Ngày 22/11/2026, Văn Miếu Mao Điền (Hải Phòng) sẽ tổ chức chương trình “Trải nghiệm di sản - Tiếp nối truyền thống hiếu học, lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam” với nhiều hoạt động văn hóa, giáo dục và trải nghiệm đặc sắc, mời gọi người dân, du khách cùng trở về với cội nguồn văn hiến dân tộc.
Ngày 22/11, tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu Mao Điền (Hải Phòng), chương trình “Trải nghiệm di sản Tiếp nối truyền thống hiếu học, lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam” sẽ mở ra không gian trải nghiệm văn hóa, giáo dục và nghề truyền thống. Không chỉ là một cuộc hẹn với di sản, sự kiện còn là lời mời gọi mỗi người trở về với cội nguồn tri thức, đạo lý tôn sư trọng đạo và những giá trị làm nên bản sắc dân tộc.
Có những giá trị văn hóa không thể chỉ cảm nhận qua những trang sách, cũng không thể được gìn giữ bằng những lời nhắc nhở chung chung. Muốn di sản sống trong đời sống hôm nay, cần đưa con người đến gần di sản, để được nhìn thấy, chạm vào, trải nghiệm và hiểu những câu chuyện mà tiền nhân nhắn, gửi lại.
Đó cũng chính là ý nghĩa của chương trình “Trải nghiệm di sản - Tiếp nối truyền thống hiếu học, lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam”, dự kiến khai mạc ngày 22/11/2026 tại Văn Miếu Mao Điền, thành phố Hải Phòng, nhân dịp Ngày Di sản văn hóa Việt Nam 23/11 và Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11.
Sự kiện do Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc tổ chức, với chuỗi hoạt động kết hợp giữa giáo dục truyền thống, trải nghiệm di sản, quảng bá văn hóa và giới thiệu sản phẩm địa phương. Điểm đáng chú ý là chương trình không đặt di tích đơn thuần trong không gian tham quan, chiêm bái, mà hướng tới một cách tiếp cận gần gũi hơn: biến di sản thành một không gian học tập, khám phá và kết nối cộng đồng.
Văn Miếu Mao Điền - trở về với miền đất của đạo học
Giữa vùng đất xứ Đông giàu truyền thống văn hiến, Văn Miếu Mao Điền không chỉ là một công trình kiến trúc cổ, mà còn là biểu tượng của tinh thần hiếu học, trọng hiền tài và khát vọng vươn lên bằng tri thức.
Trong lịch sử, nơi đây từng gắn với hoạt động giáo dục, khoa cử của trấn Hải Dương xưa. Từ một cơ sở giáo dục, Văn Miếu Mao Điền từng trở thành trường thi của cả vùng, góp phần đào tạo, tôn vinh nhiều thế hệ người tài. Những câu chuyện về đạo học, về người thầy và những bậc hiền tài đã tạo nên chiều sâu văn hóa riêng cho di tích này.
Bởi vậy, lựa chọn Văn Miếu Mao Điền làm địa điểm tổ chức chương trình trải nghiệm di sản mang ý nghĩa đặc biệt. Đây không chỉ là nơi để du khách tìm hiểu lịch sử, mà còn là không gian để mỗi người suy ngẫm về giá trị của việc học, trách nhiệm của người thầy và vai trò của tri thức đối với sự phát triển của xã hội.
Trong bối cảnh công nghệ đang làm thay đổi sâu sắc cách con người tiếp cận thông tin, việc trở về với một không gian từng lưu dấu nền khoa cử truyền thống càng có ý nghĩa. Tri thức có thể được tìm kiếm chỉ bằng vài thao tác trên thiết bị điện tử, nhưng tinh thần ham học, sự kiên trì, lòng tôn kính người thầy và ý thức phụng sự cộng đồng vẫn là những giá trị cần được nuôi dưỡng qua nhiều thế hệ.
Đó cũng là thông điệp mà chương trình muốn gửi gắm, đặc biệt tới thế hệ trẻ: hiểu quá khứ không phải để sống trong quá khứ, mà để có thêm nền tảng văn hóa, bản lĩnh và trách nhiệm khi bước vào tương lai.
Một ngày trải nghiệm, nhiều cánh cửa mở ra với di sản
Điểm hấp dẫn của chương trình nằm ở cách tổ chức đa dạng, kết hợp giữa những giá trị văn hóa truyền thống với hình thức trải nghiệm phù hợp với công chúng hiện đại.
Tại không gian trưng bày ảnh với chủ đề “Thành tựu kinh tế, xã hội, văn hóa, du lịch và di tích lịch sử thành phố Hải Phòng”, người dân và du khách có dịp nhìn lại diện mạo, những thành tựu và tiềm năng văn hóa của thành phố. Song song với đó là không gian giới thiệu nền khoa cử phong kiến Việt Nam, tái hiện một phần hành trình tôn vinh tri thức và những người đã làm rạng danh quê hương, đất nước.
