TP.HCM: Thu giữ hàng chục nghìn thực phẩm chức năng và sữa bột giả

UBND TP.HCM vừa công bố báo cáo về tình hình triển khai chính sách, pháp luật trong công tác phòng chống thuốc giả, thực phẩm giả trên địa bàn.

Tình trạng sản xuất thuốc giả tại TP.HCM diễn biến phức tạp, thủ đoạn tinh vi

Theo báo cáo đánh giá, tình trạng sản xuất thuốc giả tại TP.HCM diễn biến phức tạp với nhiều phương thức và thủ đoạn tinh vi.

Tại báo cáo số 53/BC-UBND Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Trần Thị Diệu Thúy ký cho thấy, từ 1/1/2024 đến 30/6/2025, các cơ quan chức năng thành phố đã phát hiện và xử lý một số vụ việc liên quan đến thuốc giả.

Cụ thể, trong lĩnh vực thực phẩm giả, Công an TP.HCM đã khởi tố 8 vụ án với 27 bị can, thu giữ hơn 5 tấn phụ gia thực phẩm (như bột ngọt), 75 bình nước lọc giả nhãn hiệu, 24.315 chai thực phẩm chức năng, 7.525 lon sữa bột giả cùng vỏ lon, bao bì, tem nhãn và máy móc phục vụ sản xuất.

Mới đây, vào ngày 8/1, lực lượng chức năng bắt quả tang nhóm 5 đối tượng sản xuất hơn 3 tấn bột ngọt giả nhãn hiệu AJINOMOTO và hạt nêm Knorr. Các đối tượng mua nguyên liệu không rõ nguồn gốc, sau đó đóng gói, dán nhãn và ghi hạn sử dụng giả để bán ra thị trường.

Ngày 21/5, Đội Quản lý thị trường số 3 kiểm tra cơ sở kinh doanh của Công ty TNHH Xuất nhập khẩu và Đầu tư An Nguyên, phát hiện 2.167 hộp thực phẩm chức năng hiệu KIRKLAND, FOCUS và 4.497 chai sữa nước hiệu ENSURE không rõ nguồn gốc, trị giá hơn 777 triệu đồng. Cơ sở bị phạt 205 triệu đồng và buộc tiêu hủy toàn bộ hàng vi phạm.

Liên quan đến sữa giả, trước đó, ngày 19/1/2024, Công an TP.HCM phối hợp Công an tỉnh Bình Dương cũ triệt phá cơ sở sản xuất sữa giả nhãn hiệu Abbott (Ensure, Ensure Gold, Glucerna) trị giá khoảng 14,5 tỷ đồng. Nhóm đối tượng thường xuyên thay đổi địa điểm sản xuất giữa TP.HCM và Bình Dương cũ, bán hàng độc quyền qua các sàn thương mại điện tử. Vụ việc khiến 8 bị can bị khởi tố.

Bên cạnh đó, Công an TP.HCM còn khởi tố 6 vụ án với 37 đối tượng liên quan đến sản xuất, buôn bán thuốc giả. Điển hình là vụ án ngày 25/12/2024, do Ngô Kim Diệu và Nguyễn Thị Ngọc Hương cầm đầu, núp bóng Công ty TNHH Kingpharm và Công ty TNHH MTV Kiến Lâm để sản xuất thuốc đông y giả. Các đối tượng không sao chép thương hiệu sẵn có mà tự tạo 71 loại thuốc “ma”, tự nghĩ tên công ty, đặt địa chỉ tại Singapore và Malaysia để in bao bì nhằm đánh lừa người tiêu dùng.

Tính từ năm 2018 đến 2024, số thuốc giả này được tiêu thụ chủ yếu ở các tỉnh miền Tây Nam Bộ qua các chành xe. Khám xét khẩn cấp 4 địa điểm, công an thu giữ 1.164 thùng thuốc thành phẩm, 63 bao nguyên liệu dạng bột cùng toàn bộ dây chuyền sản xuất. Số tiền thu lợi bất chính ước tính 34 tỷ đồng.

Cơ quan điều tra đã khởi tố và bắt tạm giam 22 bị can về tội “Sản xuất và buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh” theo Khoản 3, Điều 194 Bộ luật Hình sự.

Nhận định về tình trạng thuốc giả, theo Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Trần Thị Diệu Thúy, tình hình sản xuất và kinh doanh thuốc giả hiện nay diễn ra hết sức phức tạp với nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi. Việc sản xuất thường do các tổ chức, cá nhân không có chuyên môn thực hiện, không cần nhà xưởng kiên cố và sử dụng các thiết bị thô sơ...

