Cổ phần hóa DNNN: Khó nhất là sắp xếp đất đai và xác định giá trị doanh nghiệp

Phó Thủ tướng Lê Minh Khái cho biết, trong cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, điều khó nhất hiện nay là phương án sắp xếp về đất đai và xác định giá trị doanh nghiệp.

Giám sát chặt sở hữu chéo trong ngân hàng

Chất vấn trực tiếp Phó Thủ tướng Lê Minh Khái, đại biểu Hà Sỹ Đồng (đoàn Quảng Trị), Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị đặt vấn đề, nhiều đại biểu Quốc hội đồng tình với đánh giá của Ủy ban Kinh tế Quốc hội cho rằng tình trạng sở hữu chéo, thao túng lợi ích nhóm trong lĩnh vực ngân hàng vẫn rất đáng lo ngại.

Thực tế này bất chấp ngành ngân hàng đã trải qua nhiều giai đoạn thực hiện tái cơ cấu, hệ lụy là nguy cơ rủi ro chéo trong hệ thống tài chính ngân hàng lại bùng lên, đặc biệt khi sự kiện Vạn Thịnh Phát nổ ra đầu hồi tháng 10/2022.

Đại biểu Đề nghị Phó Thủ tướng cho biết ý kiến về vấn đề này.

Trả lời câu hỏi này, Phó Thủ tướng Lê Minh Khái cho biết, ngân hàng thương mại và các tổ chức tín dụng là một định chế đặc biệt, vừa huy động vốn và vừa cho vay, có nghĩa là không phải sử dụng vốn của mình mà sử dụng vốn huy động, là một ngành nghề kinh doanh có điều kiện.

Do đó, việc kiểm soát, giám sát, quản lý theo những tiêu chuẩn là hết sức nghiêm ngặt, trong đó có việc sở hữu chéo sẽ tác động đến những hành vi thao túng trong hoạt động của ngân hàng và đặc biệt là các hoạt động tín dụng.

Đối với xử lý sở hữu chéo trong các ngân hàng, Phó Thủ tướng cho biết, thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước, Chính phủ đã rất quan tâm tới vấn đề sở hữu chéo trong hệ thống tài chính, ngân hàng. Trong đó, Ngân hàng Nhà nước thời gian qua đã rất tích cực tổ chức kiểm tra, thanh tra, xử lý nhưng vẫn còn khó khăn...

“Vốn điều lệ nếu được công khai thì chúng ta xử lý được ngay và không còn trường hợp sở hữu chéo mà chúng ta phát hiện trên hồ sơ, sổ sách. Tuy nhiên, trong thực tế thì có thể là đứng tên hộ, có thể là nhờ người... nên cũng rất khó khăn. Do đó, trong quá trình kiểm tra, đánh giá, nhận định và kết luận những vấn đề này đòi hỏi cũng phải có sự phối hợp của các ngành, các cấp, đặc biệt là các cơ quan bảo vệ pháp luật thì mới giải quyết được”, Phó Thủ tướng chỉ ra.

Bên cạnh đó, Phó Thủ tướng Lê Minh Khái cũng nêu rõ trong sở hữu chéo không chỉ sở hữu về vốn mà sở hữu về các hoạt động của ngân hàng như đầu tư, tín dụng. Ông lấy ví dụ về việc dành tín dụng cho những nhóm lợi ích có sở hữu chéo ngầm thì cũng rất nguy hiểm, sẽ làm méo mó các hoạt động kinh tế, không công khai, minh bạch và sẽ làm ảnh hưởng tới môi trường chung.

“Việc này Chính phủ đã chỉ đạo và Ngân hàng Nhà nước cũng thường xuyên thanh tra, sắp tới để hạn chế đến mức tối đa đối với sở hữu chéo trong ngành ngân hàng, Chính phủ cũng đã chỉ đạo Ngân hàng Nhà nước”, Phó Thủ tướng cho biết và nêu một số giải pháp liên quan tới vấn đề này trong thời gian tới.

Giải pháp thứ nhất, hoàn thiện về cơ chế, chính sách, rà soát lại hết tất cả những quy định liên quan tới hoạt động của hệ thống các ngân hàng thương mại để hoàn thiện theo quy định.

