Chi phí vận chuyển tăng cao, tình trạng thiếu nguyên liệu… đang đặt ra những thách thức không nhỏ đối với lĩnh vực xuất khẩu nông sản. Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế, cho rằng từ nay đến cuối năm, xuất khẩu hàng hóa nông sản sẽ tiếp tục khởi sắc hơn nhờ nhu cầu tiêu thụ tại nhiều nước tăng mạnh.
Theo số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan, trong năm 2023, kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng nông sản, thủy sản đạt 32,5 tỷ USD, tăng 5,3% so với năm 2022 và chiếm khoảng 9,1% tổng xuất khẩu của cả nước.
Đóng góp quan trọng cho sự tăng trưởng đó là 4 nhóm nông sản, gồm: Rau quả đạt 5,6 tỷ USD, tăng 66,7%; gạo đạt 8,1 triệu tấn, kim ngạch đạt 4,7 tỷ USD, tăng 14,4% về lượng và tăng 35,3% về trị giá; hạt điều đạt 644 nghìn tấn, trị giá trên 3,6 tỷ USD, tăng 24% về lượng và tăng 18,1% về trị giá; cà phê đạt 1,6 triệu tấn, kim ngạch đạt hơn 4,2 tỷ USD, giảm 8,7% về lượng nhưng tăng 4,6% về trị giá.
Hiện nay, Việt Nam là nhà cung ứng đứng hàng đầu thế giới về hạt điều, hạt tiêu; thứ hai thế giới về cà phê và lớn thứ ba về gạo. Thuỷ sản Việt Nam cũng có bước tiến vượt bậc khi vượt qua các tiêu chuẩn chất lượng cao nhất để tham gia chuỗi cúng ứng tại thị trường Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc.
5 tháng đầu năm 2024, xuất khẩu nông lâm thuỷ sản của Việt Nam đạt hơn 24 tỷ USD, tăng hơn 20% so với cùng kỳ năm ngoái. Theo nhận định của các chuyên gia kinh tế, từ nay đến cuối năm, xuất khẩu hàng hóa sẽ tiếp tục khởi sắc hơn nhờ nhu cầu tiêu thụ của nhiều nước tăng mạnh. Đặc biệt, nhóm hàng hóa nông sản của đồng bằng sông Cửu Long dự báo sẽ có nhiều cơ hội để gia tăng kim ngạch xuất khẩu.
Sầu riêng là sản phẩm đang có nhiều cơ hội để gia tăng kim ngạch xuất khẩu và sớm vượt mốc 2,3 tỷ USD trong năm nay. Bởi hiện nay, thị trường đông dân như Trung Quốc đang rất ưa chuộng và tiếp tục tăng cường nhập khẩu mặt hàng này từ Việt Nam.
Xuất khẩu gạo cũng đang khá khởi sắc, khi các doanh nghiệp tại khu vực đồng bằng sông Cửu Long liên tiếp ký được nhiều đơn hàng mới từ các đối tác châu Âu, châu Phi và Đông Nam Á…
Không chỉ vậy, thuỷ sản Việt Nam cũng đón nhiều tin vui, trong bối cảnh lượng tồn kho giảm, các đối tác từ Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc… đang tích cực nhập khẩu thủy sản từ Việt Nam. Khai thác tốt cơ hội và dư địa từ các thị trường này sẽ giúp xuất khẩu nông sản nước ta bùng nổ vào các quý cuối năm.
Tuy nhiên, trong bối cảnh thế giới còn nhiều biến động khiến cho hoạt động xuất khẩu hàng hoá của Việt Nam ra thế giới gặp không ít khó khăn. Theo đại diện các doanh, hiện này nhiều doanh nghiệp Việt Nam phải phụ thuộc hoàn toàn vào các hãng tàu của nước ngoài. Đây là một trong những yếu điểm mà các doanh nghiệp xuất khẩu, cho rằng “cần được quan tâm và sớm tháo gỡ để hoạt động xuất khẩu chủ động, hiệu quả hơn”.
Một số doanh nghiệp xuất khẩu gạo cũng đang lo lắng vì cước tàu biển quốc tế đang tăng kỷ lục. Theo Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Hoàng Minh Nhật, ông Nguyễn Văn Nhựt, cho biết hiện một container chứa khoảng 25 tấn gạo có cước tàu đi châu Âu tăng từ 500 lên tới 5.000 USD.
"Do vận tải quốc tế biến động nên giá tăng quá cao từ 5 đến 7 lần. Cước tàu tăng làm ảnh hưởng tới tiến độ nhận hàng", ông Nguyễn Văn Nhựt cho hay.
Trong khi đó, tình trạng thiếu nguyên liệu, giá tăng cao… cũng đang là thách thức đối với xuất khẩu nông sản nước ta. Đặc biệt, ở lĩnh vực thủy sản, do khó khăn kéo dài nên nhiều bà con kiệt quệ tài chính dẫn tới không mặn mà thả nuôi.
Mặc dù thị trường đang phát đi nhiều tín hiệu tích cực, song bối cảnh biến động của giá cước vận chuyển, các chi phí logistisc… cùng với những đòi hỏi khắt khe hơn của thị trường thì bên cạnh cơ hội là không ít thách thức đi kèm.
Nhìn vào thực tại hoạt động của các doanh nghiệp, và để xuất khẩu bền vững hơn, đại diện các doanh nghiệp cho rằng có hai nhóm vấn đề cần được đặc biệt quan tâm, đó là nguồn vốn để đầu tư, phát triển chuỗi sản xuất và tiết giảm tối đa chi phí vận chuyển hàng hóa xuất khẩu.
Việc thiếu kho bãi tại các doanh nghiệp cũng đang gây cản trở phần nào hoạt động của các doanh nghiệp, do đó, nhiều doanh nghiệp kiến nghị các bộ ngành quan tâm tạo điều kiện để có nguồn lực đầu tư mở rộng đảm bảo hàng hóa chất lượng hơn.
Ngoài ra, trước xu thế phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử, cơ hội giao thương rộng mở trên nền tảng này là rất lớn, đây cũng là cách mà các doanh nghiệp cũng nền xem xét áp dụng để tăng khả năng khai thác thị trường, đồng thời cũng là cách để giúp giảm chi phí logistics.
Minh Đức