Hai tỉnh Đắk Lắk và Phú Yên vừa thống nhất trình Thủ tướng Chính phủ đề án đầu tư xây dựng tuyến cao tốc Phú Yên – Đắk Lắk, với chiều dài hơn 120 km, tổng mức đầu tư gần 30.000 tỉ đồng theo hình thức đối tác công tư (PPP).
Không đơn thuần là một tuyến giao thông huyết mạch, dự án được kỳ vọng trở thành trục liên kết vùng chiến lược, tạo động lực phát triển kinh tế – xã hội, đặc biệt trong bối cảnh hai địa phương đang chuẩn bị sáp nhập.
Trục cao tốc chiến lược nối biển – rừng, Đông – Tây
Tuyến cao tốc Phú Yên – Đắk Lắk được xác định là một trong những mắt xích quan trọng của mạng lưới hạ tầng quốc gia trong giai đoạn tới. Theo tờ trình liên tỉnh gửi Thủ tướng Chính phủ, dự án có điểm đầu tại nút giao với cao tốc Bắc – Nam phía Đông, điểm cuối kết nối Quốc lộ 14 – trục đường xương sống của Tây Nguyên.
Với tổng chiều dài khoảng 122 km, tuyến cao tốc sẽ được xây dựng theo tiêu chuẩn cao tốc 4 làn xe hoàn chỉnh, có làn dừng khẩn cấp liên tục, tốc độ thiết kế 100 km/h, nền đường rộng 24,75m. Các nút giao liên thông sẽ được bố trí đầy đủ, đảm bảo kết nối hiệu quả với các trung tâm kinh tế, khu công nghiệp, cửa khẩu, sân bay và hệ thống cảng biển trong vùng.
Quốc lộ 29 là tuyến đường kết nối chính của 2 tỉnh Đắk Lắk - Phú Yên (Ảnh minh hoạ/TL).
Tổng mức đầu tư dự án được ước tính sơ bộ khoảng 29.655 tỉ đồng, trong đó chi phí xây lắp và thiết bị chiếm hơn 20.800 tỉ đồng; chi phí giải phóng mặt bằng, hỗ trợ và tái định cư gần 3.400 tỉ đồng. Dự kiến, dự án sẽ khởi công trong giai đoạn 2026 – 2029, sau khi hoàn tất các bước chuẩn bị đầu tư từ năm 2025.
Tuyến cao tốc này có ý nghĩa rất lớn trong việc kết nối không gian phát triển giữa Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ, hình thành trục giao thông Đông – Tây song song với các tuyến dọc hiện hữu như Quốc lộ 1, cao tốc Bắc – Nam phía Đông, đường Hồ Chí Minh và tuyến Trường Sơn Đông. Khi hoàn thành, tuyến đường sẽ góp phần quan trọng vào việc giảm tải áp lực cho Quốc lộ 29 – hiện đang là tuyến chính nhưng đã xuống cấp và không còn đáp ứng đủ nhu cầu vận tải tăng cao của hai tỉnh.
Cao tốc Phú Yên – Đắk Lắk cũng nằm trong quy hoạch phát triển mạng lưới đường bộ quốc gia giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến 2050. Đây là một phần trong mục tiêu phát triển hệ thống giao thông đồng bộ, hiện đại, kết nối vùng miền, hỗ trợ chiến lược tăng trưởng xanh, phát triển bền vững và giảm chi phí logistics.
Cú huých hạ tầng cho vùng sáp nhập, thúc đẩy phát triển kinh tế liên vùng
Từ góc độ phát triển vùng, tuyến cao tốc Phú Yên – Đắk Lắk không chỉ là một dự án giao thông đơn thuần mà còn mang ý nghĩa chiến lược khi gắn với định hướng tổ chức lại đơn vị hành chính cấp tỉnh. Theo Nghị quyết của Quốc hội, từ năm 2025, tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên sẽ hợp nhất thành một tỉnh mới mang tên Đắk Lắk, trung tâm hành chính đặt tại TP. Buôn Ma Thuột. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải xây dựng hệ thống hạ tầng giao thông hiện đại, kết nối hiệu quả để phục vụ quản lý hành chính, giao thương, sinh hoạt và phát triển kinh tế – xã hội.
