Bán lẻ quý III đón nhiều động lực tăng trưởng

Sức mua trong nước cải thiện, mạng lưới cửa hàng tiếp tục mở rộng và chu kỳ sản phẩm công nghệ mới đang tạo thêm động lực cho nhóm bán lẻ trong quý III/2026. Tuy nhiên, khi doanh thu tăng nhanh, bài toán hiệu quả kinh doanh, biên lợi nhuận và chi phí vận hành cũng trở nên đáng chú ý hơn trước mùa công bố báo cáo tài chính.

Chu kỳ sản phẩm mới tiếp sức cho bán lẻ

Thị trường bán lẻ đang bước vào giai đoạn sôi động khi sức mua phục hồi cùng với nhiều yếu tố hỗ trợ từ chu kỳ tiêu dùng. Đợt mở bán iPhone 18 trong tháng 9 tạo thêm động lực cho nhóm bán lẻ công nghệ, trong khi các chuỗi bách hóa, dược phẩm tiếp tục tăng trưởng nhờ mở rộng mạng lưới và khai thác nhu cầu tiêu dùng hiện đại.

Theo Cục Thống kê, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tháng 8/2026 đạt khoảng 679.800 tỷ đồng, tăng 1,6% so với tháng trước và 14,9% so với cùng kỳ. Lũy kế 8 tháng, quy mô thị trường đạt 5.235.500 tỷ đồng, tăng 13,3% theo giá hiện hành. Nếu loại trừ yếu tố giá, mức tăng đạt 7,6%, cho thấy sức mua thực tế vẫn đang cải thiện nhưng giá bán cũng đóng góp đáng kể vào tốc độ tăng trưởng danh nghĩa.

Đợt mở bán iPhone 18 từ ngày 18/9 tạo hiệu ứng rõ nét tại các hệ thống bán lẻ công nghệ. TopZone - Thế Giới Di Động cho biết đã giao gần 20.000 máy trong ngày đầu tiên, trong đó khoảng 90% là phiên bản Pro Max, sau khi ghi nhận hơn 180.000 đơn đặt trước. FPT Shop bàn giao 3.000 máy tính đến chiều cùng ngày, còn CellphoneS giao hơn 8.000 máy.

Mức giá khởi điểm gần 40 triệu đồng của iPhone 18 Pro và hơn 40 triệu đồng với phiên bản Pro Max cho thấy giá trị đơn hàng lớn đang trở thành một trong những yếu tố hỗ trợ doanh thu cho nhóm bán lẻ công nghệ. Bên cạnh sức mua, khả năng chuẩn bị nguồn hàng, phân bổ đúng phiên bản và các hình thức thanh toán cũng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chuyển nhu cầu thành doanh số.

Điện Máy Xanh cũng là một trường hợp đáng chú ý. Trong 8 tháng đầu năm, doanh thu lũy kế đạt 87.050 tỷ đồng, tăng 29% so với cùng kỳ, trong đó riêng doanh thu điện thoại Apple tăng 50%. TopZone duy trì 85 cửa hàng nhưng doanh thu chuỗi tăng 35%, cho thấy doanh nghiệp không chỉ dựa vào việc mở rộng điểm bán mà còn khai thác tốt hơn mạng lưới hiện hữu.

Các chương trình mua trả chậm cũng đang trở thành công cụ hỗ trợ sức mua đối với nhóm sản phẩm giá trị cao. Doanh thu từ các giao dịch mua trả chậm tại Điện Máy Xanh tăng 44% trong 8 tháng và chiếm 38% tổng doanh thu. Khi giá thiết bị cao hơn, các hình thức trả chậm, thu cũ đổi mới và hỗ trợ tài chính có thể giúp người tiêu dùng giảm áp lực chi trả ngay tại thời điểm mua.

Chu kỳ thiết bị mới cũng tạo cơ hội cho doanh nghiệp phân phối. Digiworld ghi nhận doanh thu sơ bộ 8 tháng vượt 23.000 tỷ đồng, tăng 45% so với cùng kỳ, riêng tháng 8 vượt 3.800 tỷ đồng. Theo phân tích của TCBS Research, nhóm phân phối và bán lẻ thiết bị đang được hỗ trợ bởi chu kỳ thay thế sản phẩm, trong khi giá chip nhớ tăng góp phần đẩy mặt bằng giá bán lên.

Tuy nhiên, hiệu ứng từ iPhone 18 trong quý III sẽ chưa phản ánh đầy đủ vào kết quả cả quý do thời điểm mở bán diễn ra sát cuối kỳ. Theo nhận định của TCBS, tác động rõ hơn từ chu kỳ sản phẩm mới nhiều khả năng sẽ thể hiện trong quý IV, khi mùa mua sắm cuối năm bắt đầu.

