Giá cao su xuất khẩu bình quân của Việt Nam trong tháng 9/2026 đạt 2.323 USD/tấn, tăng 29,8% so với cùng kỳ năm trước và lên mức cao nhất kể từ tháng 10/2013. Tuy nhiên, đà tăng giá chưa đủ bù đắp sự sụt giảm về lượng xuất khẩu, trong khi triển vọng thị trường thời gian tới tiếp tục phụ thuộc vào cán cân cung cầu, diễn biến thời tiết và sức tiêu thụ tại các thị trường lớn.
Giá xuất khẩu lập đỉnh, nhưng lượng hàng vẫn chịu sức ép
Theo số liệu của Cục Hải quan Việt Nam, giá cao su xuất khẩu bình quân trong 9 tháng đầu năm 2026 đạt 2.022 USD/tấn, tăng 14,4% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng tháng 9, giá xuất khẩu bình quân đạt 2.323 USD/tấn, tăng 5,4% so với tháng trước và tăng 29,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là mức cao nhất trong gần 13 năm, kể từ tháng 10/2013.
Diễn biến này phản ánh xu hướng tăng của thị trường cao su thế giới, trong bối cảnh lo ngại thiếu hụt nguồn cung và giá dầu ở mức cao làm gia tăng chi phí sản xuất cao su tổng hợp. Tuy nhiên, giá bán tăng chưa đồng nghĩa hiệu quả xuất khẩu của ngành được cải thiện tương ứng, bởi lượng hàng xuất khẩu đang giảm đáng kể.
Trong tháng 9, Việt Nam xuất khẩu 142.378 tấn cao su, thu về 317,8 triệu USD. So với tháng trước, lượng xuất khẩu giảm 9,2% và kim ngạch giảm 4,3%. So với cùng kỳ năm 2025, lượng hàng giảm 18,9%, nhưng giá trị vẫn tăng 5,3% nhờ giá xuất khẩu bình quân đi lên.
Giá xuất khẩu cao su bình quân của Việt Nam trong tháng 9/2026 đạt 2.323 USD/tấn, mức cao nhất kể từ tháng 10/2013.
Tính chung 9 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu cao su đạt 1,09 triệu tấn, trị giá 2,2 tỷ USD, giảm 15,8% về lượng và giảm 3,7% về trị giá so với cùng kỳ năm trước. Khoảng cách giữa mức giảm sản lượng xuất khẩu và mức giảm kim ngạch cho thấy giá bán cao hơn đang góp phần hạn chế tác động tiêu cực từ sự sụt giảm khối lượng.
Dù vậy, nếu lượng hàng tiếp tục thu hẹp, dư địa tăng trưởng kim ngạch sẽ phụ thuộc ngày càng lớn vào khả năng duy trì mặt bằng giá cao. Đây là yếu tố khiến triển vọng xuất khẩu không chỉ được quyết định bởi giá cao su trên thị trường quốc tế, mà còn bởi khả năng duy trì nguồn cung, thực hiện hợp đồng và đáp ứng nhu cầu của khách hàng.
Trung Quốc vẫn là thị trường tiêu thụ cao su lớn nhất của Việt Nam, song xuất khẩu sang thị trường này đang giảm mạnh. Trong 9 tháng năm 2026, Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc 635.773 tấn cao su, trị giá 1,29 tỷ USD, giảm lần lượt 31,3% về lượng và 20,5% về trị giá so với cùng kỳ năm trước. Tỷ trọng của thị trường này trong tổng lượng xuất khẩu giảm từ 71,7% xuống còn 58,5%.
Mức giảm tại Trung Quốc là một trong những yếu tố gây sức ép đáng kể lên hoạt động xuất khẩu cao su của Việt Nam. Dù tỷ trọng thị trường này thu hẹp phần nào cho thấy cơ cấu xuất khẩu đang có sự dịch chuyển, sự phụ thuộc vào một thị trường lớn vẫn là rủi ro cần lưu ý.
