Toyota và Daihatsu thiệt hại nặng vì bê bối gian lận thử nghiệm an toàn xe

Vụ bê bối gian lận thử nghiệm an toàn và chất lượng đáng xấu hổ của Daihatsu không chỉ khiến cổ phiếu và doanh thu của Toyota sụt giảm mà còn ảnh hưởng lớn đến danh tiếng của một nhà sản xuất ô tô hàng đầu thế giới.

Nhà sản xuất ô tô lớn nhất thế giới Toyota đang trải qua một tuần khó khăn, với việc cổ phiếu sụt giảm mạnh nhất trong 18 tháng, cùng với danh tiếng về chất lượng và độ an toàn bị đe dọa.

“Họa vô đơn chí”

Rắc rối đã cùng lúc ập tới với Toyota khi công ty con của hãng này là Daihatsu bị điều tra vì gian lận liên quan đến kết quả thử nghiệm an toàn xe, đồng thời gã khổng lồ xe hơi Nhật Bản, trong một động thái khác, đã thu hồi 1 triệu xe ở Mỹ do vấn đề với túi khí của ô tô.

Câu chuyện bắt đầu từ hồi tháng 4 khi Daihatsu thừa nhận “các hành vi sai trái”, bao gồm làm giả kết quả thử nghiệm va chạm trên 88.000 xe được sản xuất tại Thái Lan và Malaysia và được bán trong năm qua. Cuối tháng 5, Daihatsu thông báo họ đã phát hiện ra những điểm bất thường trong quy trình chứng nhận cho các thử nghiệm va chạm bên hông liên quan đến phiên bản hybrid của Daihatsu Rocky và Toyota Raize.

Những điều trên đã dẫn đến một cuộc điều tra độc lập của bên thứ ba do TUV Rheinland Japan dẫn đầu. Hôm 20/12, các nhà điều tra bên thứ ba cho biết những vi phạm này, bao gồm kết quả kiểm tra giả mạo và dữ liệu bị thao túng, đã có từ năm 1989 nhưng bắt đầu gia tăng vào năm 2014.

Cũng trong ngày 20/12, Daihatsu đã phải tạm dừng giao hàng đối với tất cả các mẫu xe do công ty này phát triển hiện đang được sản xuất, cả ở Nhật Bản và trên các thị trường toàn cầu, chủ yếu là Đông Nam Á và Mỹ Latinh. Là một phần thủ tục, hôm 21/12, Bộ giao Thông Vận tải Nhật Bản đã tiến hành cuộc kiểm tra tại chỗ trụ sở của Daihatsu ở Osaka.

Toyota, trong một tuyên bố hôm 20/12, xác nhận cuộc điều tra độc lập về Daihatsu đã phát hiện thêm 174 điểm mới bất thường trên 25 danh mục thử nghiệm đối với 64 mẫu xe và 3 mẫu động cơ – trong đó có 22 mẫu xe và một mẫu động cơ được bán dưới thương hiệu Toyota.

Trước đây, chỉ có khoảng chục mẫu xe được cho là bị ảnh hưởng bởi kết quả thử nghiệm gian lận, nhưng Toyota hiện cho biết hầu hết mọi mẫu xe trong dòng sản phẩm của Daihatsu đều có thể bị ảnh hưởng.

Cuộc điều tra tập trung vào bộ phận kiểm soát túi khí của ô tô và phát hiện ra rằng bộ phận điều khiển túi khí được sử dụng trong các cuộc thử nghiệm va chạm khác với bộ phận được sử dụng trên ô tô thực sự được bán cho công chúng. Theo Toyota, mặc dù các cuộc thử nghiệm sau đó cho thấy các tiêu chuẩn công nghiệp vẫn được đáp ứng, nhưng có thể có rắc rối về mặt pháp lý.

Trong một động thái khác cùng ngày 20/12, Toyota thông báo thu hồi 1 triệu ô tô tại Mỹ, bao gồm các mẫu xe Toyota và Lexus từ năm 2020 đến năm 2022. Theo tuyên bố của Toyota, các cảm biến ở ghế hành khách phía trước có thể không đánh giá chính xác trọng lượng của hành khách, dẫn đến túi khí không bung ra như thiết kế trong một số trường hợp. Toyota sẽ thông báo cho các khách hàng bị ảnh hưởng vào tháng 2 năm sau, công ty cho biết.

Lỗi túi khí Toyota triệu hồi hơn 1,1 triệu xe trên toàn thế giới Tập đoàn Toyota vừa thông báo triệu hồi 1,12 triệu xe trên toàn thế giới để khắc phục lỗi do một cảm biến bị đoản mạch khiến túi khí không bung đúng cách

Đây không phải là lần đầu tiên Toyota gặp rắc rối với túi khí. Vào năm 2014, Toyota đã cùng với một số nhà sản xuất ô tô khác ban hành lệnh triệu hồi hàng triệu ô tô trên toàn thế giới do vấn đề với túi khí do Takata sản xuất. Một báo cáo ước tính rằng các nhà sản xuất ô tô đã thu hồi 42 triệu ô tô chỉ riêng ở Mỹ tính đến cuối năm 2022.

