“Giai đoạn trước tôi thấy rất nhiều nhà đầu tư được chọn. Nhưng chọn xong rồi thì chờ thời để ‘lướt sóng’ ăn chênh lệch. Điều này rất nguy hiểm”, Bộ trưởng Công Thương lưu ý vấn đề chọn nhà đầu tư trong triển khai Quy hoạch điện VIII điều chỉnh.
Chiều 28/4, Bộ Công Thương tổ chức Hội nghị công bố Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn tới năm 2050 điều chỉnh (Quy hoạch điện VIII điều chỉnh).
Áp dụng 'kỷ luật thép' nghiêm ngặt, ai không làm được hãy nhường bước
Tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh, việc điều chỉnh Quy hoạch điện VIII có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý, tổ chức thực thi hiệu quả để hiện thực hóa quy hoạch và bảo đảm nguồn cung điện liên tục là nhiệm vụ cấp thiết không kém.
Bộ trưởng đề nghị các tỉnh, thành phố khẩn trương rà soát, cập nhật hệ thống nguồn và lưới điện để bảo đảm phù hợp với quy mô công suất tăng thêm theo Quy hoạch điện VIII và bản điều chỉnh mới. "Chúng tôi đã tạo lập khuôn khổ pháp lý thuận lợi, năng động cho các địa phương", ông nói, đồng thời yêu cầu các địa phương nhanh chóng phê duyệt chủ trương đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư có đủ năng lực, bố trí quỹ đất cho các dự án điện.
Theo Bộ trưởng, tiến độ triển khai dự án là yếu tố then chốt đối với an ninh năng lượng quốc gia, do đó cần áp dụng "kỷ luật thép" để bảo đảm tiến độ và hiệu quả đầu tư. Ông cảnh báo về tình trạng trước đây khi nhiều nhà đầu tư chỉ nhằm mục đích "lướt sóng" kiếm lời, gây ra những hệ lụy nguy hiểm.
Bộ trưởng yêu cầu các địa phương kiểm soát chặt chẽ tiến độ dự án, quyết liệt thực hiện, "khó mấy cũng phải làm"; nếu nhà đầu tư không đủ năng lực thì phải thay thế, không để ảnh hưởng đến an ninh năng lượng. Ông cũng đề nghị các địa phương tập trung tháo gỡ khó khăn cho các dự án năng lượng tái tạo theo tinh thần Nghị quyết 233 của Chính phủ, đồng thời tăng cường giám sát, kiểm tra chủ đầu tư và chủ động đề xuất thay thế các dự án chậm tiến độ bằng các dự án khả thi hơn.
"Vai trò, trách nhiệm của các địa phương trong phê duyệt, lựa chọn và giám sát nhà đầu tư đối với các dự án trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh là hết sức quan trọng", Bộ trưởng nhấn mạnh.
Bộ trưởng Công Thương lưu ý nhà đầu tư trong việc thực hiện các dự án điện tái tạo trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh. Ảnh: Báo Công Thương
Nhà đầu tư bỏ tiền tấn để thu tiền lẻ nên khung giá điện phải hấp dẫn
Đối với các bộ, ngành liên quan, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên đề nghị cần phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương để tiếp tục nghiên cứu, rà soát, sửa đổi và bổ sung các quy định trong lĩnh vực điện lực. Ông đặc biệt nhấn mạnh rằng, cơ chế, chính sách tài chính, nhất là giá điện, phải được vận hành theo nguyên tắc thị trường. Theo đó, đã đến lúc ngành điện phải thực hiện đầy đủ theo ba cấp độ: phát điện cạnh tranh, bán buôn điện cạnh tranh và bán lẻ điện cạnh tranh.
Bộ trưởng cũng chỉ ra rằng cần xây dựng cơ chế đủ mạnh và đủ hấp dẫn để khuyến khích phát triển các nguồn năng lượng mới, đặc biệt là năng lượng tái tạo, nhằm đáp ứng nhu cầu điện trong nước và hướng tới xuất khẩu. Ông lưu ý, theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, từ nay đến năm 2035, nhu cầu đầu tư vào ngành điện mỗi năm ước tính cần từ 16-18 tỷ USD, thậm chí có thể lên tới 20 tỷ USD. Nếu không có chính sách giá điện phù hợp với cơ chế thị trường, sẽ rất khó thu hút các nhà đầu tư, kéo theo nguy cơ thiếu hụt nguồn điện.
Vì vậy, Bộ trưởng yêu cầu ngành điện cần thay đổi cách tiếp cận, xem xét rà soát và điều chỉnh khung giá điện hàng năm. Ông lưu ý, khung giá ban đầu phải phản ánh đúng các yếu tố thị trường và đủ sức hấp dẫn nhà đầu tư, bởi "nhà đầu tư bỏ tiền tấn để thu tiền lẻ", cần có sự chia sẻ hợp lý. Sau khi dự án đi vào vận hành ổn định, nguồn thu đều đặn, khi đó mới tính đến việc điều chỉnh giá cho phù hợp với biến động đầu vào.
Đối với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên yêu cầu cần "cởi mở hơn trong việc xây dựng khung giá điện", nhằm tạo điều kiện thuận lợi thu hút đầu tư. Ông nhấn mạnh: nếu nhà đầu tư không nhìn thấy cơ hội sinh lời, sẽ không ai mạo hiểm bỏ ra số vốn lớn để tham gia các dự án điện.
Bộ trưởng cũng lưu ý rằng, tất cả khung giá điện của các loại hình, kể cả những loại vừa ban hành, đều phải được rà soát, điều chỉnh để sát với thực tiễn thị trường và đủ hấp dẫn với nhà đầu tư. Tương tự, đối với lĩnh vực truyền tải điện, cũng cần xây dựng cơ chế thông thoáng, tính toán chính xác giá thành truyền tải, phí truyền tải và phí điều độ, từ đó tạo ra "lời mời gọi hấp dẫn" đối với nhà đầu tư.
Bên cạnh đó, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên chỉ đạo các cơ quan chức năng tăng cường công tác truyền thông, phổ biến rộng rãi những nội dung cốt lõi của Quy hoạch điện VIII điều chỉnh nhằm tạo sự đồng thuận trong xã hội. Đồng thời, yêu cầu thường xuyên kiểm tra, giám sát tiến độ triển khai các dự án nguồn và lưới điện, kịp thời đề xuất giải pháp bảo đảm thực hiện đúng tiến độ đã được phê duyệt.
Ông yêu cầu Cục Điện lực phân nhóm theo dõi tình hình triển khai tại từng địa phương, cập nhật tiến độ dự án theo tháng, quý. Bộ trưởng nhấn mạnh tinh thần kiên quyết: "không có xin - cho, không thông cảm", bởi đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến an ninh năng lượng quốc gia.
Thanh Cao