TTCP kết luận loạt sai phạm tại 5 Dự án Điện mặt trời của Xuân Thiện Group

Kết luận thanh tra việc chấp hành chính sách, pháp luật trong quản lý thực hiện quy hoạch và đầu tư xây dựng các công trình điện theo quy hoạch điện VII, Thanh tra Chính phủ đã chỉ ra việc cụm 05 dự án NMĐMT Xuân Thiện-Ea Súp 1, 2, 3, 4, 5 vướng loạt sai phạm trong quản lý đất đai và vi phạm trong việc chuyển mục đích sử dụng đất, cho thuê đất,...

Hàng loạt dự án được phê duyệt không có quy hoạch

Thanh tra Chính phủ (TTCP) vừa có thông báo Kết luận thanh tra việc chấp hành chính sách, pháp luật trong quản lý thực hiện quy hoạch và đầu tư xây dựng các công trình điện theo quy hoạch điện VII và điện VII điều chỉnh. Kết luận thanh tra đánh giá công tác quản lý thực hiện quy hoạch đã đạt được kết quả đáng ghi nhận, giúp tăng sản lượng điện, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, hàng loạt tồn tại, hạn chế, khuyết điểm và vi phạm đã được TTCP kết luận liên quan đến việc lập, phê duyệt quy hoạch và phê duyệt bổ sung các dự án điện mặt trời.

Cụ thể, Bộ Công Thương phê duyệt bổ sung vào Quy hoạch điện lực cấp tỉnh 114 dự án với tổng công suất 4166 MW có tiến độ vận hành trong giai đoạn 2016-2020; ngoài 14 dự án (870 MW) phê duyệt trong Quy hoạch phát triển điện lực của 04 tỉnh trước năm 2016, cập nhật sang giai đoạn 2016 – 2020 và 08 dự án (122 MW) đã được phê duyệt trong Quy hoạch phát triển điện lực của 05 tỉnh như đã nêu trên, số còn lại 92 dự án với tổng công suất 3194 MW phê duyệt bổ sung riêng lẻ vào Quy hoạch phát triển điện lực của 23 tỉnh trên cơ sở đề nghị của UBND các tỉnh xuất phát từ đề nghị của các chủ đầu tư.

Trong đó 15/23 tỉnh không quy hoạch đầu tư điện mặt trời trong Quy hoạch phát triển điện lực tỉnh và không có trong quy hoạch điện mặt trời đến năm 2020 của 63 tỉnh, thành phố được lập, phê duyệt. Vì thế Bộ Công Thương phê duyệt 92 dự án với tổng công suất 3194 MW có tiến độ vận hành trong giai đoạn 2016-2020 là không có căn cứ pháp lý quy hoạch (không có quy hoạch).

Tổng công suất nguồn điện mặt trời đến năm 2020 được phê duyệt tại Quy hoạch điện VII điều chỉnh là 850 MW. Tuy nhiên Bộ Công Thương đã tham mưu, trình chính phủ phê duyệt bổ sung riêng lẻ 54 dự án với tổng công suất 10.521 MW trên cơ sở đề nghị của UBND các tỉnh xuất phát từ đề nghị của các chủ đầu tư (23 dự án với tổng công suất 5.200 MW có tiến độ vận hành trong giai đoạn 2016-2020; 31 dự án với tổng công suất 5.321 MW có tiến độ vận hành trong giai đoạn 2021-2025) trong khi không lập quy hoạch phát triển điện mặt trời quốc gia đến năm 2020. Vì vậy việc phê duyệt 54 dự án trên (tổng công suất 10.521 MW) là không có căn cứ pháp lý về quy hoạch.

TTCP cũng chỉ ra sai phạm khi Bộ Công Thương phê duyệt bổ sung các dự án điện mặt trời dưới 50 MW vào quy hoạch điện lực cấp tỉnh và trình Thủ tướng phê duyệt bổ sung vào Quy hoạch điện VII điều chỉnh mà không phải lập quy hoạch điều chỉnh … để làm căn cứ, cơ sở cho việc quản lý đầu tư theo đúng trình tự quy định, dẫn đến việc phê duyệt bổ sung các dự án điện mặt trời không có căn cứ pháp lý về quy hoạch, không có tính tổng thể, không có cơ sở để quản lý, kiểm soát việc phê duyệt bổ sung, không phù hợp với Quy hoạch điện VII điều chỉnh. Ngoài ra, không đảm bảo cạnh tranh trong thu hút đầu tư, không đảm bảo minh bạch, nguy cơ phát sinh cơ chế xin – cho.