Túi khí, đôi khi phát nổ với lực đủ mạnh có thể làm bắn mảnh vụn vào khoang hành khách, có liên quan đến hơn 30 trường hợp thiệt mạng và hàng trăm trường hợp bị thương trên toàn thế giới. Hiện các công ty vẫn đang triệu hồi những chiếc xe bị lỗi này. Vào tháng 1/2020, Toyota đã triệu hồi 3,4 triệu xe trên toàn cầu do lỗi điện tử khiến túi khí không thể bung ra.

Toyota và các công ty trong chuỗi cung ứng lao đao trước bê bối của Daihatsu

Những tiết lộ mới nhất cho thấy phạm vi của vụ bê bối đang lớn hơn và đi xa hơn nhiều so với trước đây, và có khả năng làm hoen ố danh tiếng của các nhà sản xuất ô tô về chất lượng và an toàn.

Daihatsu cung cấp ô tô và phụ tùng cho một số “ông lớn”, bao gồm Toyota, Mazda và Subaru. Điều này có thể khiến vụ bê bối lan sang phần còn lại của ngành công nghiệp ô tô Nhật Bản.

Đối với Toyota, việc xây dựng lại niềm tin của công chúng vào khả năng giám sát của mình sẽ là một thách thức vì đây là lần thứ hai một trong những công ty con lớn của hãng này bị “bắt quả tang” gian lận. Năm ngoái, Hino Motor thừa nhận đã làm sai lệch dữ liệu.

“Vì các cuộc kiểm tra nội bộ tự nguyện chỉ phát hiện một trường hợp hiệu suất xe không đáp ứng các yêu cầu pháp lý, chúng tôi cho rằng nguy cơ thu hồi trên diện rộng là thấp”, các nhà phân tích tại Citi Research cho biết trong một ghi chú được Bloomberg đưa tin hôm 21/12. “Tuy nhiên, nếu việc sản xuất bị đình chỉ trong thời gian dài, Toyota có thể bị thiệt hại lợi nhuận hoạt động lên tới hàng trăm tỷ Yên”.

Cổ phiếu của Toyota đã giảm tới 5,6% trong phiên giao dịch đầu ngày ở Tokyo hôm 21/12, mức giảm trong ngày lớn nhất kể từ tháng 5/2022. Sau đó cổ phiếu của nhà sản xuất ô tô lớn nhất Nhật Bản đã phục hồi nhẹ và đến cuối ngày đóng cửa giảm 4,0%, kém hơn mức trung bình chuẩn của Chỉ số Nikkei, vốn đã giảm 1,6%.

Ông Makoto Kaiami, người đứng đầu ủy ban điều tra bên thứ ba về vụ Daihatsu, cho biết Hội đồng không tin rằng Toyota phải chịu trách nhiệm về “các hành vi sai trái”, chỉ là Daihatsu đang cố gắng đáp ứng những kỳ vọng mà chính công ty này đã đặt ra cho mình.

Ông Soichiro Okudaira, Chủ tịch Daihatsu, cho biết mọi giấy phép mà công ty ông nhận được thông qua các biện pháp gian lận đều có thể bị các nhà chức trách thu hồi. Ngoài ra, Daihatsu không biết khi nào sẽ tiếp tục giao hàng, nhưng thừa nhận tác động đến thu nhập của họ sẽ rất đáng kể.

Trong trường hợp của Toyota, các nhà phân tích cho rằng tác động đến thu nhập của nhà sản xuất xe hơi hàng đầu thế giới có thể là hạn chế do quy mô của Toyota. Ví dụ, việc đình chỉ sản xuất trong một tháng sẽ tương đương với 120.000 xe và khiến doanh thu của Toyota giảm 240 tỷ yên (1,68 tỷ USD), ông Masataka Kunugimoto, nhà phân tích ô tô của Nomura, cho biết.

Tác động lớn hơn có thể xảy ra với các nhà cung cấp của Daihatsu. Chuỗi cung ứng của hãng xe hơi này tại Nhật Bản bao gồm 8.316 công ty, đạt doanh thu hàng năm 2.210 tỷ Yên từ Daihatsu, dữ liệu của Teikoku Databank cho thấy.

Vụ bê bối này có thể gây ra một cuộc khủng hoảng niềm tin không chỉ đối với nhà sản xuất ô tô lớn nhất thế giới, mà còn đối với ngành công nghiệp ô tô Nhật Bản, đồng thời có khả năng dẫn đến các quy định chặt chẽ hơn và tăng cường giám sát các quy trình kiểm tra an toàn. 

