Ngành may mặc thế giới vốn chịu nhiều áp lực trong năm 2023, song theo dự báo của tổ chức tư vấn quản lý toàn cầu McKinsey, sự không chắc chắn vẫn còn liên quan đến những lo ngại về địa chính trị, biến động kinh tế và lạm phát cũng sẽ khiến tăng trưởng hàng may trong năm 2024 vẫn chậm.
Hàng may mặc dự báo sẽ ghi nhận mức tăng trưởng từ 2 - 4% trong năm 2024
Bán lẻ thời trang toàn cầu dự báo tăng trưởng chậm hơn
Theo McKinsey, doanh số bán lẻ hàng may mặc trên toàn cầu dự kiến sẽ có mức tăng trưởng chậm hơn nhưng bình thường từ 2% đến 4%, điều này thay đổi tùy theo khu vực và thị trường do những bất ổn khó định lượng bởi nền kinh tế thế giới.
Trong một báo cáo mới công bố của mình, tổ chức McKinsey, cho biết phân khúc hạng sang sẽ tạo ra thị phần lớn nhất trên thị trường, với phân khúc này tăng từ 3% đến 5%, chậm hơn mức tăng trưởng 5% đến 7% vào năm 2023 khi người tiêu dùng kiểm soát chi tiêu sau đợt tăng trưởng thời kỳ hậu đại dịch.
Báo cáo của McKinsey, cho biết tăng trưởng của châu Âu và Trung Quốc sẽ chậm lại, trong khi tăng trưởng của Mỹ dự kiến sẽ phục hồi sau năm 2023 nhưng tương đối yếu, dù đã có những tín hiệu lạc quan hơn”.
Trong khi đó, thị trường Trung Quốc sẽ đạt mức tăng trưởng 4% đến 6% ở phân khúc không phải hạng sang, tăng nhẹ từ cuối năm 2023 nhưng tốc độ này được coi là chậm so với các số liệu lịch sử của thị trường này.
Còn với châu Âu, McKinsey dự báo thị trường này sẽ mở rộng từ 1% đến 3% do niềm tin của người tiêu dùng và chi tiêu hộ gia đình sụt giảm, trong khi Mỹ dự kiến sẽ đạt mức tăng trưởng 0% đến 2% trong lĩnh vực hàng không xa xỉ.
McKinsey lưu ý, rằng vấn đề địa chính trị là mối quan tâm hàng đầu của các nhà điều hành ngành thời trang trong năm 2024, đồng thời dẫn ra các xung đột ở châu Âu và Trung Đông, kéo theo đó là sự biến động kinh tế cũng như vấn đề lạm phát.
Trong số các giám đốc điều hành được khảo sát và công bố tại báo cáo này của McKinsey, có 26% mong đợi các điều kiện sẽ được cải thiện, nhưng 37% cho rằng tình hình sẽ giữ nguyên và 38% cho rằng tình hình đang trở nên tồi tệ hơn.
Báo cáo trên cũng cho thấy sự không chắc chắn trong ngành phản ánh tình hình kinh tế rộng lớn hơn, mặc dù có sự khác biệt tuỳ vào từng khu vực khác nhau. Và bước vào năm 2024, áp lực lên thu nhập hộ gia đình dự kiến sẽ làm giảm nhu cầu về hàng may mặc và khiến giao dịch giữa các danh mục giảm sút.
Tuy nhiên, “vẫn có những ngoại lệ về mặt địa lý có thể mang lại sự thoải mái. Một là Ấn Độ, nơi niềm tin của người tiêu dùng đạt mức cao nhất trong 4 năm vào tháng 9 năm 2023”, báo cáo cho biết.
Khó khăn còn nhiều, dệt may Việt Nam chắt chiu từng cơ hội
Mặc dù dự báo từ McKinsey vẫn cho thấy sự tăng trưởng đáng kể đối với ngành hàng may mặc, song trước những khó khăn của năm 2023 và dự báo những khó khăn tiếp tục đè nặng trong năm 2024. Làm gì để đưa hàng may mặc Việt Nam tăng trưởng và cán đích 44 tỷ USD như kế hoạch của ngành này cho năm 2024?
Trong các báo cáo của các đơn vị thành viên gửi Tập đoàn Dệt may Việt Nam, đa phần các thành viên đều dự báo rằng năm 2024 vẫn còn gặp nhiều khó khăn, thậm chí họ cũng nhìn nhận ở thời điểm hiện tại ngành dệt may vẫn chưa có những định hình rõ nét.
Cụ thể, một số thành viên cho rằng thị trường năm 2024 sẽ còn có nhiều biến động, do đó các doanh cần chủ động xây dựng các biện pháp thích ứng để giảm mức độ tác động khi thị trường xấu đi. Hành vi tiêu dùng của khách hàng đang dần thay đổi theo hướng chuyển sang bền vững với thời trang tuần hoàn, các sản phẩm sẽ mang tính đặc thù rõ nét hơn từ chất liệu cho tới giá thành. Trong khi người tiêu dùng và các nước nhập khẩu ngày càng quan tâm hơn tới trách nhiệm của nhà nhập khẩu, các thành viên trong chuỗi cung ứng… điều này đặt ra những yêu cầu mới về năng lượng sạch, tái chế sản phẩm, trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất hay cơ chế điều chỉnh thuế carbon… và chắc chắn trong thời gian tới sẽ có thêm các tiêu chuẩn khác để hướng nhà sản xuất có trách nhiệm hơn đối với môi trường và người lao động.
