Tại Diễn đàn Chính sách Tài khoá và Phát triển Việt Nam 2022 tổ chức sáng 24/11, TS. Vũ Đình Ánh, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường - giá cả (Bộ Tài chính) đã có những đánh giá về tình hình kinh tế trong nước cũng như nêu ý kiến nhận định về những vấn đề liên quan đến thị trường vốn trong năm 2022.
Phát biểu tại Diễn đàn, TS. Vũ Đình Ánh cho rằng, nửa đầu năm, kinh tế khá tốt, chúng ta chỉ lo ngại vấn đề lạm phát, đặc biệt giá xăng dầu tăng, nhưng đến cuối năm bộc lộ hàng loạt vấn đề. Tăng trưởng theo quý sẽ là một hiện tượng đặc biệt, khi kinh tế năm nay sẽ đi xuống vào quý cuối của năm, trong khi theo thông lệ, Việt Nam thường đi lên vào cuối năm, và lạm phát cũng tăng lên. Năm 2022 có một số điểm hơi giống tình hình xảy ra vào năm 2008.
TS. Vũ Đình Ánh, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường - giá cả (Bộ Tài chính)
TS. Vũ Đình Ánh cho biết, năm 2008 kinh tế nhiều khó khăn với lạm phát cao, kéo dài đến khoảng năm 2013. Cái gốc khó khăn khi đó là từ khu vực Nhà nước. Giai đoạn đó chúng ta sử dụng chính sách tiền tệ nới lỏng, điểm đáng chú ý là năm 2007 tổng tín dụng tăng lên tới 53,4%. Với những vấn đề từ chính sách tài khóa, chính sách tiền tệ, từ khu vực Nhà nước, Việt Nam trải qua giai đoạn vừa lạm phát cao vừa suy giảm kinh tế. Bối cảnh hiện nay, rất ít người đề cập đến khu vực Nhà nước. Vấn đề lạm phát vẫn đang kiểm soát tốt, chưa nhìn thấy lạm phát xuất hiện.
Vị chuyên gia cho rằng, khó khăn lớn nhất mà doanh nghiệp phải đối diện hiện nay là câu chuyện thị trường, bán cho ai, đó là chưa bàn đến câu chuyện dài hạn liên quan đến nguồn vốn.
Nói về chính sách tiền tệ, ông cho rằng có phần hơi đột ngột, “dù trước đó đã có một số dấu hiệu nhưng Việt Nam thắt chặt một cách rõ ràng sau khi Ngân hàng Nhà nước công bố tăng lãi suất điều hành hôm 22/9 và tiếp đó là 23/10”.
Để vừa tăng trưởng và vừa kiểm soát được lạm phát, vị chuyên gia khuyến nghị sử dụng chính sách tài khóa nới lỏng, trong đó đặc biệt lưu ý đến giảm thuế suất thuế GTGT. Ngoài ra cần tăng chi Ngân sách Nhà nước (NSNN). Ông cũng thông tin dự toán chi NSNN năm 2023 cho thấy chi đầu tư sẽ tăng từ dưới 30% lên 35% trong tổng chi ngân sách.
Một điểm nữa là cần có những thông điệp rõ ràng về chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa. “Định hướng chính sách cần rõ rệ hơn, thể hiện trong thực tế điều hành, như vậy nền kinh tế mới kỳ vọng vượt qua tác động rất rất sớm của kinh tế thế giới đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam vẫn phụ thuộc nhiều vào thị trường thế giới, thị trường vốn thế giới”, ông nhấn mạnh.
Về thị trường trái phiếu doanh nghiệp, TS. Ánh cho rằng, trước đây Nghị định số 153/2020/NĐ-CP của Chính phủ, quy định về chào bán, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ tại thị trường trong nước và chào bán trái phiếu doanh nghiệp ra thị trường quốc tế. Hiện nay, đã sửa bằng Nghị định 65.
"Tôi khẳng định trách nhiệm về thị trường trái phiếu doanh nghiệp chắc chắn là của Bộ Tài chính. Bộ Tài chính không thể chối bỏ hay đổ cho ai về câu chuyện của thị trường này", TS. Vũ Đình Ánh nhấn mạnh.
Bàn luận thêm, ông Ánh cho rằng, quá trình phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp tại Việt Nam không theo thông lệ quốc tế.
"Tôi quan sát thấy sự phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp của chúng ta "hao hao" giống như trước kia chúng ta phát hành trái phiếu công trình, khi chúng ta bắt các nhà phát hành trái phiếu doanh nghiệp tuân thủ việc sử dụng trái phiếu đúng mục đích.
Trong khi bản chất của trái phiếu doanh nghiệp là công cụ tài chính. Doanh nghiệp vay về sử dụng vào việc gì là việc của doanh nghiệp, vấn đề là doanh nghiệp đó có đủ tiền lực tài chính tổng thể để thanh toán cho các khoản nợ này hay không", TS. Vũ Đình Ánh đặt vấn đề và cho rằng, việc đánh giá tiềm lực của doanh nghiệp để doanh nghiệp đưa trái phiếu ra thị trường ai sẽ chịu trách nhiệm? Vấn đề này nằm ở việc xếp hạng tín nhiệm.
Cũng theo vị chuyên gia này, không phải tất cả các trái phiếu trên thị trường đều là "vàng và kim cương" theo như Nghị định 65, ngay cả trái phiếu doanh nghiệp không đáng đầu tư hay cổ phiếu "rác" vẫn có người mua.
Hà Yên (t/h)