Các tiểu Vương quốc Ả rập Thống nhất UAE là 1 trong những khách hàng tiêu thụ nhiều cá tra Việt Nam. Theo các chuyên gia, quan hệ thương mại giữa hai nước có thể sẽ bùng nổ mạnh mẽ hơn nữa nếu hai bên ký kết Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện (CEPA).
Bước đà giúp hàng hóa Việt Nam thâm nhập thị trường Trung Đông
Việt Nam và UAE chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 1/8/1993. Trong 30 năm qua, quan hệ hữu nghị và hợp tác Việt Nam-UAE ngày càng phát triển tích cực trên nhiều lĩnh vực chính trị, ngoại giao, thương mại, đầu tư, lao động và du lịch. Sự tin cậy chính trị và hiểu biết lẫn nhau giữa hai nước không ngừng được củng cố.
CEPA là hiệp định thương mại tự do đầu tiên Việt Nam đàm phán với một nước ở khu vực Trung Đông và châu Phi. Đây là bước khởi đầu cho việc thúc đẩy quan hệ không những với UAE mà còn cả khu vực.
Thủ tướng Phạm Minh Chính và ông Thani bin Ahmed Al Zeyoudi, Quốc vụ khanh phụ trách Thương mại quốc tế, Bộ Kinh tế UAE chứng kiến trao các biên bản ghi nhớ hợp tác. (Nguồn: VGP)
Theo các chuyên gia, nếu được ký kết, CEPA là hiệp định thương mại tự do đầu tiên của Việt Nam với một nước Arab ở khu vực Trung Đông và châu Phi. Vì thế, CEPA được kỳ vọng sẽ là một “cú hích” mới cho quan hệ thương mại giữa Việt Nam và UAE.
Các chuyên gia cho rằng, CEPA sẽ thúc đẩy hoạt động xuất khẩu của Việt Nam sang UAE và thúc đẩy đầu tư của UAE vào Việt Nam. Bên cạnh đó, hiệp định này có thể sẽ giúp mở rộng quan hệ hợp tác giữa hai nước sang các lĩnh vực tiềm năng khác như đổi mới sáng tạo, năng lượng tái tạo, đầu tư, logistics, công nghệ, du lịch, nông nghiệp…
Lý giải về nhận định trên, các chuyên gia cho biết, trong cơ cấu kinh tế của UAE, nông nghiệp chỉ chiếm 0,9% (chủ yếu là chăn nuôi và trồng chà là), công nghiệp chiếm 49,8% (chủ yếu là khai thác và chế biến dầu thô). Vì vậy, UAE hầu như phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cung bên ngoài để đáp ứng nhu cầu trong nước về nông sản, thủy sản, thực phẩm chế biến, dệt may, da giày, máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng, điện thoại, sản phẩm điện tử…. Trong khi đó, đây là các mặt hàng thế mạnh của Việt Nam.
Ở chiều ngược lại, UAE có nhiều thế mạnh trong lĩnh vực năng lượng nhờ có trữ lượng dầu khí lớn, có ngành công nghiệp khai thác và chế biến dầu khí phát triển và có vị trí, vai trò quan trọng trong ngành năng lượng của thế giới. Nếu được ký kết, CEPA sẽ là cơ sở pháp lý để hai nước tăng cường hợp tác trong lĩnh vực thăm dò khai thác dầu khí, trao đổi về chuyên môn kỹ thuật, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực quan trọng này.
Hiệp định CEPA không chỉ giúp xuất khẩu trực tiếp hàng hóa sang UAE, mà còn là bước đà giúp hàng hóa của Việt Nam thâm nhập thị trường Trung Đông thông qua “cửa ngõ UAE” - thị trường trọng điểm ở Trung Đông, là đầu mối cho các nước như châu Phi, châu Mỹ La Tinh và châu Âu, châu Á nói chung, nhờ có cơ sở hạ tầng cảng biển tốt, cùng hàng không phát triển, dễ dàng kết nối được với các thị trường.
