Vạch trần chiêu trò “xách tay” hàng hoá của những con buôn vùng biên

Tại khu vực cửa khẩu Lào Cai, hoạt động “xách tay” hàng lậu đang âm thầm diễn ra hằng ngày với nhiều chiêu trò tinh vi. Lợi dụng sự cả tin của khách qua đường, các “con buôn” biến họ thành “người vận chuyển” bất đắc dĩ, giúp luồn lách hàng hóa trốn thuế qua biên giới.

Quanh khu vực cửa khẩu Lào Cai, không khó để bắt gặp hình ảnh những người dân lam lũ, vai đeo túi lớn túi nhỏ, tay kéo vài ba chiếc vali cũ kỹ. Thoạt nhìn, ai cũng tưởng họ là khách du lịch hay về quê thăm người thân. Thế nhưng, ẩn sau dáng vẻ bình thường ấy lại là một chiêu trò quen thuộc: “xách tay” hàng hóa để trốn thuế. 

Bằng cách chia nhỏ số lượng hàng, nhờ nhiều người vận chuyển theo kiểu khách lẻ, dễ dàng đưa lượng lớn hàng hóa qua biên giới mà không bị kiểm soát gắt gao. Thậm chí, những người này còn sẵn sàng đưa hàng cho khách du lịch hoặc người qua lại nhờ xách hộ để qua mặt lực lượng chức năng.

Chỉ với vài lời nhờ vả kiểu “mang giúp ít đồ, có người nhà bên kia chờ nhận”, họ khéo léo biến những người hoàn toàn không liên quan thành “lá chắn” vận chuyển hàng lậu. Cách thức này vừa giảm nguy cơ bị kiểm tra tập trung, vừa tạo vỏ bọc hợp pháp cho số hàng hóa đang tìm đường “trốn thuế” qua biên giới.

Trong vai là một khách du lịch, phóng viên Thương Trường được nhờ xách một túi đồ qua biên giới: “Em xách hộ chị cái xốp này thôi, ra ngoài nhà chị có người lấy rồi nhé, chỉ là cái xốp không thôi, em không phải lo gì hết”.

Khi được hỏi về lý do gửi hàng, người này cho biết “Vì chị có nhiều hàng nên chị gửi bới đi cho đỡ cồng kềnh”. phóng viên tiếp tục thắc mắc về số lượng hàng hoá, người này thẳng thắn thừa nhận: “Chị đi cửu cho chủ, số hàng này chị cửu lại về Việt Nam” (Cửu: nghĩa là bốc vác hàng hóa).

Người này tiết lộ, hầu như ngày nào cũng “chạy hàng” như vậy, nhưng chỉ tranh thủ vào buổi tối vì ban ngày còn phải buôn bán ở chợ Cốc Lếu. Bên cạnh đó, để tránh nhầm lẫn và đảm bảo an toàn, mỗi lần nhờ ai đó xách hộ, họ đều chụp ảnh người được nhờ rồi gửi cho “người nhà” bên kia cửa khẩu để nhận dạng, tiện việc giao nhận. 

Thậm chí, người này còn cam đoan: “Nếu qua hải quan mà bị bắt thì cứ để hàng lại, ghi tên chị vào.” Sự tự tin ấy hé lộ một chiêu trò khá bài bản trong chuỗi “xách tay” trốn thuế, nơi các “con buôn” đã chuẩn bị sẵn kịch bản đối phó và “bảo hiểm” cho cả người xách hộ.

Trong lúc trao đổi, bất chợt có người gọi điện báo “Thùng ngâm chân đang bị giữ lại rồi”. Ngay lập tức, nhóm này chuyển hướng sang nhờ phóng viên xách giúp… nồi cơm điện, nồi hấp. Khi phóng viên tỏ ý lo ngại, người phụ nữ vẫn quả quyết: “Nếu bị bắt em không nói là xách hộ đâu, cứ bảo em mua về dùng, không sợ gì cả. Cái nồi này ai chả mua về dùng được. Nếu anh bắt để lại và ghi tên thì em ghi tên chị vào nhé”.

