Vụ đấu giá đất Cổ Dương: Luật sư kiến nghị đình chỉ điều tra với cựu chủ tịch Vimedimex

Tại phiên tòa xét xử vụ án đấu giá đất Cổ Dương, luật sư của bà Nguyễn Thị Loan cũng đề cập việc thân chủ có đơn khiếu nại đối với các bản kết luận điều tra; đề nghị làm rõ sự thật khách quan, bản chất của vụ án và ban hành quyết định đình chỉ điều tra đối với mình. Luật sư cũng cho rằng, có nhiều sai phạm trong quá trình bắt giữ, khám xét đối với bà Loan.

Đề nghị làm rõ bản chất vụ án và việc bắt giữ người lúc giữa đêm

Sau phần tranh tụng, phiên phiên toà xét xử 11 bị cáo trong vụ án vụ án sai phạm về vụ án đấu giá quyền sử dụng đất phía Đông Nam, thôn Cổ Dương (xã Tiên Dương, huyện Đông Anh, Hà Nội) đang nghị án kéo dài để TAND TP.Hà Nội dự kiến sẽ tuyên án vào 22/4 tới đây.

Ở những ngày xét xử trước đó, nhiều vấn đề được các bị cáo, luật sư bào chữa và đại diện viện kiểm sát tranh luận quyết liệt. Cùng điểm lại những diễn biến chính của phiên tòa trước khi hội đồng xét xử đưa ra phán quyết đối với các bị cáo.

Trong quá trình xét xử, cựu Chủ tịch Tập đoàn Vimedimex kêu oan và cho rằng cáo trạng của viện kiểm sát truy tố bị cáo "nhiều nội dung chưa đúng". Bà cũng cho rằng lời khai của nhân viên cấp dưới về việc bị cáo chỉ đạo vây thầu là "khai gian dối".

Bà Loan trình bày luật sư đã sao chép 23 bút lục, nhưng "trong đó có 20 bút lục là giả". "20 bút lục này, chữ ký không phải của tôi, nội dung khai không đúng, không phải tên điều tra viên bị cáo làm việc", bà Loan khai.

Về 3 công ty tham gia đấu giá, bị cáo Loan cho biết bản thân chỉ có 20% cổ phần tại mỗi doanh nghiệp nên cáo trạng quy kết "3 công ty đều của bị cáo Loan, chịu chỉ đạo của bị cáo Loan" là không đúng.

Bào chữa cho cựu Chủ tịch Tập đoàn Vimedimex, các luật sư cho rằng có nhiều sai phạm trong quá trình bắt giữ, khám xét đối với bị cáo. Theo đó, việc bắt giữ, khám xét diễn ra vào ban đêm, khoảng 23 giờ, là "vi phạm nghiêm trọng" quy định tại bộ luật Tố tụng hình sự; bị cáo bị bắt khi ở nhà riêng nhưng không có sự chứng kiến của đại diện UBND phường…

"Việc bắt giữ, khám xét diễn ra vào ban đêm, lúc 23h30 là vi phạm nghiêm trọng Bộ luật Tố tụng hình sự", luật sư Dương Đình Khuyến nêu quan điểm.

Đồng thời luật sư cho rằng có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm đối với một số người trong Hội đồng định giá của UBND thành phố Hà Nội.

Cụ thể, các luật sư phân tích, sai phạm trong việc xác định giá khởi điểm thuộc về đơn vị tư vấn thẩm định giá, người có tài sản bán đấu giá và cơ quan có thẩm quyền phê duyệt giá khởi điểm. Các công ty tham gia đấu giá không có trách nhiệm và cũng không có khả năng xác định giá khởi điểm đã đúng giá trị thực tế hay chưa. Họ chỉ tham gia, trả giá đúng theo quy định nên không thể kết luận có sự thông đồng, dàn xếp từ trước.

"Trách nhiệm trong vụ việc phải thuộc Hội đồng định giá TP, UBND TP Hà Nội cùng các sở ngành liên quan; cáo trạng buộc bị cáo Loan chịu trách nhiệm cho việc này là "đánh bùn sang ao"." luật sư khẳng định.

Ở vụ án này, cơ quan tố tụng chỉ truy cứu trách nhiệm hình sự với các cá nhân thuộc công ty thẩm định giá, Ban quản lý dự án và đầu tư xây dựng H.Đông Anh và Chi cục quản lý đất đai thuộc Sở Sở Tài nguyên Môi trường TP.Hà Nội; đây là những người có vai trò tư vấn, tham mưu, không có thẩm quyền quyết định. Trong khi đó, các thành viên trong Hội đồng định giá đất cụ thể TP.Hà Nội mới là những người có thẩm quyền quyết định giá đất khởi điểm đấu giá, nhưng lại không bị truy cứu. Điều này là không phù hợp.

