Xuất khẩu sầu riêng Việt Nam tiếp tục tăng trưởng mạnh trong 7 tháng đầu năm 2026, đạt khoảng 1,77 tỷ USD, tăng 47,1% so với cùng kỳ năm 2025. Trung Quốc vẫn giữ vai trò quyết định khi chiếm tới 93,5% tổng kim ngạch, trong khi việc mở thêm các thị trường như Ấn Độ đang tạo thêm dư địa cho ngành hàng này.
Trung Quốc tiếp tục là động lực tăng trưởng chính
Theo số liệu của Cục Hải quan, riêng tháng 7, Việt Nam xuất khẩu sầu riêng các loại đạt 681,2 triệu USD, tăng 30,2% so với tháng 6 và tăng 81% so với cùng kỳ năm trước.
Nguồn cung dồi dào là một trong những yếu tố hỗ trợ xuất khẩu khi các vùng trồng trọng điểm tại Tây Nguyên như Đắk Lắk, Lâm Đồng và Gia Lai bước vào giai đoạn thu hoạch chính vụ.
Tính chung 7 tháng, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng đạt khoảng 1,77 tỷ USD, tăng 47,1% so với cùng kỳ năm 2025 và đóng góp khoảng 37% tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành rau quả.
Sầu riêng tươi tiếp tục chiếm tỷ trọng áp đảo, với gần 1,5 tỷ USD, tương đương khoảng 83% tổng kim ngạch và tăng 45,5% so với cùng kỳ. Trong khi đó, xuất khẩu sầu riêng đông lạnh đạt 296,5 triệu USD, tăng 56,3%, chiếm 16,8%.
Sản phẩm sầu riêng chế biến như sấy, xay nhuyễn, nước ép, bánh và kẹo hiện vẫn chiếm tỷ trọng rất nhỏ, chỉ khoảng 0,2%. Cơ cấu này cho thấy xuất khẩu của Việt Nam hiện vẫn phụ thuộc chủ yếu vào sản phẩm tươi và mức độ phát triển của khâu chế biến sâu còn hạn chế.
Xét theo thị trường, Trung Quốc tiếp tục bỏ xa các điểm đến khác. Trong 7 tháng, xuất khẩu sầu riêng sang thị trường này đạt hơn 1,65 tỷ USD, chiếm 93,5% tổng kim ngạch và tăng 56,9% so với cùng kỳ năm ngoái.
Riêng tháng 7, xuất khẩu sang Trung Quốc đạt 664,2 triệu USD, tăng 33,9% so với tháng trước và tăng 83,2% so với cùng kỳ.
Khả năng mở rộng xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc cũng được củng cố khi Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) hoàn thành đánh giá 736 hồ sơ sầu riêng của Việt Nam, gồm 487 hồ sơ vùng trồng và 249 hồ sơ cơ sở đóng gói.
Trong số này, 401 vùng trồng và 166 cơ sở đóng gói đã đáp ứng yêu cầu và được phê duyệt, tương ứng 82,3% và 66,7% số hồ sơ được đánh giá. Hiện vẫn còn 283 mã số vùng trồng và 160 mã số cơ sở đóng gói đang chờ GACC xem xét, phản hồi.
Việc bổ sung các vùng trồng và cơ sở đóng gói đủ điều kiện giúp gia tăng năng lực cung ứng sầu riêng chính ngạch của Việt Nam, nhất là trong giai đoạn nguồn hàng từ Tây Nguyên tăng mạnh.
Ngoài thị trường Trung Quốc, xuất khẩu sang một số quốc gia khác cũng ghi nhận kết quả tích cực. Papua New Guinea đạt 24,5 triệu USD, tăng 6%; Mỹ đạt 16,3 triệu USD, tăng 14%. Xuất khẩu sang Canada và Nhật Bản lần lượt tăng 1,5% và 12%.
Đáng chú ý, kim ngạch xuất khẩu sang Hàn Quốc tăng tới 187,9%, dù giá trị tuyệt đối mới đạt khoảng 2,4 triệu USD.
Những thị trường tăng trưởng này phần nào bù đắp mức giảm 18,9% tại Hong Kong và 1,5% tại Đài Loan.
Một hướng mở rộng đáng chú ý khác là Ấn Độ. Từ tháng 8/2026, sầu riêng Việt Nam chính thức có thêm cơ hội tiếp cận thị trường này theo các quy định kiểm dịch thực vật sửa đổi.
Việc mở rộng thêm thị trường là cần thiết trong bối cảnh Trung Quốc hiện chiếm tỷ trọng quá lớn trong tổng kim ngạch xuất khẩu. Đây vừa là lợi thế về sức mua, vừa đặt ngành hàng trước rủi ro nếu nhu cầu, giá cả hoặc chính sách nhập khẩu tại thị trường này thay đổi.