Câu nói ấy như hé lộ một “kịch bản” tinh vi đã được các đối tượng chuẩn bị sẵn, nhằm trấn an “người xách hộ”. Hai người còn liên tục giục nhau “không nhờ nhanh thì hết người mất”, cho thấy cả một đường dây vận hành bài bản - từ việc tìm “người vận chuyển” trá hình, chuẩn bị lời khai, đến tổ chức giao nhận phía bên kia biên giới - để đưa hàng “xách tay” qua cửa khẩu mà né thuế.

Cuộc trao đổi giữa "con buôn" và phóng viên Thương Trường.

Tiếp tục tiếp cận một “con buôn” khác, người phụ nữ này thẳng thắn chia sẻ: “Ban ngày chồng chị xách hàng, còn chị bán ở chợ Cốc Lếu; buổi tối, chị tranh thủ xách khoảng 2-3 chuyến”. Để tạo niềm tin, người này còn sẵn sàng đi cùng phóng viên qua cửa hải quan và dặn dò: “Chị đi ngay sau em, tí người ta hỏi thì đừng bảo xách hộ là được.” 

Khi được hỏi về mục đích số hàng, người phụ nữ không vòng vo mà thẳng thắn thừa nhận: “Hàng này chị lấy về để bán, là hàng trốn thuế.” Theo lời người phụ nữ, mỗi túi chỉ chứa khoảng 3 - 4 chiếc quần hoặc áo khoác để tránh bị kiểm tra. “Quần áo thì dễ đi, nhưng không thể mang nhiều. Dạo này chị bị thu mấy bọc hàng rồi nên mới phải nhờ người khác. Chứ nếu chỉ thu sổ thôi, chị đã tự xách bọc to vào luôn rồi,” người này phân trần.

Người phụ nữ còn tiết lộ thêm, có nhiều người làm công việc “cửu hàng”, đi tới cả chục chuyến một ngày. Mỗi lần qua hải quan phải xếp hàng, kiểm tra giấy rất lâu, nên nhiều người “đi tiền” để được ưu tiên quay máy quét nhanh và ít bị bắt giữ hàng hóa. Đội “xách thuê” thường là người già hoặc đàn ông có sức khỏe tốt; công xách một vali như vậy chỉ khoảng 50.000 đồng.

Không chỉ vậy, một tài xế lâu năm chuyên chở khách quanh khu vực cửa khẩu cho biết, trước đây các đối tượng buôn lậu còn áp dụng chiêu “bó” hàng quanh người để qua mặt hải quan. Những mặt hàng như xúc xích, lạp xưởng, nội tạng động vật (lòng, gan…) được quấn chặt vào tay, đùi và thân người, mỗi người mang từ 30–50kg, thậm chí có trường hợp “gánh” tới 70kg. Giá công vận chuyển khi đó khoảng 17.000 đồng/kg. Nhưng nếu bị thu hàng, sẽ phải tự bỏ tiền túi ra đền.

Tuy nhiên, biện pháp này đã dần bị triệt tiêu khi phía cửa khẩu Trung Quốc triển khai chó nghiệp vụ tại các khu vực cửa ra vào để kiểm soát, đánh hơi, phát hiện và chặn đứng hành vi vận chuyển.

Những hành vi trên lặp đi lặp lại mỗi ngày, trở thành “bức tranh ngầm” phản ánh hoạt động buôn lậu, gian lận thuế đang diễn ra nhộn nhịp ngay trong khu vực cửa khẩu Việt Nam - Trung Quốc.

Bằng cách lợi dụng sự cả tin và tâm lý muốn giúp đỡ, những “con buôn” vùng biên đã biến những người qua lại khu vực cửa khẩu thành “người vận chuyển” bất đắc dĩ - mà bản thân họ không hay biết mình đang tiếp tay cho hành vi phi pháp.

Mai Lan