Chia sẻ với báo chí, ông Nguyễn Thiên Văn – Quyền Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk – khẳng định: “Tuyến cao tốc Phú Yên – Đắk Lắk không chỉ giúp rút ngắn thời gian đi lại giữa hai khu vực biển và rừng, mà còn là yếu tố quyết định để thúc đẩy hợp tác liên vùng, tạo đà phát triển cho tỉnh mới sau sáp nhập”.
Đắk Lắk là một trong những địa phương có thế mạnh về nông nghiệp như cà phê, hồ tiêu...(Ảnh minh hoạ/TL).
Thực tế, Đắk Lắk là một trong những địa phương có thế mạnh về nông nghiệp, đặc biệt là cà phê, hồ tiêu, trái cây – những sản phẩm chủ lực có khối lượng xuất khẩu lớn. Tuy nhiên, do khoảng cách địa lý và hạ tầng còn hạn chế, việc vận chuyển hàng hóa từ vùng nguyên liệu đến cảng biển vẫn gặp nhiều khó khăn, chi phí cao. Tuyến cao tốc nếu được đầu tư sẽ giúp rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm áp lực logistics, gia tăng khả năng cạnh tranh của nông sản vùng Tây Nguyên.
Phía Phú Yên cũng sẽ hưởng lợi lớn nhờ tuyến cao tốc này. Là tỉnh có hệ thống cảng biển, khu kinh tế và tiềm năng du lịch lớn nhưng Phú Yên hiện chưa có kết nối trực tiếp và hiệu quả với vùng Tây Nguyên – thị trường nội địa đầy tiềm năng. Tuyến đường mới không chỉ giúp khai thác tối đa lợi thế của Cảng Vũng Rô, các khu công nghiệp ven biển mà còn thúc đẩy dòng khách du lịch từ cao nguyên xuống biển.
Ngoài ra, tuyến cao tốc còn mở ra khả năng kết nối liên quốc gia. Trong tương lai, nếu được kéo dài đến cửa khẩu Đắk Ruê (huyện Ea Kar, Đắk Lắk), tuyến đường sẽ đóng vai trò là hành lang vận tải trong tam giác phát triển Việt Nam – Lào – Campuchia. Đây là một hướng phát triển đầy tiềm năng, góp phần tăng cường hợp tác khu vực và bảo đảm quốc phòng – an ninh.
Đáng chú ý, phương án đầu tư theo hình thức PPP – hợp đồng BOT có sự tham gia vốn Nhà nước – được hai tỉnh lựa chọn nhằm huy động tối đa nguồn lực xã hội, giảm gánh nặng ngân sách. Mô hình này cũng tạo điều kiện để khu vực tư nhân tham gia quản lý, khai thác hiệu quả, đồng thời chia sẻ rủi ro công bằng giữa Nhà nước và doanh nghiệp.
Tuyến cao tốc – nền móng cho một tương lai sáp nhập hiệu quả
Với tổng vốn gần 30.000 tỉ đồng, tuyến cao tốc Phú Yên – Đắk Lắk là một trong những dự án giao thông trọng điểm của khu vực miền Trung – Tây Nguyên trong giai đoạn tới. Không chỉ đáp ứng yêu cầu về vận tải, phát triển hạ tầng, tuyến đường còn đóng vai trò là “xương sống” của chiến lược phát triển không gian vùng sau sáp nhập, mở ra cơ hội kết nối liên vùng, liên quốc gia và thúc đẩy phát triển bền vững.
Tuy nhiên, để dự án có thể triển khai đúng tiến độ và phát huy hiệu quả như kỳ vọng, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Trung ương và địa phương trong việc bố trí vốn, giải phóng mặt bằng, hoàn thiện thủ tục đầu tư cũng như lựa chọn nhà đầu tư đủ năng lực.
Khi các nút thắt hạ tầng được tháo gỡ, những tuyến cao tốc như Phú Yên – Đắk Lắk sẽ trở thành “chìa khóa” mở ra cánh cửa phát triển mới cho không chỉ một mà cả nhiều địa phương trong vùng.
Thanh Phong