Đại hội XIV của Đảng: Kiến tạo nền tảng phát triển cho kỷ nguyên mới

Với vai trò nòng cốt và trụ cột chiến lược, ngành Công Thương tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, đóng góp thiết thực vào mục tiêu phát triển đất nước theo hướng tự chủ, hiện đại, gắn với chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, hiệu quả.

Trong không khí thi đua sôi nổi hướng tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, những kết quả nổi bật mà ngành Công Thương đạt được trong nhiệm kỳ 2021–2025 đã khẳng định rõ vai trò nòng cốt, trụ cột của ngành trong tiến trình phát triển kinh tế đất nước. Đây cũng là tiền đề quan trọng để ngành tiếp tục tạo đà tăng trưởng, phát huy động lực dẫn dắt, đóng góp thiết thực vào mục tiêu xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, hiện đại và hội nhập sâu rộng, đưa Việt Nam vững vàng bước vào giai đoạn phát triển mới.

Dấu ấn toàn diện

Đánh giá về những kết quả nổi bật của ngành Công Thương trong việc phát huy vai trò nòng cốt, trụ cột đối với phát triển kinh tế đất nước, Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng khẳng định, trong nhiệm kỳ 2021–2025, ngành đã có những đóng góp quan trọng, toàn diện và mang tính nền tảng đối với sự phát triển kinh tế – xã hội.

Trong suốt nhiệm kỳ, ngành Công Thương đã chủ động tham mưu xây dựng nhiều cơ chế, chính sách chiến lược nhằm thúc đẩy phát triển công nghiệp, thương mại, đầu tư và hội nhập. Nhiều điểm nghẽn lớn được tập trung tháo gỡ, tạo cơ sở để Trung ương, Quốc hội và các cấp có thẩm quyền ban hành các nghị quyết, kết luận quan trọng, định hướng lâu dài cho phát triển đất nước như Nghị quyết 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới, Nghị quyết 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030 tầm nhìn đến năm 2045, Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng các nghị quyết về cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026–2030.

Với vai trò nòng cốt và trụ cột chiến lược, ngành Công Thương tiếp tục là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển theo hướng độc lập, tự chủ, hiện đại, gắn với chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, hiệu quả.

Công nghiệp, năng lượng và thương mại được xác định là những trụ cột vật chất của nền kinh tế độc lập, tự chủ. Trên cơ sở đó, hệ thống pháp luật chuyên ngành Công Thương được rà soát, hoàn thiện theo hướng đồng bộ, minh bạch và tiệm cận thông lệ quốc tế, góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp.

Trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp, ngành tiếp tục giữ vai trò động lực trung tâm của tăng trưởng. Dù chịu tác động nặng nề từ đại dịch COVID-19 và suy giảm nhu cầu toàn cầu, sản xuất công nghiệp vẫn phục hồi rõ nét, duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân trên 6% mỗi năm. Đáng chú ý, công nghiệp chế biến, chế tạo được xem là xương sống của nền kinh tế tiếp tục là điểm sáng với mức tăng trưởng cao hơn mặt bằng chung, quy mô mở rộng gần 1,5 lần so với đầu nhiệm kỳ.

Cơ cấu công nghiệp chuyển dịch tích cực theo hướng giảm dần phụ thuộc vào khai thác thô, tăng tỷ trọng chế biến sâu và các sản phẩm có hàm lượng công nghệ, giá trị gia tăng cao. Nhiều ngành mũi nhọn như điện tử, dệt may, da giày, chế biến nông sản không chỉ duy trì vai trò xuất khẩu chủ lực mà còn từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, phản ánh sự cải thiện rõ rệt về năng lực sản xuất, quản trị và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Một dấu ấn có ý nghĩa chiến lược trong nhiệm kỳ là việc bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia trong bối cảnh nhu cầu năng lượng tăng nhanh và xu hướng chuyển dịch năng lượng diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu. Ngành Công Thương tập trung hoàn thiện thể chế, chính sách và thúc đẩy triển khai các dự án trọng điểm, từng bước hình thành hệ thống năng lượng đồng bộ, đa dạng và linh hoạt hơn.

Quy mô hệ thống điện quốc gia vươn lên nhóm 20 quốc gia hàng đầu thế giới và đứng đầu khu vực Đông Nam Á, cơ bản đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội và đời sống nhân dân. Cơ cấu nguồn điện chuyển dịch theo hướng xanh hơn, với tỷ trọng năng lượng tái tạo tăng nhanh, trong khi các nguồn năng lượng truyền thống tiếp tục được khai thác và sử dụng hiệu quả, bảo đảm tính ổn định và an toàn của hệ thống. Việc ban hành Luật Điện lực sửa đổi, hoàn thiện Quy hoạch điện VIII và kiện toàn cơ chế điều độ hệ thống điện quốc gia đã tạo nền tảng quan trọng cho phát triển thị trường năng lượng cạnh tranh, minh bạch trong giai đoạn tiếp theo.

Ở lĩnh vực thương mại và xuất nhập khẩu, ngành Công Thương tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột trong kết nối nền kinh tế Việt Nam với thị trường thế giới. Giai đoạn 2021–2025 ghi nhận sự bứt phá mạnh mẽ của hoạt động xuất nhập khẩu với tổng kim ngạch liên tục lập các kỷ lục mới. Riêng năm 2025, kim ngạch xuất nhập khẩu ước đạt trên 930 tỷ USD, gấp đôi so với đầu nhiệm kỳ.