Quá trình sản xuất thuốc giả bố trí cùng lúc tại nhiều địa điểm, sử dụng mạng xã hội để mua, bán nhằm che dấu địa điểm. Khu vực sản xuất thường đặt tại các khu vực nhà không số, ít người qua lại hoặc núp bóng dưới hoạt động sản xuất của các công ty bình phong để tránh sự chú ý của người dân và cơ quan chức năng sau đó trà trộn với hàng thật, bán tại các cửa hàng tại khu vực trung tâm kinh doanh thuốc.

Về sản xuất và buôn bán hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu trí tuệ, các đối tượng thường tập trung vào những mặt hàng có giá trị cao, thường không sản xuất tập trung với số lượng lớn mà xé lẻ hoặc sản xuất đến đâu tiêu thụ đến đó, không cho người đặt hàng đến nơi sản xuất để lấy hàng nhằm tránh bị phát hiện, xử lý.

Thuốc giả có mẫu mã bao bì giống như hàng thật, rất khó phát hiện, cơ sở sản xuất không đạt chuẩn, không cố định, lẩn tránh cơ quan chức năng kiểm tra, thực hiện quảng cáo và giao dịch thông qua mạng xã hội hoặc giao hàng tận nhà.

Theo báo cáo nêu, các đối tượng dùng nhiều thủ đoạn tinh vi nhằm che dấu hành vi vi phạm, lợi dụng website, trang thương mại điện tử, mạng xã hội như facebook, zalo để rao bán, quảng cáo, khuyến mãi nhiều mặt hàng giả mạo, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ, hàng kém chất lượng, lợi dụng hoạt động giao hàng từ các công ty giao hàng bằng ứng dụng giao hàng nên khó kiểm soát, xác định địa điểm kinh doanh, kho hàng để kiểm tra, xử lý.

Nhận thức của một bộ phận người dân về tác hại của việc tự ý mua thuốc điều trị còn hạn chế. Người dân thường có thói quen tự mua thuốc để điều trị triệu chứng, mua thuốc qua mạng xã hội, mua theo lời giới thiệu không kiểm chứng.

Trong đó chú ý, người dân có kỳ vọng sai lệch về thuốc, làm gia tăng nhu cầu đối với các loại thuốc không đạt chuẩn, thuốc nhập lậu, đặc biệt là nhóm thực phẩm chức năng, thuốc giảm cân, thuốc tăng cường sinh lý… Đối với các sản phẩm này, người tiêu dùng ngày càng có xu hướng tìm mua theo quảng cáo qua mạng xã hội, sàn thương mại điện tử.

Về cơ chế phối hợp giữa các đơn vị đôi khi thiếu chặt chẽ, thiếu đầu mối điều phối thống nhất, dẫn đến chồng chéo hoặc chậm trễ trong xử lý. Hệ thống quy định pháp luật đã đầy đủ, nhưng chế tài xử phạt hành chính còn nhẹ, chưa đủ răn đe, đặc biệt với các trường hợp tái phạm.

Đề nghị tăng mức xử phạt nặng đối với hành vi tiếp tay, bao che cho sản xuất, kinh doanh hàng giả

Trước những thách thức nên trên, UBND TPHCM kiến nghị Quốc hội xem xét sửa đổi Luật Hình sự, mở rộng phạm vi áp dụng và tăng khung hình phạt, bổ sung mức xử phạt nặng đối với hành vi tiếp tay, bao che cho sản xuất, kinh doanh hàng giả.

Chính phủ cần tăng mức xử phạt vi phạm hành chính liên quan đến sản xuất, kinh doanh hàng giả.

Bộ Y tế cần hoàn thiện hệ thống kiểm nghiệm chất lượng thuốc, thực phẩm. Đồng thời, cần hoàn thiện quy định pháp luật về an toàn thực phẩm, bổ sung quy định phân loại thực phẩm chức năng...

Bộ Tài chính nên hướng dẫn xây dựng kho lưu giữ tang vật, vật chứng để phục vụ công tác chống buôn lậu.

UBND TP.HCM cũng đề xuất tăng cường phối hợp với các nền tảng công nghệ (Facebook, TikTok, YouTube) để kiểm soát, gỡ bỏ nội dung quảng cáo vi phạm, đồng thời đẩy mạnh truyền thông nâng cao nhận thức người dân về cách phân biệt hàng thật và hàng giả.

Các lực lượng chức năng cần tăng cường kiểm tra, hậu kiểm an toàn thực phẩm, lấy mẫu kiểm nghiệm định kỳ để đánh giá chất lượng và có cảnh báo kịp thời cho người tiêu dùng.

Tâm An