Kết luận thanh tra cũng nêu trong giai đoạn đến năm 2020, có 168 dự án điện mặt trời tổng công suất 14.707 MW/850 MW được phê duyệt (cao gấp 17,3 lần mục tiêu) không có căn cứ pháp lý. Đáng chú ý, Bộ Công thương phê duyệt riêng lẻ 137 dự án với tổng công suất 9366 MW có tiến độ vận hành trong giai đoạn 2016-2020. Đến cuối năm 2020, tổng công suất nguồn điện mặt trời nối lưới đã đầu tư thực tế là 8642 MW, cao gấp 10,2 lần so với công suất đến năm 2020 được phê duyệt tại Quy hoạch điện VII điều chỉnh là (850W), thậm chí vượt công suất quy hoạch đến năm 2025 (4000 MW). Ngoài ra, nguồn điện mặt trời mái nhà cũng phát triển nhanh (tổng công suất 7.864 MW), nâng tổng công suất nguồn điện mặt trời lên thành 16.506 MW, cao gấp 19,42 lần so với công suất phê duyệt tại Quy hoạch điện VII điều chỉnh. Việc này dẫn đến cơ cấu công suất nguồn điện mặt trời đã tăng từ 1,4% lên 23,8%. Ngoài ra còn có 06 dự án /phần dự án (452,62 MW) đã hoàn thành nhưng chưa thể vận hành thương mại.

Loạt sai phạm về đất đai, môi trường tại 5 Dự án của Xuân Thiện Group

Đáng chú ý, tại kết luận này, TTCP đã chỉ ra nhiều sai phạm liên quan đến loạt dự án điện mặt trời của Công ty CP Xuân Thiện (Xuân Thiện Group).

Tại phụ lục số 4 thông báo kết luận thanh tra tại tỉnh Đắk Lắk kèm theo thông báo số 3116 ngày 25/12/2023 của TTCP, TTCP cho biết, về việc phê duyệt chủ trương đầu tư dự án Nhà máy điện mặt trời (MNĐMT) Xuân Thiện-Ea Súp 1, 2, 3, 4, 5: UBND tỉnh Đắk Lắk chấp thuận chủ trương đầu tư Cụm 05 dự án NMĐMT Xuân Thiện-Ea Súp 1, 2, 3, 4, 5 trong khi vị trí khu đất thực hiện các dự án chưa phù hợp với Điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020, Kế hoạch sử dụng đất năm 2019 của huyện Ea Súp; chưa phù hợp với Quy hoạch xây dựng nông thôn mới xã Ia Lốp, huyện Ea Súp;

Ngoài ra, Chủ đầu tư NMĐMT Xuân Thiện - Ea Súp 4 chưa có báo cáo đánh giá tác động môi trường hạng mục đường dây 500 kV theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 18 Luật Bảo vệ môi trường năm 2014; địa điểm thực hiện dự án thay đổi, nhưng Chủ đầu tư không lập lại Báo cáo đánh giá tác động môi trường là vi phạm quy định tại điểm b, khoản 1 Điều 20 Luật Bảo vệ môi trường năm 2014.

Đặc biệt, TTCP cũng chỉ ra những vi phạm trong việc chuyển mục đích sử dụng đất, cho thuê đất thực hiện các dự án tại Cụm 05 dự án NMĐMT Xuân Thiện - Ea Súp 1, 2, 3, 4, 5.

Theo đó, UBND tỉnh Đắk Lắk phê duyệt Kế hoạch sử dụng đất năm 2019 của huyện Ea Súp tại Quyết định số 131/QĐ-UBND ngày 21/01/2019 và bổ sung chỉ tiêu sử dụng đất năm 2019 của huyện Ea Súp tại Quyết định số 3883/QĐ-UBND ngày 27/12/2019, trong đó có kế hoạch sử dụng đất thực hiện Dự án NMĐMT Xuân Thiện-Ea Súp 1, 2, 3, 4, 5 khi chưa điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 của huyện Ea Súp được UBND tỉnh phê duyệt là chưa tuân thủ đúng quy định tại khoản 3 Điều 46 Luật Đất đai 2013 (được sửa đổi, bổ sung tại khoản 1 Điều 6 Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của 37 luật liên quan đến quy hoạch).

