Dấu ấn ‘mở đường’

Chúng ta nói nhiều về tiềm năng, về cái hay của vùng này, cái lạ của vùng kia… mà quên mất rằng, nếu thiếu tính kết nối đồng bộ của hạ tầng giao thông, thì tiềm năng vẫn chỉ là tiềm năng, hay chí ít chúng ta chỉ khai thác được phần nào lợi thế. Nhưng năm 2023, mọi thứ đã đổi khác, rất ấn tượng!

Hạ tầng giao thông có sứ mệnh đi trước mở đường để khai mở nền kinh tế và khai phóng tiềm lực, thu hút đầu tư. Dù năm 2023 chúng ta mới “thần tốc” cho sứ mệnh “mở đường”, nhưng đây được xem là dấu mốc ấn tượng nhất giúp cho bức tranh giao thông tông của Việt Nam trở nên có “tính kết nối” rộng hơn và hứa hẹn sẽ khai mở nhiều hy vọng.

Theo Bộ Giao thông Vận tải, năm 2023 bộ đã trình và đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt 5/5 quy hoạch ngành Quốc gia (đường bộ, đường sắt, đường thủy, hàng hải và hàng không).

Không chỉ vậy, với quyết tâm chính trị rất cao, dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, năm 2023 chúng ta đã làm được nhiều việc quan trọng đối với sự phát triển hạ tầng giao thông. Cả Bắc và Nam, cả miền Trung và Tây Nguyên, nhiều nơi như đại công trường, với 26 dự án được khởi công, có tới 20 dự án hoàn thành, trong đó có 1 dự án hàng hải, 2 dự án đường thuỷ. Riêng đường bộ có tới 17 dự án, trong đó có 9 dự án thành phần đường bộ cao tốc với chiều dài 475km hoàn thành đã nâng tổng số km đường bộ cao tốc đưa vào khai thác trên cả nước lên 1.892 km.

Nguồn vốn cho năm 2023 cũng rất lớn, với 94.161 tỷ đồng vốn Chính phủ giao, và 71.000 tỷ đồng vốn kế hoạch của ngành giao thông. Đây cũng là năm tỷ lệ giải ngân vốn đạt mức cao nhất từ trước đến nay, số vốn được giải ngân vượt rất nhiều so với kế hoạch, gấp 1,7 lần so với năm 2022, và gấp 2,2 lần so với năm 2021.

Giao thông là được ví như mạch máu trong cơ thể của một nền kinh tế. Nếu mạch máu này còn nghẽn ở đâu thì khó có thể phát huy được sức mạnh của nền kinh tế. Như chúng ta đã biết, Đồng bằng sông Cửu Long, một vùng trù phú với những cánh đồng bát ngát, là vựa lúa, cá và trái cây của cả nước. Tuy nhiên, theo Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, nếu như 20 năm trước, khu vực này đóng góp khoảng 16% GDP của cả nước, thì đến nay, tỷ trọng này chỉ còn 12%. Nguyên nhân một phần lớn trong đó xuất phát từ điểm nghẽn liên kết hạ tầng giao thông.

Hạ tầng giao thông đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc khai mở tiềm năng, khai phóng tiềm lực vốn có của địa phương, khu vực, giao thông đi trước quyết định rất nhiều đến tăng trưởng không chỉ về mặt kinh tế, mà còn đóng góp tích cực trong việc nâng cao đời sống, chất lượng sống của người dân. Với Đồng bằng sông Cửu Long, quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến 2050, khu vực này được quy hoạch 6 tuyến cao tốc với tổng chiều dài gần 1.200 km, quy mô 4 - 6 làn xe. Trong đó có 3 tuyến cao tốc trục dọc và 3 tuyến trục ngang tạo thành một mạng lưới kết nối thông suốt giữa các tỉnh thành.

Việc 2 trong 4 dự án giao thông trọng điểm cả nước gồm dự án cao tốc Mỹ Thuận - Cần Thơ và dự án cầu Mỹ Thuận 2 được khánh thành cuối tháng 12 vừa qua, thì nút thắt của hạ tầng giao thông của Đồng bằng sông Cửu Long đã phần nào được tháo gỡ.

Với hai dự án cuối của tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông đoạn từ TP Hồ Chí Minh đến Cần Thơ dài 123km giúp thời gian di chuyển từ TP Hồ Chí Minh đi Cần Thơ giờ chỉ còn hơn 2 tiếng đồng hồ thay vì 3 tiếng rưỡi như trước đây. Mà quan trọng hơn là hoàn thiện hạ tầng liên kết giữa TP Hồ Chí Minh với Cần Thơ và các tỉnh vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Mới đây, chia sẻ với báo chí, TS. Nguyễn Đức Kiên, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội đánh giá việc các tuyến cao tốc, đặc biệt ở khu vực phía Nam và Đồng bằng sông Cửu Long được khánh thành trong những ngày cuối năm 2023 đã thể hiện quyết tâm rất lớn của Chính phủ trong việc chọn vấn đề tạo ra cú hích cho nền kinh tế. Cũng như thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc huy động nội lực để phát triển kinh tế - xã hội.

Theo ông Kiên, "những dự án giao thông mới được hoàn thành là điều kiện cần cho các địa phương có các tuyến đường cao tốc đi qua, tạo ra sức bất kinh tế, đặc biệt là Đồng bằng sông Cửu Long trước nay mạng lưới đường bộ và cao tốc rất yếu. Vấn đề đặt ra với các địa phương là chủ động có hệ thống giao thông kết nối với các tuyến cao tốc. Phải quy hoạch kinh tế địa phương, kết hợp với kinh tế vùng để tạo ra nguồn hàng hoá để có sức cạnh tranh".

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, đồng bằng sông Cửu Long đóng góp cho cả nước khoảng 54% sản lượng lúa, 95% lượng gạo xuất khẩu, gần 65% sản lượng thuỷ sản nuôi trồng, 60% lượng cá xuất khẩu và gần 70% các loại trái cây, đóng góp 40% giá trị sản xuất nông nghiệp. Một khi hạ tầng giao thông được đầu tư xây dựng đồng bộ, có tính kết nối hoàn chỉnh, khu vực này hứa hẹn sẽ mang lại nhiều giá trị lớn hơn, đóng góp đáng kể hơn cho sự tăng trưởng của kinh tế đất nước.

Có thể ví giao thông như mạch máu trong cơ thể nền kinh tế… mạch máu lưu thông, luân chuyển thuận lợi sẽ tạo ra cơ thể khoẻ mạnh. Và năm 2023 là năm đáng nhớ khi mà nhiều “mạch máu” đang được khơi thông, một hệ thống hạ tầng giao thông xuyên suốt từ Bắc vào Nam tiếp tục được hoàn thiện với quyết tâm lớn, nỗ lực cao, khơi thông nguồn lực của các vùng, địa phương, đóng góp tích cực cho tăng trưởng kinh tế của đất nước.

Thái Đạt