Còn quá sớm để dự đoán hậu quả lâu dài của vụ bê bối nhưng chắc chắn đây sẽ là thách thức lớn đối với Toyota và Daihatsu trong những tháng và năm tới.

Tạm ngừng giao xe tại Việt Nam

Tại Việt Nam, Toyota Việt Nam đã có thông báo về vụ việc này. Theo Toyota Việt Nam, sau khi Daihatsu Nhật Bản thông báo về những bất thường trong thủ tục chứng nhận xe của công ty này vào ngày 28/4/2023, một Uỷ ban độc lập thuộc bên thứ ba đã được thành lập và kể từ đó đã điều tra kỹ lưỡng về việc này.

Ngày 20/12/2023, tại Nhật Bản, sau khi nhận được những kết quả điều tra của Ủy ban độc lập, Daihatsu đã báo cáo kết quả cùng tiến trình điều tra lên Bộ Đất đai, Hạ tầng, Giao thông và Du lịch và Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản. Sau đó, Ủy ban độc lập và Daihatsu/Toyota đã tổ chức các cuộc họp báo riêng về việc này.

Cuộc điều tra được thực hiện trên 64 mẫu xe hiện đang được sản xuất và phát triển. Các mẫu xe này gồm xe mang thương hiệu Daihatsu và các mẫu xe được phát triển hoặc cung cấp cho thương hiệu Toyota và một số thương hiệu khác.

Ngay sau buổi họp báo tại Nhật Bản nói trên, chiều ngày 20/12, Toyota Việt Nam đã chủ động tạm dừng việc chuyển tất cả những lô xe có liên quan đến Daihatsu tới đại lý, để xác nhận thêm thông tin cụ thể cho thị trường Việt Nam. Tuy nhiên, sau khi tìm hiểu chi tiết về những bất thường nói trên, Toyota Việt Nam chỉ ngừng giao 01 mẫu xe bị ảnh hưởng tại Việt Nam là Avanza Premio phiên bản số sàn (MT).

Đáng chú ý, theo Toyota Việt Nam, theo kết quả điều tra của Ủy ban độc lập thuộc bên thứ 3, trong quá trình thử nghiệm khí thải và tiêu thụ nhiên liệu tại nước ngoài, có 01 sửa đổi không phù hợp đã được Daihatsu can thiệp, điều chỉnh khiến chiếc Avanza thử nghiệm đạt kết quả khí thải và mức tiêu thụ nhiên liệu tốt hơn so với mẫu xe thực tế bán ra thị trường. Hiện tại, việc chứng nhận mẫu xe này tại nước ngoài đang được các cơ quan kiểm tra và chứng nhận độc lập xem xét. 

Tuy nhiên, tại Việt Nam, các mẫu xe Avanza Premio đều tuân thủ các quy định khi thử nghiệm và được chứng nhận đạt tiêu chuẩn theo quy chuẩn Việt Nam.

Toyota khuyến nghị khách hàng đang sử dụng những mẫu xe này có thể yên tâm tiếp tục sử dụng xe bình thường vì Daihatsu đã tiến hành kiểm tra và thử nghiệm kỹ thuật nội bộ bằng cách sử dụng các mẫu xe thực tế để kiểm tra lại xem liệu có bất kỳ vấn đề gì về an toàn và môi trường đối với các mẫu xe đã phát hiện bất thường hay không. Các cuộc kiểm tra và thử nghiệm đã cho thấy những mẫu xe này đều đáp ứng các tiêu chuẩn theo quy định, và không cần phải ngừng sử dụng xe.

Quy trình trong những cuộc kiểm tra và thử nghiệm này cũng như kết quả thử nghiệm đã được Cơ quan quản lý thử nghiệm độc lập xác nhận. Ủy ban Độc lập không tìm ra bất kỳ hạng mục nào không đạt chuẩn.

Hiện tại, Toyota Việt Nam tạm ngừng giao mẫu xe Avanza Premio MT tới đại lý, do việc chứng nhận mẫu xe này tại nước ngoài đang được các cơ quan kiểm tra và chứng nhận độc lập xem xét.

Veloz Cross dễ dàng bị biến dạng sau va chạm xe Toyota có đảm bảo an toàn Sau nhiều vụ tai nạn xảy ra gần đây những chiếc xe Toyota Veloz Cross đã dễ dàng bị biến dạng bẹp dúm toàn bộ Điều này đã khiến người dùng đặt ra dấu hỏi lớn về chất lượng của xe Toyota Veloz Cross liệu có đảm bảo an toàn Có hay không việc chiếc xe mỏng manh không đảm bảo vẫn được bán trên thị trường

Thanh Phong (t/h)