Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc lấy ví dụ về vụ Ngân hàng SCB, những công ty kiểm toán hàng đầu thế giới đều vi phạm. Ông nhấn mạnh sai phạm này do kiểm toán viên, thẩm định viên chứ không thể nói do công tác quản lý.
Doanh nghiệp kiểm toán bỏ qua sai sót
Hôm nay, tiếp tục chương trình phiên họp thứ 31, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội tổ chức phiên chất vấn và trả lời chất vấn nhóm vấn đề thuộc lĩnh vực tài chính. Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc đã trả lời chất vấn của các Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) đối với 4 nhóm vấn đề.
Sau phát biểu khai mạc của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc là người đầu tiên trả lời chất vấn trong phiên họp sáng nay về các nhóm vấn đề: Công tác quản lý, giám sát hoạt động kinh doanh bảo hiểm và các hoạt động dịch vụ thuộc lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm nhân thọ; Việc thẩm định, cấp phép hoạt động của các công ty làm dịch vụ liên quan đến tài chính và việc thực hiện pháp luật đối với hoạt động kinh doanh xổ số, đặt cược, casino và trò chơi điện tử có thưởng; Thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát hải quan; phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới; Công tác quản lý giá và việc quyết định giá hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá.
Đại biểu Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp).
Nêu vấn đề chất vấn tại phiên họp, đại biểu Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) cho biết, theo báo cáo cả nước ta hiện nay có 200 doanh nghiệp kiểm toán độc lập. Thời gian qua, các doanh nghiệp đã thực hiện kiểm toán tốt. Tuy nhiên cũng có không ít doanh nghiệp kiểm toán bỏ qua sai sót đối tượng kiểm toán, vì lợi ích riêng của kiểm toán viên từ đó dẫn tới thất thoát Nhà nước, bao che tiêu cực.
Đại biểu Hòa dẫn chứng vụ án Ngân hàng TMCP Sài Gòn (SCB) có đến 3 doanh nghiệp kiểm toán độc lập có tầm cỡ có sai phạm. “Với chức năng quản lý ngành, Bộ trưởng có giải pháp gì để phòng ngừa răn đe, tiêu cực của lĩnh vực kiểm toán tư nhân”, đại biểu Phạm Văn Hòa đặt câu hỏi.
Trả lời chất vấn của đại biểu, Bộ trưởng Hồ Đức Phớc cho biết, việc các doanh nghiệp kiểm toán độc lập vừa qua có sai phạm, trong đó có liên quan đến một số vụ án hình sự xuất phát từ nhiều yếu tố.
“Thứ nhất là năng lực của cán bộ kiểm toán của các công ty kiểm toán. Thứ hai là về tinh thần trách nhiệm của cán bộ làm công tác kiểm toán trực tiếp. Thứ ba là cũng không loại trừ việc cấu kết, cố tình vi phạm pháp luật để làm sai”, Bộ trưởng Hồ Đức Phớc nhìn nhận.
Bộ trưởng cho biết đối với công tác kiểm toán, Bộ Tài chính đã chỉ đạo và siết chặt. Cụ thể, từ khâu kiểm toán viên để được cấp giấy chứng nhận kiểm toán viên đã đặt ra các điều kiện theo đúng quy định của pháp luật, được tổ chức thi, tổ chức đào tạo.
“Thường kiểm toán viên chưa năm nào thi đậu vượt trên 30%. Năm cao nhất chỉ đậu 30%. Những chuẩn mực kiểm toán, phương pháp kiểm toán Bộ Tài chính đã chỉ đạo ban hành. Tuy nhiên trong thời gian tới chúng tôi sẽ tiếp tục siết chặt các hoạt động của các công ty kiểm toán, kiểm tra lại những bộ hồ sơ xem thử có sai phạm thì sẽ xử phạt và xử lý nghiêm”, Bộ trưởng Tài chính trả lời.
Theo ông Phớc, hiện cả nước có 221 công ty kiểm toán và có 2.363 kiểm toán viên. So với các quốc gia, tỷ lệ của các doanh nghiệp kiểm toán nước ta còn nhỏ song chúng ta chú trọng về chất lượng.
“Chúng tôi sẽ chú trọng công tác đào tạo để nâng cao vấn đề đạo đức nghề nghiệp, nâng cao văn hóa và trình độ nghiệp vụ để các kiểm toán viên thực hiện tốt nhiệm vụ của mình”, Bộ trưởng Phớc nói.
Tại phiên xét xử bà Trương Mỹ Lan và 85 bị cáo khác trong vụ án Vạn Thịnh Phát, Ngân hàng TMCP Sài Gòn (SCB) và các đơn vị liên quan, số tiền bị rút ruột khỏi SCB lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng được dư luận chú ý. Nhiều người đã đặt dấu hỏi về vai trò và trách nhiệm của các công ty kiểm toán trong việc thực hiện công việc tại SCB.
Theo đó, giai đoạn 2012-2022, 3 công ty kiểm toán hàng đầu là Ernst & Young Việt Nam, Deloitte Việt Nam, KPMG Việt Nam đã thực hiện kiểm toán báo cáo tài chính của SCB. Tuy nhiên, những đơn vị kiểm toán này không phát hiện ra dấu hiệu bất thường tại ngân hàng này.
