Có hiệu lực từ ngày 17/11/2024, Hiệp định VIFTA mở ra giai đoạn mới trong hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư song phương, nhất là xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường tiềm năng Israel. Các doanh nghiệp xuất khẩu đang tận dụng tốt cơ hội từ Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – Israel, nhiều ngành hàng có tăng trưởng vượt bậc.
Ưu đãi thuế nhiều mặt hàng mà Việt Nam có thế mạnh xuất khẩu
Sau khi Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – Israel (VIFTA) đã được ký kết (25/7/2023), ngày 5/1/2024, Chính phủ đã có Nghị quyết số 08/NQ-CP phê duyệt Hiệp định Thương mại tự do giữa Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam và Chính phủ Nhà nước Israel (Hiệp định VIFTA).
Để thực hiện Hiệp định VIFTA, Chính phủ đã ban hành Nghị định 131/2024/NĐ-CP về Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt của Việt Nam để thực hiện Hiệp định thương mại tự do giữa Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Chính phủ Nhà nước I-xra-en giai đoạn 2024 - 2027 có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/10/2024.
Các doanh nghiệp xuất khẩu đang tận dụng tốt cơ hội từ Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – Israel
Hiệp định VIFTA có những cam kết hết sức đáng chú ý như:
Về cam kết thương mại hàng hóa, Israel dành cho Việt Nam cam kết xóa bỏ thuế quan ngay khi Hiệp định có hiệu lực là trên 66,3% số dòng thuế và sau một thời gian lộ trình 3-5-7 năm hoặc 10 năm thì xoá bỏ thêm khoảng 26,4%. Như vậy tổng mức tự do hóa của các dòng thuế ở cuối lộ trình đạt khoảng 92,7% tổng số dòng thuế.
Ở chiều ngược lại, Việt Nam sẽ dành cho Israel những cam kết tự do hóa, theo đó, ngay khi hiệp định có hiệu lực, chúng ta sẽ tự do hóa khoảng trên 30% số dòng thuế và sau lộ trình từ 3-5-7 năm thì chúng ta sẽ giảm tiếp khoảng 51,6%. Như vậy tổng mức tự do hóa cuối lộ trình đối với các dòng thuế của Việt Nam đạt khoảng 85,7%.
Có thể thấy, Israel dành cho Việt Nam ưu đãi thuế quan đối với rất nhiều mặt hàng mà Việt Nam có thế mạnh xuất khẩu như: da giày, dệt may, điện tử, máy móc, trang thiết bị.
Ở chiều ngược lại, Việt Nam cũng cắt giảm thuế đối với những mặt hàng mà Israel có thế mạnh xuất khẩu sang Việt Nam, như phân bón, máy móc, thiết bị, phụ tùng…
Trao đổi thương mại tăng trưởng mạnh mẽ
Theo ông Lê Thái Hòa, Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Israel, VIFTA là một cột mốc quan trọng trong quan hệ hợp tác song phương nhiều mặt giữa hai nước, nhất là trong lĩnh vực trao đổi thương mại và đầu tư.
Hiệp định đã tạo xung lực mạnh cho quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Israel phát triển tích cực trong thời gian qua, trao đổi thương mại tăng trưởng mạnh mẽ, tạo thuận lợi cũng như dành ưu đãi cụ thể cho các hoạt động của doanh nghiệp hai nước theo các nội dung cam kết quy định trong Hiệp định.
Các doanh nghiệp đã bước đầu tranh thủ khai thác được thị trường Israel để xuất khẩu cũng như thu hút vốn đầu tư FDI từ thị trường này và thúc đẩy tương tác giao lưu giữa hai bên.
Theo Bộ Công Thương, 2024 kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và Israel đạt khoảng 3,25 tỷ USD, trong đó xuất khẩu Việt Nam đạt xấp xỉ 800 triệu USD. Ước tính cả năm 2025 trao đổi thương mại giữa hai nước có thể đạt trên 3,75 tỷ USD, trong đó Việt Nam xuất khẩu đạt khoảng từ 850 - đến 880 triệu USD, ước tăng khoảng trên 19% so với năm 2024.
