Xuất khẩu cá tra của Việt Nam tiếp tục duy trì tăng trưởng trong 7 tháng đầu năm 2026, đạt 1,3 tỷ USD, tăng 10% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, triển vọng tại thị trường Mỹ đang thu hẹp sau khi mức thuế chống bán phá giá mới được công bố, trong khi Trung Quốc ngày càng trở thành thị trường quan trọng đối với cá tra Việt Nam.
Xuất khẩu cá tra duy trì đà tăng trưởng
Trong 7 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu cá tra của Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, với tổng giá trị đạt khoảng 1,3 tỷ USD, tăng 10% so với cùng kỳ. Riêng tháng 7, giá trị xuất khẩu đạt 203 triệu USD, tăng 4% so với cùng kỳ. Tốc độ tăng trưởng có phần chậm lại so với mức tăng 17% trong quý I/2026, song nhu cầu đối với sản phẩm cá tra vẫn được đánh giá là duy trì tốt.
Bên cạnh diễn biến xuất khẩu, chi phí nguyên liệu đầu vào của ngành có những tín hiệu thuận lợi trong quý II. Giá cá tra nguyên liệu và cá tra giống đã giảm mạnh, trong khi giá đậu nành trên thị trường thế giới duy trì tương đối ổn định.
Diễn biến này diễn ra trong bối cảnh các yếu tố bên ngoài vẫn có nhiều biến động. Dù xung đột toàn cầu tiếp tục tiềm ẩn bất định trong 7 tháng đầu năm, các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran kể từ khi ký biên bản ghi nhớ (MoU) đã có những dấu hiệu tiến triển. Theo báo cáo, những diễn biến này đang góp phần làm dịu căng thẳng tại khu vực.
Triển vọng tăng trưởng kinh tế tại các thị trường tiêu thụ chính cũng được đánh giá tương đối tích cực. Dự báo của Ngân hàng Thế giới (WB) trong tháng 6 cho thấy GDP thực năm 2026 của Mỹ tăng 2,2%, EU tăng 0,8%, Trung Quốc tăng 4,2% và Brazil tăng 1,9%. Dù tốc độ tăng trưởng được dự báo giảm nhẹ so với dự báo hồi tháng 1, các nền kinh tế này vẫn được kỳ vọng duy trì tăng trưởng.
Bên cạnh đó, chỉ số niềm tin tiêu dùng tại Mỹ và EU đã phục hồi trong tháng 6 và tháng 7, sau khi Mỹ và Iran công bố MoU ngừng bắn. Đây là yếu tố được đánh giá có thể hỗ trợ nhu cầu tại các thị trường chính của ngành cá tra.
Trung Quốc có thể trở thành thị trường chiến lược
Thị trường Mỹ đang trở thành yếu tố đáng chú ý nhất đối với triển vọng xuất khẩu cá tra Việt Nam. Ngày 24/7/2026, Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) áp mức thuế 12,5% đối với hàng hóa Việt Nam theo Điều 301 của Luật Thương mại năm 1974. Mức thuế này thấp hơn đáng kể so với mức thuế đối ứng từng được đề xuất trước đó.
Đáng chú ý hơn, ngày 12/8/2026, Bộ Thương mại Mỹ (DOC) công bố kết quả cuối cùng của đợt rà soát hành chính lần thứ 21 (POR21) đối với sản phẩm cá tra nhập khẩu từ Việt Nam. Kết quả này thiết lập mức thuế chống bán phá giá đối với các doanh nghiệp lớn và mức thuế cuối cùng đã tăng mạnh so với kết quả POR20, khi nhiều doanh nghiệp được hưởng mức thuế 0 USD/kg, cũng như so với kết quả sơ bộ POR21 được công bố hồi tháng 2/2026.
Theo Mirae Asset, với kết quả cuối cùng của POR21, triển vọng của cá tra Việt Nam tại Mỹ đã thu hẹp đáng kể. Nhu cầu đối với cá tra vẫn được đánh giá là mạnh nhờ lợi thế cạnh tranh so với các sản phẩm thay thế. Tuy nhiên, mức thuế cao sẽ làm giảm sức cạnh tranh của phần lớn các nhà xuất khẩu Việt Nam, ngoại trừ Tập đoàn Vĩnh Hoàn (VHC).
Trong bối cảnh thị trường Mỹ gặp khó khăn hơn, Trung Quốc ngày càng khẳng định vị thế là thị trường quan trọng đối với cá tra Việt Nam. Nhiều nhà xuất khẩu có thể phải điều hướng hoạt động bán hàng sang thị trường này.
Tuy nhiên, sự dịch chuyển này cũng đi kèm áp lực cạnh tranh. Khi ngày càng nhiều nhà xuất khẩu hướng tới Trung Quốc, cạnh tranh tại thị trường này có khả năng gia tăng, đồng thời tạo sức ép lên biên lợi nhuận do khả năng xuất hiện áp lực giảm giá.
Ngoài những yếu tố liên quan đến nguồn cung và cạnh tranh, Trung Quốc cũng đang đối mặt với những thay đổi trong thị trường cá thịt trắng. Các nhà xuất khẩu Trung Quốc tiếp tục gặp trở ngại ngày càng lớn tại Mỹ, trong khi nguồn cung cá thịt trắng trong nước được dự báo tăng lên, qua đó có thể làm giảm nhu cầu nhập khẩu.
Bên cạnh đó, quan hệ thương mại Trung Quốc - Nga được củng cố, trong khi lệnh cấm hải sản Nhật Bản tiếp tục được duy trì. Theo báo cáo, những yếu tố này có thể giúp cá thịt trắng nhập khẩu từ Nga tiếp tục giữ vị thế tại thị trường Trung Quốc.
Đối với EU và Brazil, chuyên gia tại Mirae Asset dự báo nhu cầu cá tra duy trì ổn định trong năm 2026. Tuy nhiên, đây cũng có thể trở thành những thị trường cạnh tranh gay gắt hơn khi các nhà xuất khẩu trên toàn cầu chuyển hướng khỏi Mỹ và tìm kiếm các thị trường thay thế.
Chi phí đầu vào vẫn là rủi ro cần theo dõi
Mặc dù giá cá tra nguyên liệu và cá tra giống đã giảm mạnh trong quý II/2026, triển vọng chi phí đầu vào của ngành vẫn chịu ảnh hưởng đáng kể từ diễn biến năng lượng toàn cầu.
Nếu xung đột Mỹ - Iran không kết thúc và eo biển Hormuz chưa sớm được mở cửa trở lại, giá dầu thô có thể duy trì trên 90 USD/thùng. Giá dầu tăng kéo dài có thể làm chi phí hàng hóa tăng lên, đặc biệt đối với phân bón và các sản phẩm dầu mỏ, qua đó tạo ra áp lực lạm phát chi phí đẩy trên phạm vi toàn cầu.
Trong kịch bản lạm phát tiếp tục gia tăng, các ngân hàng trung ương có thể phải thắt chặt chính sách tiền tệ để kiểm soát giá cả, từ đó làm chậm tốc độ tăng trưởng kinh tế và tác động đến nhu cầu tiêu dùng.
Ngay cả trong trường hợp Mỹ và Iran đạt được khuôn khổ đàm phán và các tuyến đường thủy được mở trở lại, báo cáo cho rằng các quốc gia vùng Vịnh vẫn cần nhiều tháng để khôi phục sản lượng về mức trước chiến tranh. Do đó, giá hàng hóa được dự báo tiếp tục duy trì ở mức cao trong năm 2026.
Trung Anh