Trên cơ sở đó, luật sư kiến nghị tòa xem xét trách nhiệm của 7 người, gồm: ông Nguyễn Trọng Đông, cựu Giám đốc Sở Tài nguyên Môi trường (nay là Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội); ông Lê Tuấn Định, cựu Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội (nay là Chủ tịch UBND quận Đống Đa, Hà Nội); ông Lê Hồng Sơn, Phó Chủ tịch thường trực UBND TP Hà Nội, chủ tịch Hội đồng thẩm định giá…

Luật sư của cựu Chủ tịch Tập đoàn Vimedimex cũng đề cập đến công văn của Ban Nội chính T.Ư gửi TAND TP.Hà Nội mới đây. Theo đó, bị cáo Loan có đơn khiếu nại đối với các bản kết luận điều tra; đề nghị làm rõ sự thật khách quan, bản chất của vụ án và ban hành quyết định đình chỉ điều tra đối với mình. Sau khi tiếp nhận, Ban Nội chính T.Ư chuyển đơn này tới TAND TP.Hà Nội để giải quyết theo thẩm quyền, đồng thời báo cáo kết quả giải quyết cho Ban Nội chính T.Ư.

Tranh luận lại các quan điểm của luật sư tại tòa, đại diện VKSND khẳng định việc bắt giữ đối với bị cáo Loan là khẩn cấp, được tiến hành đúng pháp luật. Bộ luật Tố tụng Hình sự chỉ cấm không cho phép hỏi cung vào ban đêm. Việc lấy lời khai bị can ngay sau khi bắt là cần thiết và đây chỉ là lấy lời khai, không phải hỏi cung.

Cùng với đó, các tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ mà bị cáo Loan nói rằng bị làm giả, theo công tố viên, những tài liệu này đều có chữ ký của bị cáo Loan, nên không thể nói là giả.

VKSND cho biết, bà Loan tố "20 bút lục là giả" vì tên điều tra viên không đúng. Kiểm sát viên cho hay, các tài liệu nêu trên đều có chữ ký của bị cáo nên "không thể nói là giả". Quá trình giải quyết vụ án, cơ quan điều tra phân công 27 điều tra viên tham gia, trong đó có điều tra viên mà bị cáo cho là "không đúng tên", vì thế điều tra viên này hoàn toàn đủ tư cách tham gia tố tụng.

Các bị cáo hưởng án treo hay sẽ đình chỉ điều tra?

Trước đó, tại phiên tòa xét xử ngày 17/4, đại diện VKSND đã đề nghị Hội đồng xét xử tuyên phạt các mức án tù nhưng cho hưởng án treo đối với tất cả các bị cáo trong vụ án. Theo đó, người nhẹ nhất bị đề nghị 9 - 12 tháng tù treo còn nặng nhất là mức từ 30 - 36 tháng.

Cụ thể, theo kiến nghị của VKSND, bà Loan bị đề nghị phạt từ 30 - 36 tháng tù nhưng cho hưởng án treo. Các bị cáo còn lại được đại diện Viện Kiểm sát đề nghị các mức án tù nhưng cho hưởng án treo gồm: Nguyễn Quang Hưng (Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần đầu tư bất động sản Thanh Trì, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn dược phẩm Vimedimex), Tạ Thị Vân (Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần đầu tư bất động sản Bắc Từ Liêm) cùng bị đề nghị mức án từ 24 - 30 tháng tù; Nguyễn Xuân Đức (Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần đầu tư bất động sản Mỹ Đình, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn dược phẩm Vimedimex 2), Nguyễn Thị Diệu Linh (Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần tư vấn thẩm định giá và đầu tư Hà Nội - viết tắt là Công ty VVAI), Trần Công Tuyên (Trưởng Phòng Quản lý khai thác hạ tầng và giải phóng mặt bằng thuộc Ban Quản lý dự án huyện Đông Anh, Hà Nội) chung mức 18 -24 tháng tù; Nguyễn Ngọc Thắng (Phó Tổng Giám đốc Công ty VVAI), Nguyễn Đức Phương (Thẩm định viên Công ty VVAI), Vương Thị Thu Thủy (chuyên viên Ban Quản lý dự án huyện Đông Anh) đều có mức đề nghị từ 9 - 12 tháng tù treo về cùng tội "Vi phạm quy định về hoạt động bán đấu giá tài sản".

Hai bị cáo còn lại là: Bùi Thanh Huyền (nguyên Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý đất đai, Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội) bị đề nghị từ 30 - 36 tháng tù nhưng cho hưởng án treo; Nguyễn Thị Cẩm Lê (cán bộ Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội) từ 18 - 24 tháng tù nhưng cho hưởng án treo, về cùng tội "Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng".