Hoạt động giao lưu viết thư pháp với chủ đề “Tôn sư trọng đạo” sẽ đưa người tham dự đến gần hơn với nghệ thuật chữ viết truyền thống. Mỗi nét bút không chỉ thể hiện vẻ đẹp của thư pháp mà còn gửi gắm những thông điệp về đạo làm người, lòng biết ơn thầy cô và sự trân trọng tri thức.
Đặc biệt, trải nghiệm in mộc bản hứa hẹn mang đến những khám phá thú vị. Thay vì chỉ nghe giới thiệu về kỹ thuật in cổ, du khách có cơ hội tìm hiểu trực tiếp quy trình tạo nên những bản in từ ván khắc gỗ. Qua đó, những giá trị của nghề thủ công truyền thống và phương thức lưu giữ, truyền bá tri thức của cha ông trở nên gần gũi, dễ hiểu hơn.
Một gian hàng giới thiệu sách với chủ đề “Sách là người thầy tri thức” cũng góp phần tạo nên không gian khuyến học. Trong thời đại thông tin số phát triển mạnh mẽ, việc khơi dậy văn hóa đọc, hình thành thói quen tự học và khả năng tiếp nhận tri thức có chọn lọc vẫn là nhiệm vụ quan trọng đối với mỗi gia đình và nhà trường.
Không dừng lại ở những hoạt động mang tính thưởng lãm, chương trình còn thiết kế sân chơi trí tuệ thông qua hoạt động “Mật thư – Giải mã di sản” và hội thi “Giải mã di sản” bằng công nghệ. Đây là điểm kết nối giữa lịch sử với phương thức tiếp cận hiện đại, giúp người trẻ chủ động tìm hiểu, suy luận và khám phá những câu chuyện ẩn sau các giá trị di sản.
Cách tiếp cận này có ý nghĩa thiết thực: thay vì để lịch sử trở thành những kiến thức khô cứng, di sản được chuyển tải thông qua trải nghiệm, tương tác và sự tham gia trực tiếp của người học. Khi một bạn trẻ tự mình giải mã một thông điệp lịch sử, những điều được khám phá có thể để lại ấn tượng lâu dài hơn một bài giới thiệu đơn thuần.
Bên cạnh đó, trải nghiệm làm bánh đậu xanh với chủ đề “Hương vị quê hương – Trải nghiệm nghề truyền thống” sẽ đưa du khách đến gần hơn với văn hóa ẩm thực xứ Đông. Những công đoạn làm bánh, sự tỉ mỉ trong lựa chọn nguyên liệu và chế biến không chỉ kể câu chuyện về một đặc sản nổi tiếng mà còn phản ánh sự khéo léo, tinh tế trong đời sống văn hóa của người dân địa phương.
Chương trình còn giới thiệu các sản phẩm OCOP Mao Điền, trong đó có trứng gà, bánh đa Nhữ Hồng và những sản phẩm đặc trưng khác. Đây không đơn thuần là hoạt động trưng bày, giới thiệu hàng hóa, mà còn là cơ hội để kết nối di sản với sinh kế cộng đồng, đưa sản phẩm quê hương đến gần hơn với người tiêu dùng và du khách.
Một điểm nhấn đáng chú ý khác là không gian trà sen Kiếp Bạc cùng hoạt động quảng diễn nghệ thuật thưởng trà. Du khách có dịp tìm hiểu, thưởng thức trà sen, cảm nhận hương vị thanh tao và nét ứng xử tinh tế trong văn hóa thưởng trà truyền thống Việt Nam.
Cùng với đó, các sản phẩm văn hóa, du lịch đặc trưng của Di sản thế giới Côn Sơn – Kiếp Bạc được giới thiệu, tạo nên sự kết nối giữa hai không gian di sản giàu giá trị của Hải Phòng.
Nếu Văn Miếu Mao Điền gợi nhắc về truyền thống khoa bảng, đạo học và tinh thần trọng hiền tài của xứ Đông, thì Côn Sơn – Kiếp Bạc lại mang trong mình những lớp trầm tích lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng gắn với các danh nhân và những dấu mốc quan trọng của dân tộc. Sự hiện diện của trà sen Kiếp Bạc và các sản phẩm văn hóa tại chương trình vì thế không chỉ làm phong phú trải nghiệm mà còn góp phần giới thiệu một bức tranh di sản đa dạng, có tính liên kết.
Đưa di sản ra khỏi không gian trưng bày, đưa văn hóa vào đời sống
Điều đáng quan tâm hơn cả ở chương trình lần này không chỉ là số lượng hoạt động, mà là cách những giá trị văn hóa được kết nối với đời sống đương đại.
Ngày Di sản văn hóa Việt Nam 23/11 được xác định tại Điều 8 Luật Di sản văn hóa năm 2024. Trong khi đó, ngày 24/11/2026 là năm đầu tiên Ngày Văn hóa Việt Nam được tổ chức trên phạm vi toàn quốc, gắn với dấu mốc 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946 – 24/11/2026).