Đi vào từng ngành hàng cụ thể, đối với những ngành hàng mà Việt Nam có thế mạnh xuất khẩu sang thị trường Israel cho thấy có rất nhiều ngành hàng có tăng trưởng vượt bậc.
Ví dụ, ngành hàng giày dép tăng trưởng khoảng hơn 14%, cà phê tăng trưởng hơn 80%, hàng dệt may tăng trưởng hơn 12%...
Tính chung, cho đến nay, đầu tư trực tiếp nước ngoài của Israel tại Việt Nam đạt khoảng 156 triệu USD với tổng số 45 dự án. Trong khi đó, Việt Nam đã đăng ký đầu tư sang Israel với tổng số vốn đăng ký đạt trên 78 triệu USD với 4 dự án.
Tận dụng cơ hội
Bà Đỗ Thị Thúy Hương, Phó Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam, Ủy viên Ban chấp hành Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam (VEIA) cho biết: Hiệp định này đã mở ra một cơ hội rất lớn cho các doanh nghiệp Việt Nam nói chung và đặc biệt là khối doanh nghiệp ngành điện tử nói riêng cả về xuất khẩu hàng hóa, về tiếp cận công nghệ và kết nối chuỗi cung ứng ở thị trường Israel, nơi có một nền kinh tế công nghệ cao.
Trong một năm thực thi đầu tiên, hàng loạt dòng thuế đã được cắt giảm theo lộ trình và đã tạo điều kiện rất thuận lợi cho việc xuất nhập, đặc biệt là xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam đi thị trường Israel. Đồng thời ngành điện tử trong nước cũng có cơ hội tiếp cận công nghệ và dịch vụ có giá trị cao.
Đối với ngành hàng nông sản, ông Phan Minh Thông, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Phúc Sinh, một trong những công ty xuất khẩu hạt tiêu hàng đầu vào Israel cho biết: "Chúng tôi đã làm việc với thị trường Israel 23 năm rồi và nhận thấy Israel là một thị trường rất phát triển, mặc dù dân số chỉ có gần 10 triệu người nhưng họ nhập khẩu một lượng khổng lồ về hàng nông sản”.
Về những thách thức, bà Hương cho biết, thị trường này có yêu cầu khá nghiêm ngặt về tiêu chuẩn và chất lượng và những quy định, tiêu chuẩn kỹ thuật hàng rào kỹ thuật tương đối cao, đặc biệt đối với doanh nghiệp điện tử thì các DNNVV của ngành điện tử khó có thể đáp ứng ngay lập tức.
Bên cạnh đó, về quy tắc xuất xứ C/O và thủ tục chứng nhận, để được hưởng ưu đãi thuế, doanh nghiệp phải chứng minh xuất xứ phù hợp, nhiều doanh nghiệp chưa quen thực hiện quy trình, hồ sơ thủ tục và chi phí tuân thủ còn lớn.
Đồng thời, chuỗi cung ứng nội địa của của Việt Nam chưa đủ sâu để có thể cung cấp được những linh phụ kiện điện tử theo đúng yêu cầu của chuỗi cung ứng.
Bên cạnh đó là những khó khăn liên quan logistics, thời gian giao hàng; thủ tục hải quan… Hay việc thiếu những thông tin thị trường chuyên sâu, tiếp cận các thông tin thị trường và khách hàng tiềm năng của Israel, thông tin về tiêu chuẩn cụ thể từng ngành hàng của Israel…
Khuyến nghị tới doanh nghiệp bà Nguyễn Thị Lan Phương, Phó Trưởng phòng WTO và Đàm phán thương mại, Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công Thương)cho rằng doanh nghiệp phải chủ động hơn trong việc nắm bắt các thông tin về các cam kết của Hiệp định đã được công khai trên các trang thông tin điện tử của Bộ Công thương như cổng thông tin điện tử về các FTA.
Bên cạnh đó, nếu có những khó khăn, vướng mắc, các doanh nghiệp cần chủ động đưa ra những ý kiến kiến nghị của mình, có thể thông qua hiệp hội ngành hàng của mình hoặc trực tiếp lên các cơ quan Chính phủ để cơ quan quản lý sớm đưa ra những giải pháp tháo gỡ trong quá trình triển khai.
Nguyễn Hà