Từ đầu năm đến nay, xuất khẩu dệt may chỉ đạt mức tăng trưởng xoay quanh 5-5,5%, mức tăng trưởng thấp nhất trong vòng 10 năm trở lại đây. Như vậy, mục tiêu xuất khẩu 31 tỷ USD trong năm 2016 là mục tiêu quá sức đối với các doanh nghiệp khi các tháng đầu năm bình quân ngành này xuất khẩu chỉ xấp xỉ 2 tỷ USD/tháng.
Xuất khẩu dệt may trong tháng 8 đạt 2,47 tỷ USD, tăng 6,7% so với tháng trước, qua đó nâng trị giá xuất khẩu nhóm hàng này trong 8 tháng đầu năm 2016 lên 15,64 tỷ USD, tăng 5,5% (tương đương tăng 812 triệu USD) so với cùng kỳ năm 2015.
Dù vẫn tăng trưởng nhưng mức tăng trưởng này chỉ bằng một nửa so với mức tăng hơn 10% của năm 2015. Theo đại diện Hiệp hội Dệt May Việt Nam (Vitas), đây là mức tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu thấp nhất trong 10 năm trở lại đây, với sự sụt giảm kim ngạch ở tất cả các mặt hàng từ may mặc đến xơ, sợi, dệt…
Nguyên nhân của tình trạng này được cho là do tình hình kinh tế thế giới bất ổn đã tác động mạnh đến xuất khẩu của Việt Nam. Các thị trường nhập khẩu chính là Mỹ, EU, Nhật Bản sức mua cũng hạn chế.
Đây cũng là thời điểm mà các doanh nghiệp phải đối mặt với áp lực cạnh tranh quyết liệt trên tất cả các lĩnh vực từ giá đến thị trường xuất khẩu, công nghệ quản trị, năng suất lao động, thời gian giao hàng từ các nước trong khu vực như Campuchia, Myanmar, Bangladesh. Nhiều đơn hàng đã dịch chuyển sang các thị trường này khiến cho nhiều doanh nghiệp thiếu đơn hàng.
![Trong các tháng cuối năm 2016, trước bối cảnh cạnh tranh mạnh, các DN dệt may Việt Nam càng phải liên kết để có giá thống nhất, từ đó mới nâng cao sức cạnh tranh.]()
Trong các tháng cuối năm 2016, trước bối cảnh cạnh tranh mạnh, các DN dệt may Việt Nam càng phải liên kết để có giá thống nhất, từ đó mới nâng cao sức cạnh tranh.
Trong bối cảnh cạnh tranh mạnh, các doanh nghiệp dệt may Việt Nam càng phải liên kết để nâng cao sức cạnh tranh.
Khi các FTA với Mỹ và EU còn chưa có hiệu lực, hàng dệt may xuất khẩu của Việt Nam vẫn phải chịu thuế suất nhập khẩu từ 17 – 18%. Bên cạnh đó, các rào cản kỹ thuật từ các nước chưa có hiệp định thương mại tự do với Việt Nam cũng khiến cho hoạt động của các DN xuất khẩu dệt may thêm chồng chất khó khăn. Ngoài ra, nguồn lực làm công tác thị trường còn yếu khiến cho phần lớn DN xuất khẩu dệt may vẫn phải nhận đơn hàng từ các công ty trung gian ở nước ngoài. Ít DN có khả năng bán trực tiếp hàng dệt may vào các hệ thống siêu thị lớn ở các nước.
Theo các chuyên gia trong ngành, nếu tình trạng này kéo dài, xuất khẩu toàn ngành khó đạt được 29 tỷ USD chứ chưa nói tới mục tiêu 31 tỷ USD đưa ra hồi đầu năm. Ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Vitas nhấn mạnh, cạnh tranh vẫn sẽ tiếp tục diễn ra gay gắt.
Trước vấn đề trên, để duy trì sự tăng trưởng ổn định, bền vững theo các chuyên gia, ngành dệt may đang cần trợ sức để vượt qua khó khăn hiện tại và đề xuất, Chính phủ và các bộ, ngành thống nhất quy hoạch và cấp phép các khu công nghiệp dệt may lớn từ 500 – 1.000 ha để kêu gọi và thu hút đầu tư trong và ngoài nước vào lĩnh vực sản xuất sợi, vải, nhuộm hoàn tất. Đồng thời thúc đẩy việc đàm phán và ký kết các FTA đối với các nước mà ngành dệt may đang có thị trường như Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ.
Bên cạnh đó, cần có chính sách hỗ trợ lãi vay khi doanh nghiệp đầu tư vào trung tâm xử lý nước thải tại các khu công nghiệp này; phát triển nâng cấp cơ sở hạ tầng, kết nối giao thông giữa các khu công nghiệp dệt may lớn với các cảng, trung tâm giao nhận hàng xuất nhập khẩu nhằm giảm chi phí vận chuyển.
Về phía doanh nghiệp, để cạnh tranh với các nước trong khu vực cần phải đầu tư máy móc thiết bị hiện đại, chọn nguồn nguyên liệu tốt, giảm chi phí sản xuất và tập trung làm hàng FOB và xem đây như hướng đi có tính chiến lược cho sự phát triển của toàn ngành dệt may thay vì chỉ gia công đơn thuần như trước đây.
Hạo Nam