Phó Thủ tướng Lê Minh Khái cho biết, cuối tuần vừa rồi các vị đại biểu Quốc hội đã thảo luận về đề xuất là sửa Luật Các tổ chức tín dụng và đề cập nhiều tới vấn đề này, ông đề nghị trong thời gian tới với trí tuệ của đại biểu Quốc hội thì đóng góp vào dự án luật này làm sao có một căn cứ pháp lý hết sức vững chắc để chúng ta có căn cứ chúng ta kiểm soát, chúng ta quản lý và xử lý những trường hợp này.

Giải pháp thứ hai, Phó Thủ tướng nêu là phải tăng cường cơ quan thanh tra, kiểm tra, giám sát. Cơ quan này phải hoạt động độc lập, phải đủ năng lực và cũng phải triển khai hoạt động thanh tra hết sức hiệu lực, hiệu quả, hết sức trọng tâm, trọng điểm.

“Đánh đúng, đánh trúng thì chúng ta xử lý được tình huống. Còn nếu chúng ta thiết kế một mô hình, tổ chức và cán bộ năng lực không đáp ứng yêu cầu thì cũng không thực hiện được”, ông Khái nói.

Tiếp theo, Phó Thủ tướng cho rằng hệ thống kiểm toán nội bộ phải tự phát hiện ra cho vay lệch chuẩn thì phải xử lý kịp thời trong nội bộ của ngân hàng và Ngân hàng Nhà nước xem các cơ quan kiểm tra, kiểm soát nội bộ là một cánh tay nối dài của thanh tra Ngân hàng Nhà nước để xử lý.

Một giải pháp nữa là cần phải công khai, minh bạch và nếu phát hiện là xử lý nghiêm, công khai, để các nhà đầu tư, kể cả trong và ngoài nước và Nhân dân có những thông tin để kiểm tra, giám sát, Phó Thủ tướng trả lời đại biểu.

Thoái vốn doanh nghiệp nhà nước: Khó nhất là sắp xếp đất đai

Nêu câu hỏi chất vấn đại biểu Nguyễn Danh Tú (đoàn Kiên Giang) cho biết tiến độ cổ phần hóa, thoái vốn doanh nghiệp nhà nước chưa đạt được tiến độ đề ra. Đại biểu đề nghị Phó Thủ tướng cho biết giải pháp cho vấn đề này?.

Trả lời nội dung này, Phó Thủ tướng Lê Minh Khái cho biết, cổ phần hóa thoái vốn rất quan trọng, là một trong những nội dung cơ cấu lại nền kinh tế. Tuy nhiên thời gian qua, việc thực hiện không đạt được yêu cầu đề ra.

“Có những doanh nghiệp rất lớn, khi chúng ta cổ phần, chúng ta chỉ thoái vốn hay bán vốn được rất ít, chỉ khoảng trên dưới 1%”- Phó Thủ tướng nói.

Ngoài ra, trong cổ phần hóa, ông Lê Minh Khái cho rằng, điều khó nhất hiện nay là phương án sắp xếp về đất đai và xác định giá trị doanh nghiệp. “Hiện đang rất khó khăn trong việc xác định giá trị doanh nghiệp”- Phó Thủ tướng nói thêm.

Một khó khăn khác được Phó Thủ tướng nêu là “nguồn vốn của xã hội đầu tư”. Theo ông, những doanh nghiệp được nhà đầu tư quan tâm hiện đã “cổ phần hóa tương đối”, chỉ còn lại những doanh nghiệp nhà nước khó khăn, không hấp dẫn khiến việc cổ phần hóa, thoái vốn càng thêm khó khăn.

“Đây là một việc rất khó, đại biểu hỏi cũng rất khó”- Phó Thủ tướng thừa nhận.

Khẳng định Chính phủ “rất quan tâm chỉ đạo việc này”, Phó Thủ tướng Lê Minh Khái cho hay thời gian tới, Chính phủ sẽ căn cứ quy định của pháp luật để đánh giá đầy đủ, cụ thể. Trên cơ sở đó có giải pháp, phương án sắp xếp góp phần nâng cao hiệu quả doanh nghiệp Nhà nước. Đồng thời bảo toàn phát triển được nguồn vốn, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Đinh Hiệu