Vụ án Trịnh Văn Quyết: Vì sao cựu Tổng giám đốc HOSE Trần Văn Dũng không bị đề nghị xử lý hình sự?

Trong vụ án Thao túng thị trường chứng khoán, Lừa đảo chiếm đoạt tài sản tại CTCP Tập đoàn FLC, Cơ quan Cảnh sát điều tra xác định có vi phạm xảy ra tại Sở Giao dịch chứng khoán TPHCM (HoSE). 11 cá nhân từng là cán bộ, lãnh đạo của HoSE đã bị điều tra, trong đó 5 người bị khởi tố, đề nghị truy tố. Tuy nhiên, ông Trần Văn Dũng, cựu Tổng giám đốc HOSE chỉ bị kiến nghị xử lý hành chính.

11 cá nhân từng là cán bộ, lãnh đạo của HoSE đã bị điều tra, 5 người bị khởi tố

Cơ quan điều tra - Bộ Công an vừa hoàn tất Kết luận điều tra bổ sung vụ án “Thao túng thị trường chứng khoán”; “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”; “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” và “Cố ý công bố thông tin sai lệch hoặc che giấu thông tin trong hoạt động chứng khoán". Trong đó đề nghị truy tố Trịnh Văn Quyết (cựu Chủ tịch Tập đoàn FLC), Doãn Văn Phương (cựu Tổng Giám đốc Tập đoàn FLC, cựu Chủ tịch HĐQT Công ty CP Xây dựng Faros), Lê Hải Trà (cựu Phó Tổng giám đốc Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM - HOSE) và 48 đồng phạm.

Đáng chú ý, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an xác định có vi phạm xảy ra tại Sở Giao dịch chứng khoán TPHCM (HoSE). 11 cá nhân từng là cán bộ, lãnh đạo của HoSE đã bị điều tra, trong đó 5 người bị khởi tố, đề nghị truy tố.

Cơ quan chức năng đã khởi tố 4 cựu lãnh đạo tại HOSE với cáo buộc “giúp sức” cho Trịnh Văn Quyết gồm: Trần Đắc Sinh (cựu Chủ tịch HĐQT), Lê Hải Trà (cựu Phó Tổng Giám đốc Thường trực, thành viên độc lập Hội đồng niêm yết), Trầm Tuấn Vũ (cựu Phó Tổng Giám đốc, Phó Chủ tịch Hội đồng niêm yết), Lê Thị Tuyết Hằng (Giám đốc Phòng Quản lý và Thẩm định niêm yết, thành viên Hội đồng niêm yết).

Theo Kết luận điều tra, bị can Lê Hải Trà khai nhận hành vi vi phạm của mình, nguyên nhân phạm tội là do có mối quan hệ nên muốn giúp đỡ Trịnh Văn Quyết và Doãn Văn Phương. Việc chấp thuận niêm yết giúp cho Công ty CP Xây dựng Faros có điều kiện thu hút vốn của các nhà đầu tư trên thị trường. Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM sẽ có doanh thu từ thu phí niêm yết, phí giao dịch chứng khoán, thông qua đó nâng cao uy tín của bản thân.

Cơ quan tố tụng cho rằng, Lê Hải Trà là người có trình độ, kinh nghiệm trong công tác quản lý nhà nước về lĩnh vực chứng khoán, với chức vụ Ủy viên HĐQT, Phó Tổng Giám đốc thường trực và thành viên Hội đồng niêm yết; có nhiệm vụ, quyền hạn giúp Tổng Giám đốc tổ chức thực hiện các nghị quyết, quyết định HĐQT và trực tiếp điều hành các hoạt động của sàn HOSE. Đồng thời, Lê Hải Trà cũng trực tiếp nghiên cứu, thẩm định hồ sơ đăng ký niêm yết và đưa ra ý kiến độc lập "chấp thuận" hay "không chấp thuận" đăng ký niêm yết tại sàn HOSE.