Đáng chú ý, Việt Nam duy trì chuỗi xuất siêu liên tục trong 10 năm, đóng góp quan trọng vào ổn định kinh tế vĩ mô, củng cố dự trữ ngoại hối và nâng cao uy tín quốc gia. Chất lượng tăng trưởng thương mại ngày càng được cải thiện khi cơ cấu xuất khẩu chuyển dịch mạnh sang nhóm hàng chế biến, chế tạo và công nghệ cao, trong khi nhập khẩu chủ yếu phục vụ sản xuất trong nước.

Việc tham gia và triển khai hiệu quả 17 hiệp định thương mại tự do đã mở ra không gian thị trường rộng lớn, giúp doanh nghiệp đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc vào một số đối tác truyền thống và nâng cao khả năng chống chịu trước các cú sốc từ bên ngoài.

Song song với mở rộng thị trường quốc tế, thị trường trong nước tiếp tục được củng cố và phát huy vai trò bệ đỡ quan trọng của nền kinh tế. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng duy trì mức tăng trưởng khá, bình quân trên 8% mỗi năm, ngay cả trong những giai đoạn chịu tác động mạnh từ dịch bệnh và biến động giá cả toàn cầu.

Ngành Công Thương cũng bảo đảm cung ứng đầy đủ hàng hóa thiết yếu, điều hành linh hoạt giá cả các mặt hàng chiến lược như xăng dầu, điện, lương thực, thực phẩm, qua đó góp phần ổn định đời sống nhân dân và tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đặc biệt, thương mại điện tử nổi lên như một động lực tăng trưởng mới với tốc độ tăng hai con số, đưa Việt Nam liên tục nằm trong nhóm các quốc gia có thị trường thương mại điện tử phát triển nhanh nhất thế giới, tạo lực đẩy quan trọng cho kinh tế số và chuyển đổi số doanh nghiệp.

Bước chuyển chiến lược

Nhìn lại toàn nhiệm kỳ 2021–2025, có thể thấy dấu ấn quan trọng nhất của ngành Công Thương không chỉ thể hiện ở các chỉ tiêu tăng trưởng, mà nằm ở sự chuyển biến rõ nét về chất trong tư duy phát triển và phương thức điều hành. Từ cách tiếp cận quản lý mang tính ứng phó, ngành từng bước chuyển sang tư duy kiến tạo, chủ động định hướng và dẫn dắt phát triển trong bối cảnh mới.

Theo lãnh đạo Bộ Công Thương, đất nước đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, gắn với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Đây là thời kỳ mở ra nhiều cơ hội lớn song cũng đặt ra những thách thức đan xen, đòi hỏi yêu cầu cao hơn về năng lực điều hành, khả năng thích ứng và tầm nhìn chiến lược.

Trong bối cảnh đó, ngành Công Thương tiếp tục khẳng định vai trò nòng cốt, trụ cột chiến lược trong việc giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế và tạo dựng nền tảng quan trọng cho đổi mới mô hình tăng trưởng. Những kết quả đạt được không chỉ mang ý nghĩa của một nhiệm kỳ, mà còn mở đường để giai đoạn 2026–2030 trở thành nhiệm kỳ bản lề, đặt nền móng cho chiến lược phát triển bền vững và tự chủ hơn trong dài hạn.

Hướng tới việc thực hiện thắng lợi, toàn diện Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng, ngành Công Thương xác định trọng tâm là tiếp tục đổi mới tư duy phát triển, cơ cấu lại ngành công nghiệp và thương mại theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh cùng phát triển kinh tế tư nhân được xác định là những động lực chủ yếu của giai đoạn tới.

Song song với đó, ngành tập trung phát triển các ngành công nghiệp nền tảng và chiến lược, từng bước làm chủ công nghệ trong một số lĩnh vực mới nổi. Việc thu hút đầu tư được định hướng theo hướng đồng bộ, hiện đại hóa hạ tầng năng lượng, công nghiệp, thương mại và logistics, gắn với yêu cầu phát triển xanh, số hóa và hội nhập sâu rộng.

Ở lĩnh vực hội nhập kinh tế quốc tế, ngành Công Thương tiếp tục đẩy mạnh gắn kết giữa hội nhập với cơ cấu lại nền kinh tế và đổi mới mô hình tăng trưởng. Trọng tâm là khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do, tăng cường các biện pháp phòng vệ thương mại hợp pháp, đa dạng hóa thị trường, nguồn cung và chuỗi cung ứng, hạn chế phụ thuộc vào một số ít đối tác. Đồng thời, đổi mới hoạt động xúc tiến thương mại, phát triển thương mại điện tử và kinh tế số được xem là hướng đi quan trọng trong mở rộng không gian tăng trưởng.

Cùng với đó, phương thức quản lý nhà nước tiếp tục được đổi mới theo hướng chuyển mạnh sang hậu kiểm, gắn với quản lý rủi ro và quản lý bằng quy chuẩn, tiêu chuẩn, qua đó tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Ngành Công Thương cũng kiến nghị tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo phát triển lĩnh vực công thương theo định hướng tự chủ, hiện đại, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng. Việc hoàn thiện không gian chính sách linh hoạt, triển khai các cơ chế thí điểm có kiểm soát được xác định là giải pháp quan trọng nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, giải phóng và huy động hiệu quả các nguồn lực cho đầu tư phát triển đồng bộ, hiện đại hạ tầng năng lượng, công nghiệp, logistics và thương mại trong giai đoạn tới.

Quang Anh