ĐBQH: Quy định Tổng Liên đoàn Lao động là chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội sẽ khó khả thi

Đại biểu Huỳnh Thị Phúc - Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đề nghị, trước hết cần tách riêng nội dung về xây dựng nhà ở xã hội và nội dung xây dựng nhà lưu trú cho công nhân thành hai điều riêng. Bởi hai nội dung này hoàn toàn khác nhau. Đại biểu cho rằng, việc quy định TLĐLĐVN là chủ đầu tư nhà ở xã hội, nhà lưu trú công nhân là rất khó khả thi.

Nhiều ý kiến tán thành

Mới đây, Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tiếp tục xem xét, cho ý kiến về một số vấn đề lớn còn ý kiến khác nhau đối với dự án Luật Nhà ở (sửa đổi).

Tại khoản 3 Điều 78 dự thảo Luật quy định Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam (TLĐLĐVN) được tham gia đầu tư xây dựng nhà ở xã hội cho đoàn viên công đoàn thuộc đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội làm việc tại các khu công nghiệp thuê.

Báo cáo tại phiên thảo luận, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội Hoàng Thanh Tùng cho biết, vấn đề này có 2 loại ý kiến.

Loại ý kiến thứ nhất tán thành quy định TLĐLĐVN là cơ quan chủ quản đầu tư dự án nhà ở xã hội để cho công nhân thuê theo đề xuất của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tại văn bản số 7177/TLĐ-BQLDA.

Tuy nhiên, do đây là các dự án nhà ở xã hội cho công nhân để cho thuê, vốn đầu tư lớn nhưng thời gian thu hồi vốn dài nên cần bổ sung đánh giá tác động về nguồn lực đầu tư và khả năng thu hồi vốn.

Đồng thời, cần chỉnh lý, bổ sung các quy định có liên quan của dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) và các luật có liên quan để TLĐLĐVN được giao đất, cho thuê đất thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở cho công nhân và thực hiện việc cho thuê nhà ở xã hội này.

Loại ý kiến thứ hai đề nghị không quy định TLĐLĐVN là chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội, nhà lưu trú công nhân trong dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) như nội dung Chính phủ trình. Đây là vấn đề mới, quá trình thí điểm thời gian qua (theo Quyết định 655 của Thủ tướng Chính phủ) còn nhiều vướng mắc, chưa đủ độ “chín” để quy định trong Luật.

Do đó, đề nghị Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam xây dựng Đề án báo cáo Quốc hội xem xét cho thực hiện thí điểm chính sách Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam là chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội trong một thời hạn nhất định, nếu phát huy hiệu quả mới quy định trong Luật.

Phát biểu ý kiến về vấn đề này, Đại biểu Trần Văn Tuấn - Phó Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Giang cho rằng có cơ sở để đưa ra quy định TLĐLĐVN làm chủ đầu tư nhà ở xã hội, nhà lưu trú công nhân, để đảm bảo giải quyết hiệu quả vấn đề nhà ở, nâng cao đời sống cho người lao động. 

Theo đại biểu, việc quy định điều này phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, đồng thời nâng cao vị trí, vai trò của công đoàn trong việc chăm lo, bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của người lao động.

Một trong những vấn đề hàng đầu được công nhân, người lao động quan tâm hiện nay là vấn đề nhà ở. Nhà ở vẫn là mong ước của rất nhiều người lao động. Nếu giải quyết tốt, sẽ tạo an tâm cho người lao động để họ gắn bó hơn với công việc. Trong điều kiện cần huy động nguồn lực cho lĩnh vực này, không nên bỏ qua một chủ thể như TLĐLĐVN.

Đại biểu Phạm Trọng Nghĩa - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Xã hội của Quốc hội phân tích, ở nước ta, công đoàn là chủ thể đặc biệt vừa là tổ chức đại diện người lao động, vừa là tổ chức chính trị - xã hội. Công đoàn đang đứng trước thách thức và cạnh tranh lớn, nhất là trong bối cảnh phải thực hiện các cam kết về lao động trong các FTA thế hệ mới cũng như chuẩn bị cho việc tham gia các mô hình hội nhập, hợp tác mới.

Do đó, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Xã hội của Quốc hội đề nghị giữ quy định TLĐLĐVN là một trong các chủ thể đầu tư xây dựng nhà lưu trú cho công nhân và coi đây là trách nhiệm của công đoàn. Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam có thể thành lập pháp nhân phi lợi nhuận để đầu tư, quản lý hệ thống nhà lưu trú công nhân.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga -  Phó trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Hải Dương cho rằng, việc trao quyền cho TLĐLĐVN làm chủ đầu tư nhà ở xã hội, nhà lưu trú công nhân là quy định có mục đích nhân văn, góp phần tháo gỡ thực trạng việc phát triển nhà ở xã hội chưa thực sự hiệu quả, chưa thu hút được các nguồn đầu tư, chưa đáp ứng nhu cầu của người dân trong giai đoạn hiện nay.