Ở chiều ngược lại, xuất khẩu sang nhiều thị trường ghi nhận mức tăng tích cực. Cụ thể, xuất khẩu sang Ấn Độ tăng 36,7%, Indonesia tăng 135,4%, Malaysia tăng 52,1% và Hàn Quốc tăng 21,3%. Đáng chú ý, xuất khẩu sang Mexico tăng 167%, còn CH Séc tăng 2.008%.
Tuy nhiên, tốc độ tăng cao tại một số thị trường chưa đủ bù đắp mức suy giảm ở Trung Quốc. Điều này cho thấy đa dạng hóa thị trường là hướng đi cần thiết nhưng cần thời gian để tạo ra sự thay đổi đủ lớn trong cơ cấu xuất khẩu. Doanh nghiệp cần đồng thời duy trì khách hàng truyền thống, phát triển thị trường mới và bảo đảm chất lượng, tiến độ giao hàng trong bối cảnh giá nguyên liệu biến động.
Cán cân cung cầu hỗ trợ giá, nhưng rủi ro thị trường vẫn hiện hữu
Triển vọng giá cao su tiếp tục duy trì ở mức cao đang được củng cố bởi những lo ngại về nguồn cung trên thị trường quốc tế. Theo báo cáo của Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS), trong quý III/2026, giá cao su duy trì trên ngưỡng 2.200 USD/tấn và tiến sát 2.600 USD/tấn vào cuối tháng 9, tương đương mức cao nhất kể từ năm 2013.
Tại Thái Lan, mưa lớn đã làm gián đoạn hoạt động khai thác mủ ở một số khu vực sản xuất, hạn chế nguồn cung nguyên liệu. Dù lượng mưa tại miền Bắc và Đông Bắc Thái Lan giảm, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động khai thác trong ngắn hạn, rủi ro thời tiết liên quan đến hiện tượng El Niño vẫn có thể ảnh hưởng đến sản lượng trong dài hạn.
Tại Trung Quốc, chi phí nhập khẩu cao cùng nguồn cung quốc tế hạn chế khiến lượng nhập khẩu suy giảm và tồn kho tiếp tục thu hẹp. Nếu hoạt động tiêu thụ duy trì ổn định, nhu cầu nhập khẩu bổ sung trong những tháng tới có thể tăng lên, qua đó tạo lực đỡ cho giá cao su.
Tuy nhiên, khả năng giá tiếp tục đi lên không hoàn toàn chắc chắn. Diễn biến địa chính trị, giá dầu và sức tiêu thụ của các ngành công nghiệp vẫn có thể tạo ra những nhịp biến động ngắn hạn. Đặc biệt, nếu nhu cầu tại các thị trường lớn suy yếu, nguồn cung khan hiếm chưa chắc đủ để duy trì đà tăng giá trong thời gian dài.
Hoạt động khai thác mủ tại vườn cao su.
Báo cáo tháng 8/2026 của Hiệp hội Các nước sản xuất cao su tự nhiên (ANRPC) cho thấy cán cân cung cầu cao su toàn cầu vẫn tương đối chặt chẽ. Trong tháng 8, sản lượng cao su tự nhiên thế giới ước đạt 1,4 triệu tấn, giảm 4,5% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung 8 tháng đầu năm, sản lượng đạt khoảng 8,68 triệu tấn, giảm 4,2%, trong khi lượng tiêu thụ đạt khoảng 9,89 triệu tấn, giảm 2,7%.
Các số liệu cho thấy cả nguồn cung và nhu cầu đều giảm, nhưng sản lượng giảm với tốc độ nhanh hơn. Đây là yếu tố góp phần duy trì sức ép lên nguồn cung. Dẫu vậy, mức tiêu thụ suy giảm cũng nhắc nhở rằng triển vọng giá không chỉ phụ thuộc vào sản lượng, mà còn chịu ảnh hưởng trực tiếp từ sức khỏe của các ngành sử dụng cao su.
