Như một chiếc lò xo bị nén chặt, du lịch sẽ bật dậy mạnh mẽ khi xã hội từng bước chuyển trạng thái “bình thường mới”, bởi nhu cầu để giải tỏa của những “tín đồ du lịch” đã bị kìm nén quá lâu. Từ những chính sách “mở cửa” của cơ quan quản lý cho đến các chương trình kích cầu của doanh nghiệp dịch vụ là bước đệm để ngành “công nghiệp không khói” có thể vực dậy sau thời gian lao dốc vì dịch Covid-19.
Đã đến lúc “thức tỉnh”
Đang trong đà tăng tốc đầy khí thế, bước sang năm 2020 và 2021, tăng trưởng du lịch bất ngờ “giậm chân tại chỗ”. So với năm 2019, Việt Nam mất 80% lượng du khách quốc tế; khách nội địa giảm 50%; ngành thiệt hại 530.000 tỷ đồng... trong năm 2020. Người ta đã nghĩ rằng đó là “đáy” và ngành du lịch sẽ vượt qua. Thế nhưng năm 2021, các đợt dịch Covid-19 bùng phát liên tiếp khiến ngành du lịch tiếp tục lao đao, cánh cửa hy vọng bật dậy gần như đóng sầm trước mắt. Toàn bộ chuỗi cung ứng dịch vụ cho hoạt động du lịch ngưng trệ, “đóng băng” từ nhà hàng, khách sạn, vận chuyển, đến khu nghỉ dưỡng…
Năm 2021, du lịch quốc tế gần như “đóng băng”, du lịch nội địa phải “gồng gánh” để cứu vãn nhưng những chỉ số thống kê chỉ là những con số buồn. Ước tính số liệu khách du lịch nội địa 10 tháng đầu năm đạt 32,3 triệu lượt (chỉ bằng 44,7% so với cùng kỳ năm 2019), trong đó, khách lưu trú chỉ đạt 16,2 triệu lượt (bằng 44% so với năm 2019). Dịch vụ lưu trú và ăn uống trong quý III sụt giảm hơn 50% so với cùng kỳ năm trước. Theo các chuyên gia, những số liệu này chưa phản ánh hết bức tranh hiện thực ngành du lịch vì có nhiều hoạt động không được thống kê chính thống.
Cuối cùng, sau gần hai năm "đứng hình", thời điểm cuối năm 2021 - đầu năm 2022, những người làm du lịch đã dần nhìn thấy ánh sáng le lói nơi cuối đường hầm. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch triển khai Chương trình thí điểm đón khách quốc tế vào các tỉnh, thành phố như Quảng Nam, Phú Quốc (Kiên Giang), Khánh Hòa… là những tin vui của ngành du lịch. Nếu thành công, đây sẽ là tiền đề quan trọng cho phát triển du lịch bền vững hậu Covid-19.
“Đi chơi đi”, “khách sạn, resort khuyến mại rẻ quá”, “combo vé máy bay - khách sạn quá ưu đãi”… là những câu cảm thán nghe được nhiều nhất vào thời điểm này từ các “tín đồ du lịch”. Thực tế, rất nhiều thương hiệu du lịch nghỉ dưỡng - vui chơi giải trí hàng đầu Việt Nam kết hợp với các hãng hàng không mở bán hàng loạt voucher tối ưu chi phí, kích cầu du lịch. Tại một số điểm đến du lịch hiện nay như Đà Nẵng, Nha Trang, Phú Quốc… trọn gói vé máy bay khứ hồi cộng nghỉ dưỡng 5 sao cho 3 ngày 2 đêm giá chưa đến 3 triệu đồng/ người, rẻ chưa bằng một nửa so với trước đây.
Thế nhưng trái ngược với du lịch nội địa, có một điểm bất cập rất lớn cản trở khách du lịch quốc tế đến Việt Nam hiện nay là giá vé đến Việt Nam và chi phí cho cách ly rất cao. Nếu so sánh từ Đức đến Việt Nam và Thái Lan, thì đến Thái Lan chi phí chỉ bằng 1/3-1/5 đến Việt Nam. Trước thời điểm xảy ra dịch Covid-19, giá vé khứ hồi từ Pháp đến Việt Nam mùa thấp điểm rơi vào khoảng 530 - 600 Euro, thời điểm trung bình khoảng 700-800 Euro và mùa cao điểm từ 900 - 1.000 Euro, nhưng hiện tại con số này cao gấp 2 - 3 lần do các chi phí y tế, kiểm soát, vận chuyển, lưu trú… tăng lên rõ rệt. Giá tour tăng cao trong bối cảnh kinh tế suy giảm nặng nề khiến cho khách quốc tế tính toán chi li hơn trước khi quyết định “xuống tiền”. Với chi phí đắt đỏ này không những cản trở du khách tiếp cận dịch vụ du lịch của Việt Nam, mà còn hạn chế việc công dân Việt Nam ở nước ngoài muốn về thăm quê hương, gia đình.
