5 tháng đầu năm nay, giá trị xuất khẩu thuỷ sản cả nước ước đạt 2,8 tỷ USD, tăng 10,4% so với cùng kỳ năm ngoái. Hoa Kỳ, Nhật Bản, Trung Quốc và Hàn Quốc tiếp tục là 4 Thị trường nhập khẩu hàng đầu của thủy sản Việt Nam.
Các chuyên gia cho rằng, vấn đề mà các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản cần lưu ý trong năm 2017 là thuế chống bán phá giá cá tra, tôm của Mỹ; an toàn vệ sinh thực phẩm được kiểm tra chặt chẽ hơn của các nước trong Liên minh Châu Âu, Hàn Quốc, Australia. Bên cạnh đó những tác động hạn hán, mặn xâm nhập, làm giảm nguồn cung nguyên liệu, hàng rào kỹ thuật của các nước nhập khẩu cũng như áp lực về giá bán, thuế nhập khẩu với các đối thủ cạnh tranh trên thị trường toàn cầu là những thách thức mà ngành phải vượt qua.
Đặc biệt sự cố về môi trường biển ở các tỉnh miền Trung vừa qua cũng ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động XK của các DN. Các thị trường nhập khẩu đặc biệt là thị trường EU đã đưa thêm nhiều rào cản kỹ thuật đối với mặt hàng thủy sản, nhất là chỉ tiêu về kim loại nặng và thành phần Asen trong sản phẩm.
Các loại rào cản phi thuế quan đối với hàng thủy sản Việt Nam trong thời gian qua chủ yếu là rào cản về an toàn thực phẩm và an toàn bệnh dịch động thực vật (SPS), rào cản kỹ thuật (TBT) và rào cản chống bán phá giá... Đến nay có hơn 50 quốc gia và vùng lãnh thổ nhập khẩu thủy sản Việt Nam (chiếm 97-98% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam) đã dựng lên rào cản TBT, SPS
Ông Trần Văn Hùng, Chủ tịch hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Hùng Cá, ở tỉnh Đồng Tháp cho rằng: Thiếu vốn đang là khó khăn của doanh nghiệp. Cần có quy hoạch cụ thể về vùng nuôi cá giống để đảm bảo nguyên liệu phục vụ xuất khẩu. Thiếu quy hoạch dễ dẫn đến tình trạng thừa cung trên thị trường, điều này ảnh hưởng không nhỏ đến giá bán của doanh nghiệp.
Xuất khẩu thủy sản đối mặt với nhiều thách thức
Theo ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Viện trưởng Viện chính sách và chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn, đối với nông sản nói chung và thủy sản nói riêng trong xuất khẩu phải phân biệt rõ 2 nhóm thị trường.
Trong đó, nhóm thị trường truyền thống thu nhập cao, nhưng khó tăng trưởng như: Liên minh Châu Âu, Nhật Bản, bởi trong thời gian tới xu hướng dân số già hóa nên nhu cầu tiêu dùng của các thị trường này không thể tăng mạnh. Ứng phó với xu hướng bảo hộ mậu dịch và vượt qua rào cản về hàng rào kỹ thuật các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản cần phát triển những sản phẩm mà Việt Nam có lợi thế trong khi ở các nước nhập khẩu không có.
Ngành nông nghiệp nói chung và thủy sản nói riêng luôn phải đối mặt với những thách thức về biến đổi khí hậu, an toàn vệ sinh thực phẩm và dịch bệnh trên đối tượng nuôi cũng như yếu tố thị trường.
Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Vũ Văn Tám, mức độ tác động của những thách thức này ngày càng khó đoán định. Vì vậy, phải bám sát thực tiễn trong chỉ đạo điều hành và dự báo các nguy cơ để ứng phó kịp thời.
Năm 2017, bên cạnh sản xuất và xuất khẩu những sản phẩm chính cá tra và tôm nước lợ sẽ tập trung phát triển những sản phẩm có nhiều lợi thế trong nước để phát triển đồng đều ở các vùng miền.
Ngọc Ninh