Việc UBND tỉnh Đắk Lắk cho thuê đất để thực hiện Dự án: Dự án NMĐMT Xuân Thiện - Ea Súp 4 có công suất đặt là 150 MW (~187,5 MWp) đã được UBND tỉnh cho thuê tổng diện tích 238,2 ha đất, vượt mức tối đa 13,2 ha đất (tối đa là 225 ha) là vi phạm quy định tại khoản 3 Điều 4 Thông tư số 18/2020/TT-BCT ngày 17/7/2020 của Bộ Công Thương.

Theo TTCP, để xảy ra những tồn tại, khuyết điểm, vi phạm trong việc chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các dự án NMĐMT và vi phạm trong việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất, cho thuê đất thực hiện dự án tại các dự án nêu trên, trách nhiệm thuộc về UBND tỉnh Đắk Lắk và các sở/ngành có liên quan.

Không chỉ những sai phạm nêu trên, về khởi công thực hiện dự án và nghiệm thu, vận hành thương mại tại các dự án này cũng có sai phạm.

Cụ thể, về điều kiện khởi công xây dựng dự án: Việc Công ty TNHH Xuân Thiện Đắk Lắk khởi công xây dựng Cụm 05 NMĐMT Xuân Thiện-Ea Súp 1, 2, 3, 4, 5 trước khi được UBND tỉnh Đắk Lắk cho thuê đất là vi phạm quy định tại khoản 1 Điều 6 và khoản 3 Điều 12 Luật Đất đai 2013. Dự án khởi công xây dựng trên diện tích đất cho thuê đợt 3 trước khi được bàn giao đất trên thực địa là vi phạm quy định tại điểm a khoản 1 Điều 107 Luật Xây dựng năm 2014. Chủ đầu tư Dự án NMĐMT Xuân Thiện-Ea Súp 5 khởi công xây dựng ngày 24/6/2020, nhưng đến ngày 26/6/2020 Chủ đầu tư mới phê duyệt Thiết kế kỹ thuật - Tổng dự toán công trình là vi phạm quy định tại điểm c khoản 1 Điều 107 Luật Xây dựng năm 2014.

Để xảy ra những tồn tại, khuyết điểm, vi phạm trong việc khởi công thực hiện xây dựng các dự án nêu trên, trách nhiệm thuộc về các chủ đầu tư dự án, các sở, ngành có liên quan và UBND tỉnh Đắk Lắk.

Ngoài ra, về công tác nghiệm thu, vận hành thương mại của dự án: Cụm 05 NMĐMT Xuân Thiện-Ea Súp 1, 2, 3, 4, 5 vận hành thương mại trước khi được cơ quan có thẩm quyền kiểm tra công tác nghiệm thu của chủ đầu tư và ra thông báo kết quả kiểm tra công tác nghiệm thu công trình hoàn thành là vi phạm quy định tại khoản 2 Điều 6 Nghị định số 08/2018/NĐ-CP ngày 15/01/2018 của Chính phủ.

Để xảy ra những tồn tại, khuyết điểm, vi phạm trong việc nghiệm thu, hành thương mại của các dự án nêu trên, trách nhiệm thuộc về các chủ đầu tư dự án, Công ty Mua bán điện, EVN.

Về hướng xử lý, TTCP kiến nghị UBND tỉnh Đắk Lắk, các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh xem xét, xử lý việc thu hồi diện tích đất cho thuê vượt định mức quy định, tăng sai 13,2ha đối với dự án NMĐMT Xuân Thiện -Ea Súp 4.

UBND tỉnh Đắk Lắk chỉ đạo Công ty TNHH MTV Quản lý công trình thủy lợi Đắk Lắk nộp ngân sách nhà nước toàn bộ tiền thu từ việc cho thuê quyền khai thác 34,82 ha đất trong phạm vi vùng phụ cận công trình Hồ Thủy lợi Krong Buk Hạ không đúng quy định....

Xuân Thiện Group hoạt động đa ngành với nhiều lĩnh vực, trong đó mũi nhọn vẫn là mảng nặng lượng tái tạo. Theo tìm hiểu, nhóm công ty Ea Súp là các đơn vị được giao đầu tư vận hành tại dự án Nhà máy điện mặt trời Xuân Thiện - Ea Súp, tỉnh Đăk Lăk. Dự án này có công suất thiết kế 2.800 MWp, tổng mức đầu tư hơn 50.000 tỷ đồng.

Hồng Quang