Xuân Mai Corp đối diện hệ lụy gì khi nợ phải trả gấp nhiều lần vốn chủ?

Nợ phải trả tại ngày 31/12/2022 của Xuân Mai Corp là 3.343 tỷ đồng, gần như không đổi. Trong đó, nợ vay đạt 1.953 tỷ đồng, giảm 1,4% so với đầu năm. Vốn chủ sở hữu tại thời điểm đạt 899 tỷ đồng, giảm 2% so với đầu năm. Như vậy, hệ số nợ phải trả/vốn chủ sở hữu lên tới 3,7 lần, riêng nợ vay/vốn chủ sở hữu đã là 2,17 lần – một hệ số rất cao, phản ánh mức độ sử dụng đòn bẩy lớn.

Năm 2022 chỉ hoàn thành 67% kế hoạch lợi nhuận

Mới đây, CTCP Đầu tư và Xây dựng Xuân Mai (Xuân Mai Corp – UpCOM: XMC) vừa công bố báo cáo tài chính quý IV/2022. Theo đó, trong quý Xuân Mai Corp ghi nhận kết quả kinh doanh tăng trưởng nhẹ so với cùng kỳ năm trước và vượt trội so với 3 quý đầu của năm 2022.

Trong quý IV/2022, Xuân Mai Corp ghi nhận doanh thu thuần 823,5 tỷ đồng, tăng 32,95% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, với việc biên lợi nhuận gộp giảm từ 13,95% về còn 9,15%, lợi nhuận gộp của công ty giảm 12,8% về còn 75,34 tỷ đồng.

Trong kỳ, doanh thu tài chính của Xuân Mai tăng 82,6% lên 77,25 tỷ đồng, chi phí lãi vay tăng 44,22% lên 52,5 tỷ đồng, chi phí bán hàng tăng hơn 1 tỷ đồng lên 4,52 tỷ đồng, chi phí quản lý doanh nghiệp tăng 17,36% lên 27,524 tỷ đồng.

Xuân Mai Corp đã kết thúc quý IV/2022 với lợi nhuận trước thuế 72 tỷ đồng, tăng 9% và lợi nhuận sau thuế 66 tỷ đồng, tăng 3% so với cùng kỳ.

Lũy kế năm 2022, doanh thu thuần của XMC đạt 1.964 tỷ đồng, tăng 22% so với năm trước. Cơ cấu doanh thu cho thấy sự tăng trưởng của mảng kinh doanh bất động sản (tăng 2,2 lần, đạt 706 tỷ đồng), mảng sản xuất công nghiệp (tăng 21%, đạt 304 tỷ đồng), mảng dịch vụ (tăng 22%, đạt 116 tỷ đồng) và sự ổn định của mảng xây lắp (799 tỷ đồng).

Lợi nhuận gộp đạt 205 tỷ đồng, tăng 32% so với năm trước. Biên lợi nhuận gộp đạt 10,43%, nhích thêm 0,79 điểm %. Riêng biên lợi nhuận gộp của mảng kinh doanh bất động sản là 8,9%, của mảng xây lắp là 8,26%.

Hoạt động tài chính trong năm ghi nhận doanh thu 98 tỷ đồng, giảm 27%, do không còn cổ tức, lợi nhuận được chia lớn như năm trước. Tuy nhiên, chi phí tài chính cũng giảm 16%, đạt 125 tỷ đồng. Trong khi đó, chi phí bán hàng đi ngang ở mức 8 tỷ đồng và chi phí quản lý tăng 55%, đạt 90 tỷ đồng. Ngoài ra, Xuân Mai Corp cũng có lợi nhuận khác 6 tỷ đồng.

Kết năm 2022, Xuân Mai Corp có lợi nhuận trước thuế 86 tỷ đồng, tăng 9% và lợi nhuận sau thuế 67 tỷ đồng, tăng thêm 500 triệu đồng so với năm trước. Năm 2022, XMC đặt mục tiêu doanh thu 2.758 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế 96 tỷ đồng. Như vậy, công ty đã hoàn thành 71% mục tiêu doanh thu và 69% mục tiêu lợi nhuận.

Nợ phải trả cao gấp nhiều lần vốn sở hữu, Xuân Mai Corp đối mặt với hệ lụy gì?

Tính tới ngày 31/12/2022, tổng tài sản của Xuân Mai Corp đạt 4.242 tỷ đồng, giảm nhẹ so với thời điểm đầu năm. 3.171,3 tỷ đồng trong số đó là nợ ngắn hạn, bao gồm 740,9 tỷ đồng hàng tồn kho, tăng 92,3%; 82,37 tỷ đồng tiền và các khoản tương đương với tiền, giảm 9,3%.

Một điểm đáng chú ý trong bức tranh tài chính của Xuân Mai là các khoản phải thu ngắn hạn lên tới 2.315,96 tỷ đồng, tuy giảm 13,59% so với đầu năm nhưng vẫn chiếm gần 55% tổng tài sản của công ty.

Khoản phải thu lớn nhất của Xuân Mai là 857,8 tỷ đồng của CTCP đầu tư xây dựng Xuân Mai Sài Gòn. Pháp nhân này được thành lập vào năm 2017 và có người đại diện pháp luật là ông Nguyễn Đức Cử, Phó Chủ tịch HĐQT Xuân Mai Corp. Xuân Mai Corp đã phải dành gần 28 tỷ đồng trích lập dự phòng cho khoản phải thu này.

Về hàng tồn kho của XMC đã tăng khá mạnh mẽ trong năm qua, đạt 741 tỷ đồng, tăng 92%.