Không chỉ nhóm công nghệ, bán lẻ hàng thiết yếu và dược phẩm cũng duy trì đà tăng. Bách Hóa Xanh đạt khoảng 40.100 tỷ đồng doanh thu trong 8 tháng, tăng gần 32%, trong khi Long Châu đạt 21.448 tỷ đồng trong nửa đầu năm, tăng 33% trên mạng lưới 2.639 nhà thuốc vào cuối tháng 6.

Những kết quả này cho thấy động lực tăng trưởng của bán lẻ đang đến từ nhiều nguồn, từ sức mua, giá trị đơn hàng đến mở rộng mạng lưới và tối ưu hệ thống cửa hàng hiện hữu.

Doanh thu tăng nhưng biên lợi nhuận là phép thử tiếp theo

Khi doanh thu bán lẻ tăng nhanh, câu hỏi quan trọng hơn đang chuyển sang hiệu quả kinh doanh. Theo TCBS Research, biên lợi nhuận gộp quý II/2026 của MWG tăng từ 20,1% lên 22,2%, trong khi FPT Retail gần như đi ngang ở mức 20,2%. Điều này cho thấy cùng hưởng lợi từ sức mua, các doanh nghiệp có thể có diễn biến lợi nhuận khác nhau tùy vào cơ cấu hàng hóa, năng lực vận hành và kiểm soát chi phí.

Ở khâu phân phối thiết bị, sức ép còn nằm ở vốn lưu động. Petrosetco ghi nhận doanh thu quý II tăng 47,4%, nhưng biên lợi nhuận ròng chỉ khoảng 1%. Dòng tiền kinh doanh 6 tháng âm hơn 1.050 tỷ đồng do khoản phải thu tăng khi doanh nghiệp phải chuẩn bị hàng trước khi thu tiền. Điều này cho thấy doanh thu tăng nhanh không đồng nghĩa dòng tiền và lợi nhuận cùng cải thiện với tốc độ tương ứng.

Theo VCBS, bán lẻ hiện đại như điện máy, công nghệ thông tin và trang sức có thể tiếp tục cải thiện biên lợi nhuận nhờ hiệu quả quy mô, trong khi doanh thu tại các cửa hàng hiện hữu được kỳ vọng duy trì mức tăng hai chữ số. Ngược lại, nhóm hàng tiêu dùng thiết yếu có thể chịu áp lực lớn hơn từ cạnh tranh thị phần và chi phí khuyến mãi, quảng cáo.

Bức tranh bán lẻ vì vậy không hoàn toàn đồng nhất. Sức mua đang tạo nền tảng tích cực, nhưng doanh nghiệp phải đồng thời xử lý bài toán mặt bằng, nhân sự, logistics, hàng tồn kho, chi phí tài chính và hiệu quả từng cửa hàng. Với các chuỗi mở rộng nhanh, thời gian để cửa hàng mới hình thành lượng khách ổn định cũng là yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả chung.

Ở cấp độ toàn thị trường, diễn biến doanh thu tháng 8 cũng cho thấy sức mua lan tỏa trên nhiều nhóm hàng. Doanh thu bán lẻ nhiên liệu khác tăng 25,9%, gỗ và vật liệu xây dựng tăng 24,8%, đá quý, kim loại quý và sản phẩm tăng 19,2%; lương thực, thực phẩm tăng 12,9% và hàng may mặc tăng 11,9%. Riêng ô tô các loại giảm 1,8% so với cùng kỳ và giảm 2,7% so với tháng trước.

Từ góc nhìn dự phóng, sự phân hóa giữa các ngành sẽ còn rõ hơn trong quý III. VCBS dự báo ngoài bán lẻ, một số nhóm như dầu khí, điện và bất động sản khu công nghiệp có thêm động lực tăng trưởng, trong khi chứng khoán chịu sức ép từ thanh khoản giảm mạnh.

Đối với riêng bán lẻ, quý III mới chỉ là một mắt xích trong chu kỳ tăng trưởng. Mùa mở bán sản phẩm công nghệ tạo cú hích ngắn hạn, nhưng mùa mua sắm cuối năm mới là giai đoạn kiểm chứng khả năng chuyển đổi sức mua thành lợi nhuận. Khi đó, doanh nghiệp không chỉ cần tăng doanh số mà còn phải duy trì biên lợi nhuận, kiểm soát vốn lưu động và nâng hiệu quả trên từng điểm bán.

Vì vậy, báo cáo tài chính quý III sẽ giúp làm rõ hơn chất lượng tăng trưởng của nhóm bán lẻ: doanh thu đến từ sức mua thực tế hay chủ yếu từ giá bán, mạng lưới mới hay cửa hàng hiện hữu, đồng thời khả năng kiểm soát chi phí có theo kịp tốc độ mở rộng hay không. Những yếu tố này sẽ quyết định mức độ bền vững của đà tăng trưởng khi thị trường bước vào quý cuối năm.

Đinh Toàn