Vào mỗi dịp Tết Nguyên Đán, nhu cầu mua sắm thực phẩm, quà biếu và dịch vụ du lịch thường tăng mạnh. Điều này tạo điều kiện cho hiện tượng "chặt chém" và "hét" giá, gây phẫn nộ trong dư luận. Tuy nhiên, trong thời đại công nghệ phát triển mạnh mẽ, khi mọi sự việc đều có thể được chia sẻ trên mạng xã hội, những người kinh doanh sẽ phải chịu hậu quả nặng nề hơn là lợi ích.
Như chuyện đùa
Vào ngày mùng 1 Tết, mạng xã hội đã dậy sóng với thông tin một quán bún riêu tại Hà Nội bị tố "chém" khách 400.000 đồng một tô, gây bức xúc cho nhiều người.
Cụ thể, chị Thu Nguyệt đã chia sẻ trên trang cá nhân về trải nghiệm không vui tại quán bún riêu số 54, phường Bạch Mai, Cầu Dền, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội. Chị cho biết đã đến ăn khuya cùng gia đình, nhưng không hỏi giá trước, và khi thanh toán, họ bị yêu cầu trả 1,2 triệu đồng cho ba tô bún riêu, khiến cả nhà rất bất ngờ.
Chị Thu Nguyệt bức xúc chia sẻ lên mạng xã hội việc bị “chặt chém” ba bát bún riêu 1,2 triệu đồng.
Chị Nguyệt chia sẻ: "Kinh nghiệm cho ai đi chơi Tết: nhớ hỏi giá trước nhé. Cá nhân tôi thì không quay lại chỗ 54 Bạch Mai được nữa. Mùng 2 không lạnh, nhưng lòng người thì băng giá. Thôi thì của đi thay người."
Bài viết của chị đã khiến nhiều người phẫn nộ, lên án quán vì lợi dụng dịp lễ để "chặt chém" khách, đồng thời kêu gọi gia đình nạn nhân báo cáo sự việc lên Cục Quản lý thị trường để cơ quan chức năng vào cuộc.
Tuy nhiên, vụ việc cũng tạo nên ý kiến trái chiều khi nhiều khách quen của quán lên tiếng bảo vệ chủ quán, cho rằng quán đã bán lâu năm và chưa từng có tình trạng "chặt chém" như vậy. Một số người còn trách chị Nguyệt vì không phản ánh vấn đề trực tiếp mà chỉ đăng bài lên mạng, khiến nhiều người chưa từng đến quán vội đánh giá 1 sao trên Google.
Một người dùng cho biết: "Trước đây tôi ở ngay ngõ Đê Tô Hoàng (Cầu Dền, Hai Bà Trưng, Hà Nội), có ăn đêm tại quán này nhiều lần rồi. Anh chủ quán hay đùa như vậy, 50.000 đồng thành 500.000 đồng, 100.000 đồng thành 1 triệu. Khách quen đều biết chuyện này. Tôi nghĩ có thể do chủ quán không kiểm tra hóa đơn khi khách chuyển tiền."
Được biết, quán bún riêu số 54 đã kinh doanh hơn 30 năm và từng nổi tiếng là quán yêu thích của Bomman (Mai Nam Hải), một streamer nổi tiếng. Bomman cũng đã từng làm Vlog review quán này.
Ngay khi sự việc lan truyền trên mạng xã hội, một tài khoản tự xưng là em gái của chủ quán đã lên tiếng công kích chị Nguyệt, cho rằng bài đăng của chị không có bằng chứng và ảnh hưởng đến việc kinh doanh của quán. Tuy nhiên, khi được cung cấp bằng chứng là hóa đơn chuyển khoản 1,2 triệu đồng của khách, chủ quán đã xin lỗi và mong muốn giải quyết vấn đề.
Những nải chuối xanh giá “chat” được chia sẻ trên mạng xã hội.
Câu chuyện tiếp tục dấy lên tranh cãi, khi nhiều người không đồng tình với lời giải thích của chủ quán, cho rằng đây chỉ là sự biện minh cho hành vi "chặt chém". Sau khi nhận được thông tin, UBND phường Bách Khoa đã chỉ đạo công an vào cuộc, và quán bún riêu đã bị tạm đình chỉ hoạt động.
Công an phường đã làm việc với chủ quán, xác minh rằng việc ba thực khách trả 1,2 triệu đồng cho ba tô bún là đúng như phản ánh. Chủ quán thừa nhận sự việc là do lỗi "đùa giỡn" với khách, và sự hiểu lầm này là không đáng có.
Anh Ninh, chủ quán, giải thích rằng quán thường xuyên đùa với khách quen về giá cả, nhưng do khách không hiểu nên đã xảy ra sự cố này. Chủ quán cũng cam kết sẽ không tiếp tục bông đùa như vậy và sẽ hoàn trả số tiền thừa cho khách.
Hiện nay, chủ quán đang tìm cách kết nối với ba thực khách để xin lỗi và hoàn trả số tiền thừa.