Khi được phân công nghiên cứu thẩm định hồ sơ đăng ký niêm yết cổ phiếu của Faros, bị can Lê Hải Trà biết rõ Báo cáo kiểm toán về Báo cáo tài chính năm 2014, năm 2015 của Faros là không phù hợp. Theo Văn bản số 4298/UBCK-GSĐC ngày 1/7/2016 của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước ghi: "Công ty TNHH Kiểm toán và kế toán Hà Nội đưa ra ý kiến chấp nhận toàn phần là không có cơ sở..." và "chưa có căn cứ xác định số vốn thực góp".

Quá trình thẩm định, Lê Hải Trà đã 2 lần hội ý, thảo luận với các thành viên Hội đồng niêm yết, đều thống nhất là Faros chưa đủ điều kiện niêm yết, yêu cầu công ty giải trình. Sáng ngày 22/8/2016, Hội đồng niêm yết mới nhận được báo cáo giải trình của Faros, các thành viên chưa có thời gian nghiên cứu nhưng đến cuộc họp 11h cùng ngày, Lê Hải Trà vẫn cùng các thành viên khác "Đồng ý với các nội dung giải trình của Công ty CP Xây dựng Faros. Nhất trí hồ sơ và điều kiện niêm yết của Công ty CP Xây dựng Faros và thống nhất báo cáo HĐQT về hồ sơ đăng ký niêm yết của Công ty CP Xây dựng Faros."

Điều này làm căn cứ cho bị can Trầm Tuấn Vũ, Phó Chủ tịch Hội đồng niêm yết ký Tờ trình số 142/TTr-SGDHCM đề xuất HĐQT chấp thuận niêm yết cho Faros chưa đúng quy định của pháp luật.

Sau đó, Faros đã được chấp thuận niêm yết 430 triệu cổ phiếu hình thành từ vốn góp khống của công ty này. "Dẫn đến hậu quả Trịnh Văn Quyết và đồng phạm được niêm yết 430 triệu cổ phiếu hình thành từ vốn góp khống trên sàn chứng khoán, thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt 3.620 tỷ đồng của các nhà đầu tư" - kết luận điều tra nêu.

Kết luận điều tra cũng thể hiện các tình tiết giảm nhẹ của bị can Lê Hải Trà như: Nhân thân tốt, gia đình có công với cách mạng (có bố là liệt sĩ), bản thân được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng B. Do đó, bị can được đề nghị xem xét giảm nhẹ trách nhiệm hình sự khi lượng hình.

Vì sao cựu Tổng giám đốc HOSE Trần Văn Dũng không bị đề nghị xử lý hình sự?

Tuy nhiên, trong vụ án này, trong 11 cá nhân từng là cán bộ, lãnh đạo của HoSE đã bị điều tra, vẫn có 6 người không bị xem xét xử lý trách nhiệm hình sự. Cùng với đó là nhiều cán bộ liên quan không bị đề nghị xử lý hình sự.

Cụ thể, Cơ quan điều tra cho rằng để xảy ra sai phạm của Trịnh Văn Quyết, các ông/bà: Vũ Bằng (nguyên Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước); Lê Thị Thu Hằng (Phó Vụ trưởng Vụ Giám sát Công ty đại chúng) và Nguyễn Thị Thúy (chuyên viên Vụ Giám sát Công ty Đại chúng) đã thiếu trách nhiệm trong việc chỉ đạo, tham mưu cho bị can Lê Công Điền (Vụ trưởng Vụ Giám sát công ty đại chúng) khi nghiên cứu, thẩm định hồ sơ, chấp thuận công ty đại chúng đối với Công ty CP Xây dựng Faros.

Do chưa đủ căn cứ để xử lý hình sự, Cơ quan CSĐT Bộ Công an có văn bản kiến nghị Cơ quan có thẩm quyền xử lý hành chính đối với hành vi vi phạm của nhóm người trên.

Còn tại sàn chứng khoán HOSE, kết quả điều tra bổ sung vụ án xác định, ông Đoàn Vĩnh Nam (chuyên viên Phòng Quản lý và Thẩm định niêm yết, Thư ký Hội đồng niêm yết) có dấu hiệu phạm tội “Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ”.

