Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NN&PTNT), năm 2019 diện tích lúa trên cả nước là 7,53 triệu ha, năng suất trung bình 58,1 tấn/ha, sản lượng gạo dự kiến đạt 43,8 triệu tấn. Riêng Đồng bằng Sông Cửu Long (ĐBSCL), nguồn cung dồi dào vì đang thu hoạch vụ lúa Đông Xuân. Ngành Nông nghiệp đang khẩn trương tìm phương án tiêu thụ với kỳ vọng thúc đẩy tiêu thụ lúa gạo tại ĐBSCL trước mắt và lâu dài.
Theo Sở NN&PTNT Đồng Tháp, giá lúa tươi tại ruộng giảm 1.000 đồng/kg so với cùng kỳ năm 2018. Với giá này nông dân chỉ hòa hoặc lỗ, gây ảnh hưởng đến khoảng 150.000 hộ nông dân. Vụ Đông Xuân đã vào giai đoạn thu hoạch nhưng các thương lái đến thu mua rất ít dẫn đến giá lúa không ổn định.
Thực trạng trên là tình trạng chung của ĐBSCL, đòi hỏi Ngành Nông nghiệp khẩn trương vào cuộc hỗ trợ phát triển và đưa ra những giải pháp tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, phát triển thị trường.
 |
| Ảnh minh họa |
Cụ thể, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Xuân Cường chủ trì hội nghị “Thúc đẩy sản xuất tiêu thụ lúa gạo ĐBSCL” vào ngày 26/2 tại Đồng Tháp với kỳ vọng cho giải pháp trước mắt và lâu dài về tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa gạo cho cả vùng đồng bằng sông Cửu Long.
Theo Bộ NN&PTNT, đầu năm 2019, xuất khẩu (XK) gạo của nước ta có xu hướng giảm do cạnh tranh gay gắt với các nhà xuất khẩu lớn như Thái Lan, Ấn Độ và một số nước mới nổi như Campuchia, Myanmar, Pakistan với nhiều loại gạo đạt chất lượng vượt trội.
“Năm 2019, diện tích lúa trên cả nước là 7,53 triệu ha, năng suất trung bình 58,1 tấn/ha, sản lượng gạo dự kiến đạt 43,8 triệu tấn, tương đương năm 2018, đủ cho nhu cầu trong nước và kế hoạch XK. vụ đông xuân 2018 – 2019, nước ta sản xuất 1,6 triệu ha lúa. Trong số này, nhiều diện tích lúa thuộc ĐBSCL có hiện tượng chín sớm”. Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường thông tin.
“Đây là thời điểm tốt nhất để doanh nghiệp thu mua lúa. Các ngành chức năng phải vào cuộc quyết liệt giúp giá lúa cải thiện, người dân thu lời. Về lâu dài, ông cho rằng phải rà soát lại một cách căn cơ, chủ động giảm diện tích lúa ở vùng xâm nhập mặn, vùng trũng, vùng khó bơm nước để trồng những nông sản khác có thị trường tốt hơn”. Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường cho biết.
Giá lúa tại thời điểm thu hoạch rộ luôn có sự biến động, dẫn đến tình trạng doanh nghiệp không thực hiện đúng hợp đồng đã ký kết, tuy nhiên chưa có chế tài xử lý khi các bên vi phạm hợp đồng tiêu thụ nông sản.
Diện tích sản xuất, liên kết tiêu thụ lúa nếp là tự phát, theo cung - cầu của thị trường, do đó tính pháp lý của hợp đồng đối với mặt hàng lúa nếp chưa cao. Nông dân ở một số địa phương chưa nhận thức đầy đủ lợi ích của việc tham gia liên kết tiêu thụ, vẫn còn quan niệm đây là mô hình nhà nước phải đầu tư, hỗ trợ và phải mua với giá cao; diện tích sản xuất của nông dân ở nhiều nơi chưa liên kết lại được với nhau nên còn manh mún, nhỏ lẻ; một bộ phận nông dân còn tập quán bán qua thương lái, chưa quen với hình thức liên kết tiêu thụ nên diện tích tham gia liên kết tiêu thụ chưa nhiều.Sự liên kết giữa công ty, doanh nghiệp và nông dân chưa được chặt chẽ, thiếu bền vững, phương thức mua bán còn một số điểm chưa phù hợp nên chưa tạo sự đồng thuận cao…
Để giải quyết những khó khăn, Thủ tướng Chính phủ tiếp tục dành sự quan tâm, chỉ đạo sâu sát, kịp thời và có nhiều quyết sách tạo thuận lợi hơn cho phát triển nông nghiệp, nông thôn. Các chính sách hỗ trợ phát triển và những giải pháp tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, phát triển thị trường, trong đó có ngành lúa gạo tiếp tục phát huy hiệu quả.
Mới đây Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo giao Bộ Tài chính thu mua đưa vào dự trữ quốc gia năm 2019 với lượng 200.000 tấn gạo và 80.000 tấn lúa. Đồng thời, một số DN Trung Quốc đã trao đổi, thống nhất với các đối tác của Việt Nam về nhu cầu NK gạo của Việt Nam. Biên bản ghi nhớ đã được ký kết giữa TCty Lương thực Miền Nam (Vinafood 2) và Thung lũng Thực phẩm Nông nghiệp Công nghệ cao quốc gia Sơn Đông - Trung Quốc (FVC). Hai bên sẽ thực hiện ngay Bản ghi nhớ này trong nửa đầu năm 2019. Những sự vào cuộc tích cực, chủ động của các cấp bộ ngành và cộng đồng doanh nghiệp góp phần làm giảm áp lực thị trường, giá lúa gạo tại ĐBSCL có những diễn biến chuyển động tích cực…
Song song với việc hỗ trợ các chính sách, Ngành Nông nghiệp nỗ lực tìm các giải pháp để đẩy mạnh xuất khẩu cho sản phẩm này. Ngành Nông nghiệp phối hợp các cơ quan chức năng của nước bạn để giới thiệu, gặp gỡ, kết nối với các hiệp hội, DN, thương nhân kinh doanh, thông qua đó xúc tiến tiêu thụ sản phẩm một cách kịp thời. Đồng thời, các cơ quan chức năng cửa khẩu hai bên cũng đã bàn bạc, tạo điều kiện thuận lợi về thủ tục hành chính, thông quan, lưu giữ hàng hóa… Thường xuyên giữ mối liên hệ để kịp thời thông tin cho nhau về những thay đổi của chính sách biên mậu”. Công tác xây dựng và bảo vệ thương hiệu, bao bì, tem nhãn để nhận biết, truy xuất nguồn gốc, xuất xứ cũng sẽ được ngành Nông nghiệp chú trọng triển khai…
Cát Thủy