Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt quan trọng của ngành rau quả Việt Nam khi kim ngạch xuất khẩu rau quả chế biến lần đầu tiên vượt mốc 2 tỷ USD. Kết quả này không chỉ phản ánh sự phục hồi mạnh mẽ của hoạt động xuất khẩu trong bối cảnh thị trường quốc tế nhiều biến động, mà còn cho thấy xu hướng chuyển dịch rõ nét từ xuất khẩu thô sang chế biến sâu, hướng tới gia tăng giá trị và phát triển bền vững.
Kim ngạch rau quả năm 2025 đạt mức cao nhất từ trước đến nay
Theo số liệu từ Cục Hải quan, tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam năm 2025 đạt hơn 8,5 tỷ USD, tăng gần 20% so với năm 2024 và là mức cao nhất từ trước đến nay. Kết quả này đạt được trong bối cảnh thị trường toàn cầu liên tục biến động, các rào cản kỹ thuật và yêu cầu kiểm soát chất lượng tại nhiều thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt.
Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho biết, Trung Quốc tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của rau quả Việt Nam, chiếm khoảng 64% tổng kim ngạch. Tuy nhiên, trong những tháng đầu năm 2025, xuất khẩu sang thị trường này gặp nhiều khó khăn, đặc biệt với mặt hàng sầu riêng, do phía Trung Quốc tăng cường kiểm soát dư lượng chất vàng O và Cadimi. Việc áp dụng các biện pháp kiểm tra nghiêm ngặt khiến kim ngạch xuất khẩu sụt giảm mạnh trong giai đoạn đầu năm.
Từ tháng 6/2025, tình hình bắt đầu cải thiện khi nhiều vướng mắc kỹ thuật được cơ quan chức năng hai nước tháo gỡ. Việc ký kết thêm các nghị định thư xuất khẩu đối với chuối, dừa, chanh leo đã mở rộng dư địa tiếp cận thị trường cho nhiều loại trái cây Việt Nam. Đến tháng 9, xuất khẩu rau quả sang Trung Quốc tăng vọt, đạt gần 1,07 tỷ USD chỉ trong một tháng, tạo cú hích quan trọng cho toàn ngành.
Theo đánh giá của Hiệp hội Rau quả Việt Nam, với lợi thế về vị trí địa lý và hệ thống logistics kết nối thuận lợi bằng cả đường bộ, đường sắt và đường biển, Trung Quốc vẫn là thị trường có tiềm năng rất lớn. Nếu tận dụng tốt các cơ hội mở cửa thị trường và kiểm soát chặt chất lượng, kim ngạch xuất khẩu rau quả sang thị trường này hoàn toàn có thể hướng tới mốc 8–10 tỷ USD trong những năm tới.
Bên cạnh Trung Quốc, xuất khẩu rau quả sang Mỹ tiếp tục ghi nhận tăng trưởng tích cực, dù chịu tác động từ các chính sách thuế quan. Nhiều thị trường khác như Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan (Trung Quốc) và Hà Lan cũng duy trì kim ngạch trên 100 triệu USD, cho thấy sự mở rộng đáng kể về thị trường và xu hướng giảm dần sự phụ thuộc vào một thị trường đơn lẻ. Cùng với sầu riêng, các mặt hàng như bưởi, dừa, thanh long, nhãn và xoài đang có tốc độ tăng trưởng tốt, góp phần đa dạng hóa cơ cấu xuất khẩu của toàn ngành.
Chuyển dịch từ xuất khẩu thô sang chế biến sâu
Điểm nhấn nổi bật nhất trong bức tranh xuất khẩu rau quả năm 2025 là sự bứt phá của nhóm rau quả chế biến. Kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng này đạt 2,06 tỷ USD, tăng 42,1% so với năm 2024 và chiếm khoảng 24% tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả, cao hơn rõ rệt so với tỷ trọng hơn 20% của năm trước. Đây là lần đầu tiên rau quả chế biến vượt mốc 2 tỷ USD, xác lập kỷ lục mới cho ngành.
Kết quả trên đến từ sự tăng trưởng mạnh của các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, đặc biệt là dừa chế biến, hạt dẻ cười và hạnh nhân, cùng nhiều sản phẩm chế biến từ chanh leo, xoài, mít và nhãn. Đà tăng trưởng hai chữ số của các mặt hàng này phản ánh xu hướng tiêu dùng toàn cầu đang dịch chuyển mạnh sang các sản phẩm tiện lợi, dễ bảo quản và ổn định chất lượng.
Xu hướng này cũng phù hợp với bức tranh chung của thị trường thế giới. Theo báo cáo của Future Market Insights, quy mô thị trường rau quả sấy khô toàn cầu dự kiến tăng từ 88,2 tỷ USD trong năm 2025 lên 192,2 tỷ USD vào năm 2035, với tốc độ tăng trưởng bình quân hơn 8% mỗi năm.
Thực tế cho thấy, các thị trường nhập khẩu ngày càng ưu tiên những sản phẩm ít rủi ro kiểm dịch, thuận tiện vận chuyển và phù hợp với chuỗi phân phối hiện đại, thay vì phụ thuộc quá nhiều vào hàng tươi.
Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, việc rau quả chế biến lần đầu vượt mốc 2 tỷ USD không chỉ mang ý nghĩa về quy mô kim ngạch, mà còn phản ánh hiệu quả của quá trình đầu tư vào công nghệ, đa dạng hóa sản phẩm và tái cấu trúc chuỗi giá trị. Chế biến sâu đang trở thành hướng đi chủ động, giúp ngành rau quả Việt Nam nâng cao giá trị gia tăng, giảm thiểu rủi ro từ biến động chính sách, logistics và các tiêu chuẩn nhập khẩu ngày càng khắt khe, từ đó tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong giai đoạn tới.
PV