Trong định hướng tổ chức các hoạt động hưởng ứng, Hải Phòng chú trọng tạo điều kiện để người dân trực tiếp tham gia, sáng tạo và thụ hưởng các giá trị văn hóa. Chuỗi hoạt động tại Văn Miếu Mao Điền là một điểm hẹn góp phần cụ thể hóa tinh thần đó.
Bảo tồn di sản không chỉ là giữ lại những mái đình, ngôi đền, bia đá hay công trình kiến trúc cổ. Quan trọng hơn, phải giữ được những giá trị tinh thần mà di sản đại diện, để các thế hệ hôm nay hiểu, trân trọng và tiếp tục trao truyền.
Một di tích có thể được tu bổ khang trang, một hiện vật có thể được bảo quản trong điều kiện tốt, nhưng nếu thiếu sự quan tâm của cộng đồng, thiếu những người trẻ muốn tìm hiểu và thiếu các hoạt động đưa di sản vào đời sống thì sức sống văn hóa vẫn khó được lan tỏa rộng rãi.
Bởi vậy, những chương trình trải nghiệm như tại Văn Miếu Mao Điền cần được nhìn nhận không chỉ dưới góc độ tổ chức một sự kiện văn hóa, mà còn là một phương thức giáo dục di sản và xây dựng ý thức cộng đồng.
Đặc biệt, việc kết hợp giới thiệu sản phẩm OCOP, nghề truyền thống, văn hóa ẩm thực và các sản phẩm du lịch cho thấy một hướng tiếp cận đáng chú ý: di sản không tách rời đời sống kinh tế, mà có thể trở thành nguồn lực thúc đẩy du lịch, quảng bá sản phẩm địa phương và tạo thêm cơ hội phát triển cho cộng đồng.
Tuy nhiên, giá trị của một sự kiện không chỉ được đo bằng lượng khách đến tham quan trong một ngày. Điều quan trọng là sau sự kiện, người tham dự có thêm hiểu biết về lịch sử quê hương hay không; những người trẻ có thêm tình yêu với văn hóa truyền thống hay không; các sản phẩm địa phương có thêm cơ hội tiếp cận thị trường hay không. Đó mới là thước đo cho hiệu quả lan tỏa di sản một cách bền vững.
Lời mời trở về với cội nguồn văn hóa
Ngày 22/11 tới đây, Văn Miếu Mao Điền sẽ không chỉ là điểm đến của những người yêu lịch sử, mà còn là không gian gặp gỡ của các gia đình, học sinh, sinh viên, nhà trường và những người mong muốn tìm hiểu sâu hơn về văn hóa dân tộc.
Đây cũng là dịp để các bậc cha mẹ đưa con em mình đến với di sản bằng một cách thức khác: cùng viết một nét thư pháp, thử in một bản mộc cổ, tìm hiểu chuyện khoa cử, khám phá mật thư lịch sử hay thưởng thức hương vị bánh đậu xanh quê hương. Những trải nghiệm tưởng chừng giản dị ấy có thể trở thành bài học sinh động về lòng biết ơn, sự ham học và tình yêu quê hương.
Với học sinh, sinh viên, đây là cơ hội để lịch sử bước ra khỏi trang sách. Với người lớn tuổi, đó có thể là hành trình tìm lại những giá trị thân thuộc của văn hóa truyền thống. Với du khách, đây là dịp khám phá thêm một địa chỉ văn hóa đặc sắc của Hải Phòng, nơi lưu giữ mạch nguồn khoa bảng và tinh thần hiếu học của vùng đất xứ Đông.
Hải Phòng đang hướng tới việc đưa văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh cho phát triển, gắn bảo tồn di sản với giáo dục, du lịch và đời sống cộng đồng. Những hoạt động tại Văn Miếu Mao Điền góp thêm một điểm nhấn cho hành trình ấy.
Hãy dành ngày 22/11 để về với Văn Miếu Mao Điền! Hãy đến không chỉ để tham quan một di tích cổ, mà còn để lắng nghe câu chuyện của tiền nhân, trải nghiệm những nét đẹp văn hóa truyền thống và cảm nhận sâu sắc hơn giá trị của tri thức, đạo học Việt Nam.
Bởi di sản chỉ thực sự sống khi có người tìm đến, văn hóa chỉ thực sự lan tỏa khi được cộng đồng đón nhận và tiếp nối. Và truyền thống hiếu học sẽ không bao giờ cũ nếu mỗi thế hệ đều biết trân trọng tri thức, kính trọng người thầy và nuôi dưỡng khát vọng vươn lên.
Về Văn Miếu Mao Điền để hiểu hơn lịch sử quê hương, để con trẻ thêm yêu văn hóa dân tộc và để mỗi người cùng góp một phần nhỏ bé vào hành trình gìn giữ những giá trị Việt Nam!
Thời gian khai mạc dự kiến: ngày 22/11/2026.
Địa điểm: Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu Mao Điền, xã Mao Điền, thành phố Hải Phòng.
Đình Sáng