ chơi trẻ em như Baby Three có in hình giống “Đường lưỡi bò” được kinh doanh theo hình thức truyền thống và trên các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội. Việc kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm được xác định là giải pháp cấp bách nhằm bảo vệ chủ quyền quốc gia cũng như lợi ích của người tiêu dùng.

Những động thái từ phía cơ quan quản lý càng làm nổi bật yêu cầu cấp bách đối với các doanh nghiệp nhập khẩu: kiểm soát toàn diện không chỉ về chất lượng, an toàn mà còn phải đảm bảo nội dung và hình ảnh phù hợp với giá trị văn hóa và chủ quyền của thị trường. Nếu không nâng cao trách nhiệm này, doanh nghiệp không chỉ đối mặt với tổn thất kinh tế mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín thương hiệu trong dài hạn.

Đối với người tiêu dùng, vụ việc này càng khẳng định vai trò cảnh giác trong việc lựa chọn sản phẩm. Trong bối cảnh mà các mặt hàng nhập khẩu thường xuyên phải đối mặt với các vấn đề nhạy cảm liên quan đến chủ quyền, người tiêu dùng ngày càng có ý thức hơn trong việc bảo vệ giá trị quốc gia và văn hóa địa phương. Sự lên án mạnh mẽ của cộng đồng mạng không chỉ buộc doanh nghiệp phải rút lui mà còn tạo ra áp lực để các cơ quan chức năng siết chặt kiểm soát ngay từ khâu nhập khẩu.

Không chỉ dừng lại ở đó, vụ việc này còn có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền, khiến nhiều phụ huynh cân nhắc kỹ hơn khi lựa chọn đồ chơi cho con, và đẩy mạnh xu hướng “nói không với hàng Trung Quốc”. Các cơ quan chức năng cần có các biện pháp kiểm duyệt hiệu quả ngay từ khâu nhập khẩu, thay vì chỉ phản ứng sau khi sự việc bùng nổ.

Những bài học từ Baby Three và Chagee cho thấy rằng, trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, việc tôn trọng chủ quyền lãnh thổ là yếu tố then chốt để xây dựng niềm tin bền vững với người tiêu dùng. Các doanh nghiệp khi thâm nhập thị trường Việt Nam cần đặt lợi ích quốc gia và giá trị văn hóa lên hàng đầu, từ đó đảm bảo sự phát triển ổn định và thành công lâu dài.

Đinh Toàn