Đại diện VKSND nhận định, hành vi của các bị cáo là nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm chế độ quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản, xâm phạm đến hoạt động đúng đắn của cơ quan, tổ chức qua việc thực hiện không đúng, không đầy đủ nhiệm vụ được giao. Các bị cáo là người có đầy đủ năng lực trách nhiệm hình sự, có chuyên môn nghiệp vụ, hiểu biết pháp luật nhưng vẫn cố ý thực hiện không đúng chức trách nhiệm vụ, can thiệp, dẫn đến hậu quả gây thiệt hại cho nhà nước hơn 135 tỷ đồng.

VKSND đã phân hóa vai trò của các bị cáo theo nhóm: Nhóm bị cáo thuộc Ban Quản lý dự án khởi nguồn từ việc điều chỉnh giá hạ giá khu đất đấu giá được đưa ra thẩm định; Nhóm các bị cáo thuộc công ty thẩm định giá trong việc điều chỉnh giá trong chứng thư thẩm định giá, phiếu khảo sát giá khống...; Nhóm các bị cáo thiếu trách nhiệm thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường trong việc thẩm định chứng thư thẩm định giá của đơn vị tư vấn đưa ra để đưa ra giá khởi điểm trình tờ trình...; Nhóm các bị cáo tham gia đấu giá tài sản, trong đó Nguyễn Thị Loan - Chủ tịch Công ty Vimedimex, có vai trò chính, chỉ đạo đưa các công ty thành viên của Tập đoàn đóng vai trò "quân xanh, quân đỏ", ủy quyền cho đại diện các công ty tham gia đấu giá để thực hiện việc thông đồng bỏ giá để được lợi, cuối cùng vẫn là các công ty của Loan được trúng đấu giá.

Đại diện VKSND khẳng định, việc truy tố 11 bị cáo trong vụ án này là đúng người, đúng tội, đúng pháp luật. Tuy nhiên, khi cân nhắc mức hình phạt đối với các bị cáo, cần thiết áp dụng đánh giá vai trò của các bị cáo có vai trò chủ mưu cầm đầu cao hơn so với các bị cáo với vai trò đồng phạm giúp sức, thực hiện theo sự chỉ đạo.

Tuy nhiên, sau đề nghị của VKSND, dù cựu Chủ tịch Tập đoàn Vimedimex được đề nghị hưởng án treo nhưng bà Loan đa kêu oan và luật sư của bị cáo vẫn đề nghị trả hồ sơ điều tra bổ sung và kiến nghị đình chỉ điều tra với bà Loan.

Cụ thể, ngoài nội dung đã nói đến ở trên là công văn của Ban Nội chính T.Ư gửi TAND TP.Hà Nội mới đây. Theo đó, bị cáo Loan có đơn khiếu nại đối với các bản kết luận điều tra; đề nghị làm rõ sự thật khách quan, bản chất của vụ án và ban hành quyết định đình chỉ điều tra đối với mình. Sau khi tiếp nhận, Ban Nội chính T.Ư chuyển đơn này tới TAND TP.Hà Nội để giải quyết theo thẩm quyền, đồng thời báo cáo kết quả giải quyết cho Ban Nội chính T.Ư.  Luật sư nêu trước đó cũng nêu quan điểm có nhiều vấn đề trong việc xác định thiệt hại vụ án.

Cơ quan tố tụng lấy mốc thời gian là tháng 10/2020 (thời điểm phát hành chứng thư thẩm định giá) để kết luận thiệt hại, nhưng thực tế tháng 11/2020 mới diễn ra đấu giá.

Như vậy, nếu tính thiệt hại từ thời điểm tháng 10/2020 thì trách nhiệm phải thuộc về nhóm tư vấn thẩm định giá và cán bộ thuộc UBND H.Đông Anh. Các công ty có quyền tham gia đấu giá, không có trách nhiệm phải biết giá khởi điểm đã đúng giá trị thực tế hay chưa, chỉ tham gia trả giá dựa theo kế hoạch kinh doanh của công ty đó. Cơ quan tố tụng không thể chỉ căn cứ vào việc các công ty bỏ giá bằng nhau mà kết luận rằng có sự chỉ đạo, thông đồng, dàn xếp từ trước…

Từ những căn cứ đã nêu, luật sư đề nghị trả hồ sơ điều tra bổ sung làm rõ một số vấn đề, trong đó thực hiện định giá lại tài sản để làm căn cứ xác định chính xác thiệt hại của vụ án, đồng thời chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra VKSND tối cao để xác định có hay không việc vi phạm tố tụng.

Hồng Quang