Lợi bất cập hại
Thực tế, việc tăng giá vào dịp Tết không phải là điều quá xa lạ. Vào những ngày này, nhiều nhà hàng, quán ăn, quán cà phê đã thông báo về việc điều chỉnh giá. Các nhà hàng, quán cà phê thường tăng từ 10 – 20%, tùy theo thương hiệu. Còn các quán ăn bình dân, quán vỉa hè thường điều chỉnh giá từ 10 – 20 nghìn đồng tùy vào món ăn. Mọi khách hàng đều dễ dàng chấp nhận vì sự minh bạch này, và đó là một dấu hiệu của sự văn minh.
Theo lý giải của các chủ cơ sở, việc tăng giá là do chi phí hoạt động của các nhà hàng tăng cao, bao gồm chi phí nhân công và nguyên vật liệu. Mức tăng này được thực khách chấp nhận một cách thoải mái.
Tuy nhiên, vẫn có không ít nhà hàng, quán ăn thiếu minh bạch như trường hợp quán bún riêu 54 Bạch Mai. Dù có thể là do sự nhầm lẫn trong quá trình thanh toán, nhưng câu chuyện về hành vi "chặt chém" khách hàng lại làm dấy lên sự phẫn nộ trong cộng đồng, khiến nhiều người bức xúc về thái độ kinh doanh thiếu văn minh.
Có thể chủ quán bún riêu chỉ nghĩ rằng việc tăng giá trong dịp Tết là điều bình thường khi các chi phí đều tăng cao. Tuy nhiên, trong thời đại công nghệ số, bất kỳ sự bất bình hay hành vi "chặt chém" đều có thể bị khách hàng chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội. Những thông tin tiêu cực về quán ăn, về việc thu tiền quá mức sẽ nhanh chóng lan truyền trên Internet, và điều này sẽ gây hậu quả nghiêm trọng mà chủ quán không thể lường trước.
Dịch vụ gửi xe, ăn uống đều tăng giá ngày Tết.
Trước đó, dư luận cũng đã xôn xao khi giá chuối xanh những ngày gần Tết bị đội lên từ 200.000 – 600.000 đồng/nải. Các nải chuối đẹp còn được bán với mức giá lên đến 500.000 – 600.000 đồng/nải. Nguyên nhân là do diện tích trồng chuối xanh ở miền Bắc bị ảnh hưởng bởi bão số 3 và tình trạng ngập lụt kéo dài, dẫn đến nguồn cung thiếu hụt so với mọi năm. Điều này đã tạo cơ hội cho một số tiểu thương lợi dụng tình thế để "chặt chém".
Ngoài ra, nhiều dịch vụ ngày Tết như rửa xe, giữ xe đi lễ cũng tăng giá, với một số điểm trông giữ xe thu phí cao hơn nhiều so với quy định, gây ra sự phản ứng từ công luận và được các cơ quan chức năng kiểm tra, xử lý.
Việc tăng giá quá mức hay bất hợp lý sẽ gây tổn hại đến uy tín và hình ảnh của các cơ sở kinh doanh, và lâu dài sẽ tạo ra những hệ quả tiêu cực. Dù lợi nhuận từ hành vi "chặt chém" có thể đến nhanh, nhưng nó sẽ dẫn đến hậu quả lâu dài. Khách hàng sẽ không quay lại, đồng thời thông tin xấu sẽ được lan truyền trên mạng xã hội.
Về lâu dài, hành vi tăng giá bất hợp lý sẽ làm mất cơ hội thu hút khách hàng, và có thể gây hậu quả pháp lý nếu các chủ cơ sở không cung cấp thông tin đầy đủ về giá cả, chất lượng hàng hóa, dịch vụ, dẫn đến việc bị xử phạt theo quy định.
Về việc tăng giá đột biến trong dịp Tết, trước đó Bộ Công an đã thông báo rằng hành vi bán hàng hóa, dịch vụ cao hơn mức giá niêm yết do tổ chức, cá nhân công khai, kê khai giá trong dịp Tết Nguyên đán sẽ bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng.
Cụ thể, theo Điều 13, Nghị định 87/2024/NĐ-CP quy định về xử phạt hành chính trong quản lý giá, các hành vi vi phạm quy định về niêm yết giá hàng hóa, dịch vụ sẽ bị xử lý như sau:
Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với hành vi không niêm yết giá hàng hóa, dịch vụ theo quy định; niêm yết giá không rõ ràng gây nhầm lẫn cho khách hàng; hoặc niêm yết giá không đúng với mức giá đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc tổ chức, cá nhân quyết định.
Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi bán hàng hóa, dịch vụ cao hơn mức giá niêm yết do tổ chức, cá nhân công khai, kê khai giá (không thuộc trường hợp quy định tại Khoản 3 Điều này).
Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi bán cao hơn giá niêm yết đối với hàng hóa, dịch vụ nằm trong danh mục bình ổn giá, hoặc trong thời gian Nhà nước thực hiện bình ổn giá.
Ngoài ra, cá nhân hoặc doanh nghiệp vi phạm còn phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả, bao gồm buộc niêm yết giá đúng quy định và hoàn trả lại cho khách hàng số tiền thu vượt quá giá niêm yết.
Các tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ phải thông báo công khai các biện pháp khắc phục hậu quả trên phương tiện thông tin đại chúng trong vòng 30 ngày. Nếu không xác định được khách hàng hoặc khách hàng từ chối nhận, toàn bộ số tiền chênh lệch phải được nộp vào ngân sách Nhà nước.
Quang Anh