Tại báo cáo gửi Chính phủ ngày 12/12, Bộ Công Thương nêu lý do Dự thảo kế hoạch thực hiện Quy hoạch điện VIII chưa có danh mục dự án điện tái tạo, gồm điện mặt trời tập trung.
Bộ Công Thương cho biết, 61 địa phương đề xuất danh mục các dự án năng lượng tái tạo đến 2030 nhưng hầu hết vượt xa công suất quy định tại Quy hoạch điện VIII được Chính phủ duyệt.
Theo đó, 61 địa phương đề xuất 779 dự án thủy điện nhỏ, tổng công suất 8.331 MW; 651 dự án điện gió trên bờ (74.609 MW). Điện tác và sinh khối lần lượt là 73 và 74 dự án, tương ứng công suất 1.484 MW và 2.711 MW.
Tuy nhiên, danh mục đề xuất này chưa đáp ứng yêu cầu, khi có 15 địa phương không nêu danh mục dự án năng lượng tái tạo. 46 tỉnh có danh mục, nhưng chỉ hơn 2% dự án trong số này phù hợp quy mô công suất nguồn phân bổ tại địa phương.
Quy hoạch điện VIII xác định phát triển tới 2030 công suất điện gió trên bờ khoảng 21.880 MW; điện mặt trời mái nhà (tự sản, tự tiêu) tăng thêm 2.600 MW; điện sinh khối, rác là 2.270 MW và thủy điện 29.346 MW.
Trong khi hiện hầu hết các tỉnh muốn công suất phát triển lớn hơn nhiều lần quy mô nêu tại Quy hoạch điện VIII. Chẳng hạn, thủy điện nhỏ được đề nghị làm gấp 2 lần quy hoạch; điện rác gấp 1,3 lần, sinh khối là 3,7 lần.
Một số địa phương như Bắc Ninh, Quảng Ninh, Quảng Trị, Kon Tum nói cần pháp lý hóa công suất tính toán cho địa phương để họ rà soát, đánh giá, lập danh mục.
Với bối cảnh này, Bộ Công Thương nói chưa có cơ sở xây dựng được danh mục dự án nguồn điện tái tạo.
Riêng với nguồn điện mặt trời tập trung, bản kế hoạch này cũng chưa xét tiến độ dự án cụ thể. Bộ Công Thương dẫn thông báo kết luận của Văn phòng Chính phủ hồi tháng 5 cho biết, các dự án đã có quy hoạch, được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư sẽ được xem xét tiến độ khi lập kế hoạch thực hiện Quy hoạch điện VIII, nhưng "không hợp thức hóa sai phạm" và giá mua điện phải "hài hòa lợi ích, chia sẻ rủi ro".
Bên cạnh đó, hiện Thủ tướng chưa có ý kiến chỉ đạo liên quan tới kiến nghị của Thanh tra Chính phủ về chấp hành chính sách, pháp luật quản lý, thực hiện quy hoạch và đầu tư xây dựng các công trình điện.
Việc rà soát, đề xuất danh mục dự án cụ thể (gồm dự án chuyển tiếp) được Thủ tướng giao các địa phương, trên cơ sở đảm bảo nguyên tắc không hợp thức hóa sai phạm. Trường hợp dự án điện mặt trời mái nhà sau rà soát có sai phạm, cần cá thể hóa trách nhiệm và chỉ triển khai sau khi đã khắc phục vi phạm.
"Các văn bản trả lời về điện mặt trời tập trung không có cam kết chắc chắn về tình trạng sai phạm, thiếu thông tin về hiệu quả đầu tư dự án, giá mua điện, nên không có cơ sở cập nhật vào kế hoạch này", Bộ Công Thương nêu quan điểm.
Để xử lý, bộ kiến nghị Thủ tướng phê duyệt kế hoạch thực hiện Quy hoạch điện VIII nhưng chưa gồm danh mục các dự án điện mặt trời tập trung đã có chủ đầu tư. Cùng đó, Thủ tướng giao UBND các tỉnh có dự án cùng các cơ quan thẩm quyền rà soát, báo cáo Bộ Công Thương trong vòng 3 tháng, từ thời điểm kế hoạch được duyệt.
Quy hoạch điện VIII được Chính phủ phê duyệt vào tháng 5/2023. Hơn 7 tháng, bản kế hoạch thực hiện quy hoạch điện này vẫn chưa được ban hành. Ba lần Bộ Công Thương trình Chính phủ dự thảo kế hoạch nhưng vẫn chưa được phê duyệt, cần hoàn thiện thêm.
Trung Anh (t/h)