ANRPC dự báo sản lượng cao su tự nhiên toàn cầu năm 2026 đạt khoảng 15,039 triệu tấn, tăng 0,6% so với năm 2025. Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ được dự báo đạt 15,356 triệu tấn, tăng 0,4%. Theo các dự báo này, sản lượng cả năm thấp hơn nhu cầu khoảng 317.000 tấn.
Khoảng chênh lệch dự kiến giữa sản lượng và tiêu thụ là cơ sở hỗ trợ giá cao su trong thời gian tới. ANRPC cũng cho biết triển vọng nhu cầu phụ thuộc vào doanh số bán xe, sản xuất lốp xe, điều kiện vận tải biển và các gián đoạn nguồn cung do thời tiết. Nhu cầu liên quan đến xe điện tiếp tục hỗ trợ tiêu thụ, trong đó Trung Quốc và Ấn Độ là hai thị trường đóng vai trò dẫn dắt tăng trưởng.
Cùng chiều nhận định này, báo cáo thị trường cao su tự nhiên tháng 10 của Nhóm Nghiên cứu Cao su Quốc tế (IRSG) cho biết giá cao su tự nhiên đã tăng mạnh trong năm 2026, lên mức cao nhất trong nhiều năm. Các yếu tố hỗ trợ gồm nguồn cung khan hiếm, nhu cầu tiêu thụ tương đối vững, giá dầu thô và cao su tổng hợp ở mức cao, cùng diễn biến thời tiết khó lường.
So với cùng kỳ năm trước, giá tháng 9 của cao su SIR20 Indonesia tăng 39%, STR20 Thái Lan tăng 33%, SMR20 Malaysia tăng 34%, TSR20 tại châu Âu tăng 68% và RSS3 Ấn Độ tăng 46%. IRSG đồng thời cảnh báo hiện tượng El Niño đang hình thành có thể làm gia tăng rủi ro đối với nguồn cung.
Về dài hạn, VCBS kỳ vọng giá cao su tiếp tục xu hướng tăng trong giai đoạn 2027-2030, có thể đạt khoảng 3.000-3.300 USD/tấn vào năm 2030. Dự báo này dựa trên khả năng nguồn cung thiếu hụt mang tính cơ cấu khi diện tích trồng cao su toàn cầu có xu hướng thu hẹp, trong khi nhu cầu tiếp tục tăng. Mức thiếu hụt nguồn cung lũy kế được dự báo có thể đạt khoảng 2 triệu tấn.
Tuy nhiên, đây vẫn là kịch bản dự báo và có thể thay đổi theo diễn biến kinh tế thế giới. Nguy cơ suy thoái hoặc khủng hoảng tài chính toàn cầu có thể làm giảm nhu cầu tiêu thụ, qua đó hạn chế đà tăng của giá cao su.
Đối với Việt Nam, giá xuất khẩu đang ở mức cao tạo cơ hội cải thiện giá trị thu về trên mỗi tấn hàng. Song, để chuyển lợi thế về giá thành tăng trưởng bền vững, ngành cao su cần theo dõi sát diễn biến cung cầu, giảm rủi ro từ sự phụ thuộc vào thị trường lớn và mở rộng đầu ra tại những thị trường có tiềm năng. Khi lượng xuất khẩu vẫn giảm, khả năng duy trì nguồn cung và nâng cao năng lực cạnh tranh sẽ có ý nghĩa quyết định đối với kết quả kinh doanh trong những tháng cuối năm.
|
Triển vọng El Niño kéo dài rủi ro thời tiết tại các vùng trồng trọng điểm và khả năng nguồn cung cao su tự nhiên tiếp tục thắt chặt đang tạo lực đỡ cho giá thế giới Tuy nhiên xuất khẩu cao su Việt Nam vẫn chịu sức ép về sản lượng thị phần và giá trị gia tăng Cơ hội từ mặt bằng giá cao vì thế chỉ có thể chuyển hóa thành tăng trưởng bền vững nếu doanh nghiệp cải thiện năng lực cạnh tranh và chủ
|
Đinh Toàn