Về nguồn vốn, nợ phải trả tại ngày 31/12/2022 đạt 3.343 tỷ đồng, gần như không đổi. Trong đó, nợ vay đạt 1.953 tỷ đồng, giảm 1,4% so với đầu năm. Điểm sáng là khoản người mua trả tiền trước ngắn hạn đạt 247 tỷ đồng, tăng 2,7 lần.

Vốn chủ sở hữu tại thời điểm kết năm 2022 đạt 899 tỷ đồng, giảm 2% so với đầu năm. Như vậy, hệ số nợ phải trả/vốn chủ sở hữu lên tới 3,7 lần, riêng nợ vay/vốn chủ sở hữu đã là 2,17 lần – một hệ số rất cao, phản ánh mức độ sử dụng đòn bẩy lớn.

Điều này cũng được thể hiện rõ nét trong báo cáo lưu chuyển tiền tệ khi dòng tiền vay/trả trong năm của XMC đạt tới 1.805 tỷ đồng/1.830 tỷ đồng.

Việc nợ phải trả cao gấp nhiều lần vốn chủ sở hữu có nghĩa nguồn vốn của Xuân Mai Corp được tài trợ chủ yếu bởi nợ. Về nguyên tắc, hệ số nợ trên vốn chủ sở hữu càng lớn thì khả năng gặp khó khăn trong việc trả nợ hoặc phá sản của doanh nghiệp càng lớn.

Được biết, nợ và vốn chủ sở hữu là hai nguồn vốn cơ bản để tài trợ vốn cho hoạt động của một doanh nghiệp. Hệ số nợ trên vốn chủ sở hữu giúp nhà đầu tư có một cái nhìn khái quát về sức mạnh tài chính, cấu trúc tài chính của doanh nghiệp và làm thế nào họ có thể chi trả cho các hoạt động.

Trên thực tế, nếu nợ phải trả chiếm quá nhiều so với nguồn vốn chủ sở hữu có nghĩa là doanh nghiệp đi vay mượn nhiều hơn số vốn hiện có, nên họ có thể gặp rủi ro trong việc trả nợ, đặc biệt là doanh nghiệp càng gặp nhiều khó khăn hơn khi lãi suất ngân hàng ngày một tăng cao.

Mặc dù việc sử dụng nợ cũng có ưu điểm, đó là chi phí lãi vay sẽ được trừ vào thuế thu nhập doanh nghiệp nhưng về lâu dài, doanh nghiệp vay nợ sẽ bị rủi ro về lãi suất, tỷ giá (nếu vay ngoại tệ) và lạm phát.

Về rủi ro kinh doanh, doanh nghiệp sẽ chịu sự biến động của nguyên liệu đầu vào cùng giá bán đầu ra. Do đó, doanh nghiệp phải cân nhắc giữa rủi ro về tài chính và ưu điểm của vay nợ để đảm bảo tỷ lệ hợp lý nhất.

Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp chấp nhận sử dụng đòn bẩy cao để đổi lấy mức lợi nhuận không tương xứng trong bối cảnh các ngành nghề kinh doanh khó khăn và ban lãnh đạo chỉ giỏi phân bổ vốn trong rất ít ngành nghề, không lường trước rủi ro sụt giảm.

Các khoản phải thu từ "người quen" có nguy cơ mất trắng

Ngoài khoản phải thu lớn nhất của Xuân Mai là 857,8 tỷ đồng của CTCP đầu tư xây dựng Xuân Mai Sài Gòn. Thậm chí, Xuân Mai Corp cũng có các khoản phải thu khó đòi tại một số công ty liên kết như Công ty Cổ phần Bê tông Xuân Mai Miền Nam với 10,5 tỷ đồng, Công ty Cổ phần Xuân Mai Đà Nẵng với 21,3 tỷ đồng, Công ty Cổ phần Đầu tư phát triển đô thị Sơn An với 4,4 tỷ đồng.

Xuân Mai Corp đã phải trích lập dự phòng 100% các khoản phải thu tại Xuân Mai Miền Nam và Công ty Sơn An. Còn với khoản phải thu trị giá 21,3 tỷ đồng tại Xuân Mai Đà Nẵng, Xuân Mai Corp chi 20,9 tỷ đồng cho dự phòng.

Không chỉ Công ty Xuân Mai Sài Gòn phải trả Xuân Mai Corp 886 tỷ đồng là có liên quan đến XMC, mà các pháp nhân khác cũng thể hiện điều tương tự.  Hiện tại, Công ty Xuân Mai Sài Gòn không được xác định là công ty liên kết của Xuân Mai Corp. Nhưng tại thời điểm thành lập, Xuân Mai Corp là cổ đông sáng lập của công ty này.

Cụ thể, Xuân Mai Sài Gòn thành lập ngày 7/4/2017. Tại thời điểm thành lập, vốn điều lệ của công ty chỉ là 20 tỷ đồng. Cơ cấu cổ đông bao gồm: Công ty Cổ phần Đầu tư và Xây dựng Xuân Mai - Xuân Mai Corp (sở hữu 45% vốn), Công ty TNHH Thương mại và Sản xuất Tường Việt (sở hữu 45% vốn) và ông Nguyễn Đức Tiến (sở hữu 10% vốn).

Tới ngày 12/9/2017, Xuân Mai Corp giảm tỷ lệ nắm giữ xuống 20%, Công ty Tường Việt giảm xuống 25%. Ông Nguyễn Đức Tiến chỉ còn sở hữu 5% vốn điều lệ công ty. Cổ đông mới không được tiết lộ.

Vốn điều lệ công ty tăng vọt lên 1.000 tỷ đồng trong ngày 26/9/2017 và đạt 1.500 tỷ đồng tại ngày 3/12/2021. 

Đức Hiếu (t/h)