Riêng ông Trần Văn Dũng (Phó Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc HOSE); bà Nguyễn Thị Minh Hằng (Giám đốc Phòng Giám sát giao dịch, Thành viên Hội đồng niêm yết); bà Đỗ Thị Phương Lan (Giám đốc Phòng pháp chế, thành viên Hội đồng niêm yết); bà Hồ Ngọc Đoan Trang (Giám đốc Phòng Nghiên cứu phát triển); Ngô Viết Hoàng Giao (Ủy viên HĐQT, kiêm Phó Tổng giám đốc phụ trách tài chính và Phòng Giám sát thị trường chứng khoán); Nguyễn Thị Việt Hà (Ủy viên HĐQT kiêm Phó Tổng giám đốc) bị cơ quan điều tra xác định có dấu hiệu “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng”, quy định tại Điều 360 Bộ luật Hình sự năm 2015.

Theo kết luận điều tra bổ sung, ông Trần Văn Dũng khi còn đương chức, (Phó Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc HOSE) có trách nhiệm quyết định thành lập Hội đồng niêm yết, căn cứ ý kiến thành viên trong Hội đồng niêm yết để ra quyết định về việc chấp thuận hay không chấp thuận hồ sơ đăng ký niêm yết, hồ sơ thay đổi đăng ký niêm yết, hủy niêm yết theo quy chế hoạt động của Hội đồng niêm yết... Khi nhận được hồ sơ đề nghị niêm yết cổ phiếu của Công ty CP Xây dựng Faros, ông Dũng đã phân công các thành viên Hội đồng niêm yết nghiên cứu thẩm định hồ sơ.

Quá trình thẩm định, ông Dũng được các thành viên Hội đồng niêm yết báo cáo về việc Báo cáo kiểm toán về Báo cáo tài chính năm 2014, năm 2015 của Công ty CP Xây dựng Faros không phù hợp do phạm vi lưu ý quá lớn, "Công ty TNHH Kiểm toán và kế toán Hà Nội đưa ra ý kiến chấp nhận toàn phần là không có cơ sở..." và "chưa có căn cứ xác định số vốn thực góp" theo văn bản của UBCKNN.

Ông Dũng đã chỉ đạo các thành viên Hội đồng niêm yết yêu cầu Công ty phải giải trình, cung cấp bổ sung hồ sơ, tài liệu để thẩm định.

Thực hiện chỉ đạo của ông Trần Đắc Sinh (Chủ tịch HĐQT HoSE) yêu cầu phải báo cáo kết quả thẩm định hồ sơ niêm yết của Công ty CP Xây dựng Faros để HĐQT quyết định, ngày 22/8/2016 đã tổ chức cuộc họp Hội đồng niêm yết.

Tại cuộc họp, căn cứ Báo cáo của Phòng Quản lý và Thẩm định niêm yết, các Thành viên Hội đồng niêm yết đã thống nhất: Đồng ý với các nội dung giải trình của Công ty CP xây dựng Faros, nhất trí hồ sơ và điều kiện niêm yết của Công ty CP Xây dựng Faros; nhất trí hồ sơ và điều kiện niêm yết của Công ty Faros và thống nhất báo cáo HĐQT về hồ sơ đăng ký niêm yết của Công ty Faros.

Từ đó, ông Trần Văn Dũng đã cùng các thành viên HĐQT đồng ý chấp thuận niêm yết đối với cổ phiếu của Công ty Faros để ông Sinh ký, ban hành Nghị quyết HĐQT chấp thuận niêm yết. Ông Dũng sau đó đã ký ban hành quyết định chấp thuận niêm yết 430 triệu cổ phiếu hình thành từ vốn góp khống của Công ty Faros.

Tại cơ quan điều tra, ông Trần Văn Dũng khai do tin tưởng vào chuyên môn cấp dưới, ý kiến đồng ý chấp thuận của các thành viên trong Hội đồng niêm yết, thực hiện theo Nghị quyết của HĐQT để ký ban hành quyết định niêm yết cho Công ty CP Xây dựng Faros khi không đủ điều kiện niêm yết.