Nhìn chung, lâu nay chúng ta vẫn xem trọng thị trường quốc tế vì đó là hợp phần rất quan trọng của ngành du lịch Việt Nam. Tuy nhiên thực tế cho thấy, người Việt chi tiêu cho du lịch không ít và lượng khách nội địa chiếm số lượng lớn, gấp 4 đến 5 lần khách du lịch quốc tế. Trong bối cảnh Việt Nam đang dần kiểm soát được dịch bệnh, việc kích cầu du lịch nội địa là giải pháp giúp ngành du lịch Việt Nam phục hồi phần nào. Ngoài ra, việc kích cầu du lịch nội địa mang lại nhiều ý nghĩa xã hội khác như tạo công ăn việc làm cho người lao động góp phần mang lại các giá trị trải nghiệm giao lưu văn hóa vùng miền…
Du lịch “trải thảm” đón khách
Theo số liệu thống kê trong tháng 11, tại Quảng Nam, Phú Quốc, Khánh Hòa, tổng số khách quốc tế đã đón là 978 người. Dự kiến, đến hết năm 2021, Khánh Hòa sẽ đón khoảng 9.400 lượt khách quốc tế; Đà Nẵng dự kiến đón 11.500 lượt… Một báo cáo khác từ Công ty lữ hành Saigontourist cho thấy, riêng trong tháng 12, công ty phục vụ tổng cộng 14 đoàn khách MICE, hơn 1.200 lượt khách nội địa với các hành trình đa dạng, điểm đến an toàn như: Hạ Long, Đà Nẵng, Quy Nhơn, Nha Trang, Phan Thiết, Phú Quốc và tại TP. Hồ Chí Minh với các hoạt động tham quan,gala dinner…
Đó là kết quả khả quan sau khi Chính phủ "chốt" lộ trình mở cửa du lịch an toàn, thích ứng với Covid-19. Nhiều doanh nghiệp hàng không, khách sạn, lữ hành đang bắt tay nhau đưa ra nhiều gói khuyến mãi hấp dẫn làm nóng thị trường du lịch. Việc cùng lúc nắm bắt thời điểm cuối năm để "hâm nóng" lại thị trường trong nước và quốc tế đã đem lại nhiều tín hiệu vui đối với du lịch. Các chuyên gia dự báo khả năng phục hồi của du lịch Việt Nam năm 2022 là khoảng 30-40% so với năm 2019, và 70% vào năm 2023.
Thời gian tới, du lịch Việt Nam sẽ tiếp tục chú trọng khai thác thị trường du lịch nội địa, đặt yếu tố du lịch an toàn lên hàng đầu, đồng thời mang lại trải nghiệm thật sự ấn tượng, khó quên cho du khách. Đối với du lịch quốc tế, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng đã ban hành văn bản Hướng dẫn tạm thời thí điểm đón khách du lịch quốc tế đến Việt Nam. Theo đó, khách du lịch quốc tế hoặc người cư trú tại nước ngoài đến du lịch tại Việt Nam chỉ cần thỏa mãn 4 điều kiện sẽ có thể an tâm du lịch.
Thứ nhất, du khách phải có chứng nhận tiêm đủ liều vaccine Covid-19, được cơ quan có thẩm quyền tại Việt Nam công nhận (không áp dụng với trẻ em dưới 12 tuổi), trong đó, thời gian tiêm mũi hai đã qua 14 ngày và không quá 12 tháng tính tới thời điểm xuất cảnh. Du khách điều trị khỏi Covid-19 cần giấy xác nhận, với thời gian xuất viện không quá 6 tháng tính tới thời điểm xuất cảnh.
Thứ hai, du khách phải có kết quả xét nghiệm âm tính Covid-19 bằng phương pháp PCR trong vòng 72 giờ trước khi xuất cảnh. Chứng nhận được cơ quan có thẩm quyền tại nước thực hiện xét nghiệm chứng nhận.
Thứ ba, du khách cần có bảo hiểm y tế, gồm nội dung chi trả điều trị Covid-19 với mức tối thiểu 50.000 USD.
Thứ tư, người tham gia phải theo chương trình du lịch trọn gói của doanh nghiệp lữ hành.
Trong quá trình đến Việt Nam, du khách sẽ được xét nghiệm ngày đầu tiên và ngày thứ 7 (đối với người đi trên 7 ngày). Ngoài ra, tất cả được khuyến cáo tự xét nghiệm 2-3 ngày/lần, với bộ kit xét nghiệm nhanh...
Với những nỗ lực của chính quyền và người dân, các hoạt động du lịch chắc chắn sẽ sớm sôi động trở lại. Sau thời gian dài phải gánh chịu những tác động nặng nề từ Covid-19, chúng ta có thể hy vọng về một viễn cảnh tươi sáng hơn.
Đinh Hiệu