Cuối năm 2023, Việt Nam và UAE cơ bản đã hoàn thành phần lớn nội dung đàm phán về Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam - UAE (CEPA), dự kiến có thể ký trong năm 2024.
Cơ hội cho xuất khẩu cá tra sang UAE
Các tiểu Vương quốc Ả rập Thống nhất UAE là 1 trong những khách hàng tiêu thụ nhiều cá tra Việt Nam. Việt Nam đồng thời là nguồn cung cá tra lớn nhất tại thị trường này, chiếm 40 - 50% thị phần tại UAE. Xuất khẩu cá tra sang quốc gia Tây Á này tiếp tục nhận được sự đón nhận và tăng trưởng mạnh mẽ, ngay cả khi Hiệp định thương mại CEPA - Hiệp định thương mại tự do đầu tiên Việt Nam đàm phán với một nước ở khu vực Trung Đông và châu Phi chưa được ký kết.
Theo số liệu của Hải quan Việt Nam, tháng 5/2024, kim ngạch xuất khẩu cá tra Việt Nam sang UAE đạt hơn 2 triệu USD, tăng 40% so với tháng 5/2024. Lũy kế xuất khẩu cá tra 5 tháng đầu năm nay sang thị trường này đạt hơn 11 triệu USD, tăng 47% so với cùng kỳ năm ngoái.
Mặt hàng chủ lực ngành cá tra XK sang UAE vẫn là các sản phẩm phile cá tra đông lạnh mã (HS 03046200). Tính đến hết tháng 5/2024, XK sản phẩm này sang UAE đạt khoảng 6000 tấn, trị giá khoảng 14 triệu USD, tăng 22% về khối lượng và tăng 61% về giá trị so với cùng kỳ năm ngoái, chiếm 90% tỷ trọng.
Theo sau đó là sản phẩm cá tra cắt khúc đông lạnh, đóng gói (mã HS 03032400) với kim ngạch XK đạt khoảng 1,3 triệu USD trong 5 tháng đầu năm nay, tăng 84% so với cùng kỳ, chiếm 9% tỷ trọng.
Theo VASEP, UAE có hàng loạt những yếu tố phù hợp để trở thành 1 trong những đối tác thương mại quan trọng của Việt Nam như: Đứng hàng đầu về kinh tế trong các nước Ả rập và đứng thứ 17 trong 61 nền kinh tế có tính cạnh tranh cao trên thế giới, mức tiêu thụ thủy sản bình quân đầu người cao hơn mức trung bình của thế giới, cơ cấu kinh tế nông nghiệp chỉ chiếm chưa đầy 1%, do đó đến 90% lượng thủy sản tiêu thụ của quốc gia này đến từ việc NK, giới trẻ yêu thích các loại protein đến từ thủy hải sản trong bối cảnh nền kinh tế của UAE tiếp tục mở rộng,...
Tuy nhiên, UAE cũng là 1 trong những thị trường cạnh tranh khốc liệt cả về giá và chất lượng và đây cũng chính là thách thức lớn nhất đối với các DN Việt Nam. Việt Nam phải cạnh tranh trực tiếp với một số quốc gia mà họ đã ký FTA với UAE như Ấn Độ, Indonesia, Israel và Thổ Nhĩ Kỳ… do DN của các nước này đã được hưởng ưu đãi khi xuất hàng vào UAE, nên có lợi thế cạnh tranh hơn so với các DN XK của Việt Nam.
Vì vậy, để có thể thúc đẩy hơn nữa XK hàng hóa của Việt Nam vào UAE, các DN Việt Nam cần phải áp dụng khoa học, công nghệ tiên tiến trong sản xuất, thay đổi phương thức quản lý, giảm thiểu các chi phí trung gian, nhằm giảm giá thành sản phẩm, tăng tính cạnh tranh của các sản phẩm Việt Nam.
Trung Anh