Xuất khẩu tăng mạnh nhưng giá sầu riêng đang chịu sức ép
Tăng trưởng về lượng và kim ngạch không đồng nghĩa giá sầu riêng duy trì ở mức cao. Trong 7 tháng đầu năm, giá xuất khẩu bình quân sầu riêng tươi của Việt Nam đạt khoảng 3.284 USD/tấn, giảm 4,2% so với cùng kỳ năm trước.
Ngược lại, giá xuất khẩu bình quân sầu riêng đông lạnh tăng 8,4%, lên 4.975 USD/tấn. Diễn biến này cho thấy sản phẩm được bảo quản, chế biến có khả năng tạo giá trị cao hơn so với sầu riêng tươi trong một số phân khúc.
Tại Trung Quốc, sức ép về giá đang trở thành vấn đề đáng chú ý. Theo SCMP, từng được xem là loại trái cây có giá khá cao do yêu cầu về bảo quản và vận chuyển, sầu riêng tại thị trường này đã giảm giá mạnh trong mùa hè năm nay.
Truyền thông Trung Quốc ghi nhận giá bán lẻ một số loại sầu riêng giảm gần một nửa, xuống dưới 40 nhân dân tệ/kg. Tại chợ đầu mối rau quả Giang Nam ở Quảng Châu, giá tham chiếu sầu riêng Thái Lan và Việt Nam trong tháng 8 dao động 28-31 nhân dân tệ/kg, so với 29-39 nhân dân tệ/kg cùng kỳ năm trước.
Giá giảm diễn ra trong bối cảnh nguồn cung vào Trung Quốc ngày càng phong phú và hệ thống vận chuyển xuyên biên giới được cải thiện.
Một trong những thay đổi đáng chú ý là tuyến đường sắt xuyên biên giới kết hợp chuỗi lạnh Trung Quốc - Lào - Thái Lan được đưa vào khai thác từ tháng 3. Tuyến vận tải này được vận hành thường xuyên, đưa hàng hóa từ Thái Lan qua Vân Nam tới Thành Đô, Tứ Xuyên, qua đó rút ngắn thời gian vận chuyển trái cây Đông Nam Á tới thị trường Trung Quốc xuống khoảng 3 ngày.
Cùng với đó, công nghệ bảo quản lạnh đang được áp dụng xuyên suốt hành trình. Sầu riêng được vận chuyển trong container lạnh có khả năng điều khiển từ xa, qua các điểm bốc dỡ được kiểm soát nhiệt độ trước khi tiếp tục phân phối bằng xe tải lạnh chạy điện.
Hạ tầng logistics được cải thiện giúp nguồn cung đến thị trường nhanh hơn, đồng thời tạo điều kiện để các nước sản xuất cạnh tranh quyết liệt hơn tại Trung Quốc.
Theo ông Vương Quân, Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Hải quan Trung Quốc, trước năm 2022, Thái Lan là quốc gia duy nhất được Trung Quốc phê duyệt xuất khẩu sầu riêng vào thị trường này. Sau đó, Trung Quốc lần lượt mở cửa cho thêm 5 quốc gia, trong đó có Việt Nam, Malaysia và Lào.
Số liệu hải quan cho thấy quy mô thị trường nhập khẩu sầu riêng của Trung Quốc tiếp tục tăng nhanh. Trong 7 tháng đầu năm nay, nước này nhập khẩu khoảng 1,45 triệu tấn, tăng hơn 45% so với cùng kỳ năm ngoái.
Thái Lan vẫn là nguồn cung lớn nhất với hơn 1 triệu tấn, chiếm 71,4% thị phần. Việt Nam đứng thứ hai với 401.113 tấn, tương đương 27,7%. Campuchia, Malaysia và Philippines hiện chiếm tỷ trọng nhỏ.
Như vậy, dù sầu riêng Việt Nam đang có tốc độ tăng trưởng xuất khẩu ấn tượng, thị trường cũng bước vào giai đoạn cạnh tranh khốc liệt hơn. Nguồn cung từ nhiều quốc gia tăng, logistics được cải thiện và giá bán tại Trung Quốc hạ nhiệt đang tạo sức ép lên biên lợi nhuận của doanh nghiệp và người trồng.
Trong thời gian tới, việc duy trì tăng trưởng sẽ phụ thuộc không chỉ vào sản lượng mà còn vào khả năng đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu, kiểm soát chất lượng, mở rộng thị trường và nâng tỷ trọng chế biến. Khi Trung Quốc vẫn chiếm hơn 90% kim ngạch, đa dạng hóa đầu ra sẽ là một trong những bài toán quan trọng để ngành sầu riêng Việt Nam giảm rủi ro và duy trì đà phát triển bền vững.
Đinh Toàn