Nghiêm cấm chèo kéo, dùng thủ đoạn để bán bảo hiểm
Trả lời câu hỏi của Đại biểu Trần Đình Gia (Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh) về việc chèo kéo trong bán hợp đồng bảo hiểm, Bộ trưởng Hồ Đức Phớc cho biết, các hành vi chèo kéo trong bán bảo hiểm là hành vi của các nhân viên bảo hiểm, công ty bảo hiểm. Về mặt quản lý, Luật nghiêm cấm việc các cán bộ bảo hiểm tư vấn sai, tranh giành, lôi kéo, dùng các thủ đoạn lợi dụng những người chưa có nhận thức cao để bán bảo hiểm.
Bộ Tài chính đã thực hiện kiểm tra, thanh tra khi có khiếu nại, xử phạt nghiêm minh, chuyển cho cơ quan điều tra các vụ việc có dấu hiệu sai phạm để cơ quan có thẩm quyền xử lý. Về hợp đồng kéo dài, trước đây, có những hợp đồng kéo dài hàng chục trang, gây sơ hở trong nắm bắt thông tin, gây thiệt hại cho người tham gia bảo hiểm.
Tuy nhiên, khi sửa đổi Luật Kinh doanh bảo hiểm, cơ quan soạn thảo đã dành một chương cho hợp đồng bảo hiểm để đảm bảo hợp đồng bảo hiểm gọn hơn, rõ hơn, chặt chẽ hơn. Đồng thời cũng có quy định, trong vòng 21 ngày, nếu phát hiện hợp đồng bảo hiểm có sai sót thì người tham gia bảo hiểm có quyền đòi nhận lại tiền, công ty bảo hiểm phải trả lại cho người tham gia bảo hiểm.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc trả lời chất vấn.
Trả lời đại biểu Lã Thanh Tân (Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng), Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết, liên quan đến vấn đề bồi thường thiệt hại đã được quy định rõ trong Luật Bảo hiểm năm 2023. Đối với việc thực hiện bồi thường thiệt hại chậm hoặc cố tình có kéo, gây ra tranh chấp hiện có hai kênh giải quyết. Đó là gọi đến Cục QLGS bảo hiểm (Bộ Tài chính) sẽ có trách nhiệm giải quyết trong phạm vi phù hợp với chức năng, nhiệm vụ; Nếu có dấu hiệu lừa đảo hình sự sẽ được xử lý qua bộ phận điều tra hình sự.
Về phía Bộ Tài chính đã chỉ đạo các công ty bảo hiểm thực hiện vấn đề này một cách nghiêm túc; công ty bảo hiểm nào dây dưa, không trả bảo hiểm thì Cục Quản lý bảo hiểm của Bộ Tài chính sẽ tổ chức thanh tra kiểm tra và giải quyết khiếu nại theo quy định.
Về bảo hiểm nhân thọ, Bộ trưởng Hồ Đức Phớc cho biết, hiện nay trên thị trường có 19 công ty bảo hiểm và chỉ có 2 công ty bảo hiểm trong nước và 17 công ty bảo hiểm liên doanh và nước ngoài. Việc hoạt động chủ yếu do đại lý và nhân viên ở trong nước thực hiện. Việc liên kết bán bảo hiểm nhân thọ qua ngân hàng có thể là hành vi của nhân viên ngân hàng chứ chưa chắc đã phải của các chủ tịch, giám đốc các ngân hàng thương mại chỉ đạo. Ngoài ra, có thể là liên kết giữa ngân hàng hợp đồng với các công ty bảo hiểm để hưởng chi phí dịch vụ, nhưng trong quá trình thực hiện có sự lệch lạc, thiếu thanh tra, kiểm tra, định hướng, quản lý dẫn đến nhân viên tư vấn sai, ảnh hưởng đến quyền lợi của người tham gia bảo hiểm. Vì vậy, Bộ Tài chính đã xây dựng quy trình, phối hợp thanh tra, kiểm tra để để đảm bảo sự đúng đắn trong hoạt động bảo hiểm.
Về câu hỏi của ĐBQH liên quan đến việc tư vấn không rõ ràng trong quá trình mua bán bảo hiểm, Bộ trưởng khẳng định, nguyên nhân chủ yếu người tư vấn không tư vấn rõ ràng cho người dân. Tuy nhiên, trách nhiệm gián tiếp của Bộ Tài chính là cơ quan cấp phép và kiểm tra các công ty bảo hiểm, Bộ có tiến hành kiểm tra quy chế nội bộ, văn hóa ứng xử trong các công ty như thế nào?. Nếu nhận khiếu nại, tố cáo của người dân, Bộ sẽ tiến hành thanh tra, kiểm tra trong công tác quản lý cán bộ. Đối với chương trình đào tạo, Bộ trưởng khẳng định quy trình này cũng luôn được đổi mới theo đúng quy định của pháp luật.
Đức Hiếu