"Tại cơ quan điều tra, Trần Văn Dũng khai nhận toàn bộ nội dung, diễn biến hành vi vi phạm của mình; nguyên nhân là do tin tưởng vào chuyên môn cấp dưới, ý kiến chấp thuận của các thành viên Hội đồng niêm yết, thực hiện theo nghị quyết của HĐQT", kết luận điều tra nêu.

Theo Bộ Công an, hành vi của ông Dũng có dấu hiệu thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng, tuy nhiên, cơ quan điều tra xác định hành vi của ông Dũng là thực hiện theo ý kiến chấp thuận của các thành viên Hội đồng niêm yết và Nghị quyết của HĐQT, được quy định trong quy chế hoạt động của Hội đồng niêm yết và HĐQT.

Vì vậy, cơ quan điều tra không xem xét xử lý trách nhiệm hình sự mà kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý nghiêm về hành chính.

Theo tìm hiểu, ông Trần Văn Dũng được bổ nhiệm giữ chức Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc HoSE (thay bà Phan Thị Tường Tâm nghỉ hưu) theo Quyết định Số 339/QĐ-BTC ngày 26/02/2016 của Bộ Tài chính. Theo Điều lệ tổ chức và hoạt động của HoSE, chức vụ Phó Tổng Giám đốc do Chủ tịch HĐQT bổ nhiệm; các chức danh lãnh đạo của bộ máy giúp việc (Giám đốc, Phó Giám đốc các Phòng nghiệp vụ; Chủ tịch, Phó Chủ tịch và thành viên Hội đồng niêm yêt) do Tống Giám đốc bổ nhiệm.

Đến ngày 11/3/2016, Tổng Giám đốc HoSE có Quyết định số 100/QĐ-SGDHCM về việc bổ nhiệm ông Trần Văn Dũng, Tổng Giám đốc làm Chủ tịch Hội đồng niêm yết thay bà Phan Thị Tường Tâm nghỉ hưu; sau đó, bà Nguyễn Quỳnh Trang, Chuyên viên Phòng Pháp chế, Thư ký Hội đồng niêm yết xin nghỉ việc nên Hội đông niêm yết còn lại 07 thành viên chính thức.

Nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng niêm yết thực hiện theo Quy chế hoạt động của Hội đồng niêm yết ban hành theo Quyết định ốs 257/QĐ- SGDHCM ngày 08/7/2014 của Tổng Giám đốc HoSE, trong đó có nội dung: 6/7 thành viên (trừ Chủ tịch Hội đồng niêm yết) tiếp tục nghiên cứu, thẩm định hồ sơ niêm yết có ý kiến không đồng ý hoặc không đồng ý chấp thuận niêm yết tại Phiếu đánh giá hồ sơ đăng ký niêm yết. Trên cơ sở đó, Chủ tịch Hôi đồng niêm yết kiêm Tổng Giám đốc ban hành quyết định đồng ý hoặc không đồng ý chấp thuận niêm yết.

Ông Trần Văn Dũng sinh năm 1965, có trên 25 năm kinh nghiệm công tác trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, chứng khoán, từng làm việc tại các cơ quan, đơn vị: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, UBCKNN, Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội, Sở Giao dịch chứng khoán TP. HCM. Ông Dũng được bổ nhiệm giữ chức Chủ tịch UBCKNN từ năm 2017.

Đến ngày 19/5/2022, Bộ Tài chính ban hành Quyết định số 817/QĐ-BTC thi hành kỷ luật bằng hình thức cách chức Chủ tịch UBCKNN đối với ông Trần Văn Dũng, do đã có vi phạm, khuyết điểm nghiêm trọng trong công tác. Trước đó, Uỷ ban Kiểm tra Trung ương đã quyết định kỷ luật cách chức tất cả các chức vụ trong Đảng đối với ông Trần Văn Dũng.

Hồng Quang