Trong bối cảnh đó, việc tận dụng những cơ hội nhỏ nhất từ thị trường, mở rộng tệp khách hàng, đa dạng hóa mặt hàng… là một trong những giải pháp được các doanh nghiệp thành viên Tập đoàn Dệt may Việt Nam thực hiện để duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh.
Linh hoạt trong sản xuất, mở rộng tệp khách hàng vẫn là những giải pháp tối ưu được các doanh nghiệp trong ngành đưa ra. Theo đại diện Tổng công ty Dệt may Hoà Thọ, đơn vị này sẽ tập trung vào công tác thị trường để có những dự báo, xây dựng phương án cho sản xuất, duy trì hoạt động của doanh nghiệp. Các nhà máy thành viên cũng cần phải linh hoạt trong chuyển đổi mặt hàng theo năng lực tìm kiếm đơn hàng của phòng thị trường. Với xu hướng thời trang bền vững, thì sẽ cần có sự thay đổi về mặt chất liệu, cơ cấu mặt hàng sản xuất. Bên cạnh đó, đơn vị này cũng đang tập trung nghiên cứu phát triển sản phẩm, dịch chuyển dần từ sản phẩm cao cấp sang phân khúc trung.
Theo ghi nhận của Hiệp hội Dệt May Việt Nam (Vitas), ngành đã có những cải thiện rõ hơn khi đơn hàng đang quay trở lại. Tuy nhiên, vẫn còn rất khó khăn khi tình hình xung đột địa chính trị, lạm phát trên toàn cầu vẫn còn ở mức cao, đồng thời dệt may vẫn luôn là mặt hàng không nằm trong thứ tự ưu tiên của người tiêu dùng tại các thị trường lớn như Hoa Kỳ, Châu Âu…
Trước những khó khăn “bất định” của thị trường, đại diện Vitas, cho biết các doanh nghiệp cần tiếp tục mục tiêu đa dạng hóa thị trường, mặt hàng, khách hàng. Dựa trên những bài học kinh nghiệm của năm 2023, ưu tiên phát triển bền vững, đi đôi với những yêu cầu của thị trường toàn cầu về dệt may bền vững. Đi sâu vào đầu tư quản trị số, giảm sử dụng nguyên liệu hóa thạch… để đáp ứng được các yêu cầu cao nhất của khách hàng. Đầu tư vào công nghệ hóa, tự động hóa ở các dây chuyền sản xuất nhằm đảm bảo tiến độ giao hàng nhanh, mã hàng nhỏ nhưng chất lượng sản phẩm cao. Đây chắc chắn sẽ là một trong những thay đổi mang tính chiến lược với các doanh nghiệp ngành may khi mà các đơn hàng lớn, chuyên biệt hóa sẽ ngày một ít đi, đồng thời tập trung giải pháp cho ngành công nghiệp thời trang.
Mục tiêu của năm 2024 với ngành dệt may Việt Nam là đạt kim ngạch xuất khẩu 44 tỷ USD, tăng 9,2% so với năm 2023. Vẫn biết biến động thị trường vẫn luôn hiện hữu, song cơ hội cho dệt may chúng ta còn nhiều, nhưng thách thức phải vượt qua cũng rất lớn để có thể cán đích như kế hoạch.
Chia sẻ tại buổi lễ tổng kết ngành dệt may, Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam, ông Trương Văn Cẩm, cho rằng nhưng thách thức với dệt may trong năm 2024 vẫn còn rất lớn. Ngành dệt may sẽ đối diện với hàng loạt những khó khăn từ áp dụng cơ chế EPR (trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất) và CBAM (cơ chế điều chỉnh biên giới carbon) cũng như Chiến lược “thời trang bền vững” thay cho “thời trang nhanh”, Chỉ thị tra soát chuỗi cung ứng của OECD của EU; Luật thẩm định chuỗi cung ứng của Đức... Đạo luật chống lao động cưỡng bức của Mỹ (UFLPA) cho ngành sợi.
Mặt khác, tăng trưởng kinh tế thế giới trong 2 năm tới còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó tâm điểm là xung đột ở khu vực Trung Đông cùng những chính sách kiềm chế lạm phát của một số nước.
Theo TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV & Thành viên Hội đồng tư vấn Chính sách Tài chính - Tiền tệ Quốc gia, đơn hàng xuất khẩu còn giảm, dù đang bớt đi, nhưng chuỗi cung ứng còn rủi ro, chi phí đầu vào còn cao. Bên cạnh đó rủi ro nghĩa vụ trả nợ còn cao, rủi ro lãi suất, tỷ giá giảm. Xu hướng chuyển đổi số, kinh doanh tuần hoàn diễn ra nhanh… là những vấn đề đặt ra với dệt may thời gian tới.
Do đó, để đáp ứng các yêu cầu thị trường cũng như đạt được mục tiêu kế hoạch đề ra, theo các chuyên gia trong ngành, các doanh nghiệp dệt may cần chủ động chuyển dần từ trọng tâm phát triển nhanh sang trọng tâm phát triển bền vững, kinh doanh tuần hoàn. Trong đó, đẩy mạnh mô hình phát triển bền vững (PPP- People, Profit, Planet). Cụ thể, đáp ứng nhu cầu lao động, cải thiện điều kiện làm việc, thu nhập, quan hệ lao động hài hoà; quản trị rủi ro, đa dạng nguồn nguyên phụ liệu và thị trường xuất khẩu, cắt giảm chi phí, tăng trưởng và có lãi; giảm rác thải, xử lý và tái sử dụng nước, năng lượng tái tạo, tái chế, tái sử dụng.
Minh Đức