Đối tượng thụ hưởng của các chính sách về nhà ở xã hội, nhà lưu trú công nhân là người lao động có thu nhập thấp, nên với chức năng chăm lo, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động, việc TLĐLĐVN làm chủ đầu tư là tương đối phù hợp.

Mặt khác, TLĐLĐVN có lợi thế trong việc điều tra, khảo sát, nắm bắt nhu cầu về nhà ở xã hội, nhà lưu trú cho công nhân, do có hệ thống công đoàn từ trung ương xuống cơ sở, giúp ích trong việc đầu tư đúng trọng tâm, trọng điểm, nâng cao hiệu quả đầu tư. 

Phó trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Hải Dương cho rằng, đây là nội dung lớn, hoàn toàn mới, vì vậy cần được đánh giá tác động kỹ lưỡng, đặc biệt là tính khả thi của nguồn lực thực hiện để tránh lãng phí. Bà đề nghị nghiên cứu, xem xét thực hiện thí điểm một thời gian để đánh giá tính hiệu quả trước khi quy định rõ trong luật.

Sẽ khó khả thi

Trái ngược với những quan điểm này, Đại biểu Huỳnh Thị Phúc - Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đề nghị, trước hết cần tách riêng nội dung về xây dựng nhà ở xã hội và nội dung xây dựng nhà lưu trú cho công nhân thành hai điều riêng. Bởi hai nội dung này hoàn toàn khác nhau, không nên gộp chung như hiện tại. 

Đại biểu Huỳnh Thị Phúc cho rằng, việc quy định TLĐLĐVN là chủ đầu tư nhà ở xã hội, nhà lưu trú công nhân là rất khó khả thi. Mặc dù Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam là cơ quan bảo vệ quyền lợi cho người lao động, nhưng không nhất thiết phải quy là chủ đầu tư. Chức năng cơ bản của công đoàn không có chức năng kinh doanh, nên quy định sẽ không phù hợp và có thể gây ra những quan ngại.

Đồng quan điểm, Đại biểu Phạm Văn Hòa - Phó Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp cũng thiên về việc không nên giao cho TLĐLĐVN được tham gia đầu tư xây dựng nhà ở xã hội cho đoàn viên công đoàn thuê, vì tổ chức này không có chức năng kinh doanh. TLĐLĐVN có nhiều cách khác nhau để chăm lo cho đời sống của công nhân, còn việc đầu tư xây dựng nhà ở xã hội cho đoàn viên công đoàn nên giao cho các đơn vị chức năng khác.

Ở góc độ khác, Đại biểu Nguyễn Thị Lệ Thủy - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội đề nghị làm rõ thêm lý do tại sao chỉ giới hạn cho công nhân trong khu công nghiệp mà không cho công nhân ở khu chế xuất, khu kinh tế, khu công nghệ cao, công nhân ngoài khu công nghiệp được thuê nhà lưu trú công nhân.

Bà cũng băn khoăn nhà lưu trú công nhân có được xem là nhà ở hay không, và nếu không, thì cần xem xét lại vì có thể nội dung này nằm ngoài phạm vi điều chỉnh của Luật Nhà ở.

Nhà lưu trú công nhân chỉ bố trí cho công nhân làm việc tại khu công nghiệp thuê, có nghĩa là khi còn làm việc thì còn được thuê. Hơn nữa, vì không khẳng định là nhà ở, nên nhà lưu trú công nhân không phục vụ sinh hoạt cho hộ gia đình, con cái không được ở cùng, do đó  có đạt được mục tiêu xã hội của chính sách hay không?

Trước đó, tại phiên họp 25 của Uỷ ban thường vụ Quốc hội diễn ra mới đây, thảo luận Luật Nhà ở (sửa đổi), Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương bày tỏ không tán thành với quy định Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam là chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội và cho rằng tổ chức chính trị xã hội không nên "ôm" việc này vì lo ngại nếu làm không khéo thì không hoàn thành nhiệm vụ, coi chừng cán bộ vi phạm.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, hiện nay, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam làm chủ một số dự án và đã gặp vướng mắc vì không có nguồn lực. Tổng Liên đoàn nên làm đúng chức năng, nhiệm vụ của mình là giám sát, phản biện xã hội, tham mưu chính sách cho công nhân. Việc đầu tư nhà ở xã hội nên giao cho cơ quan hành chính, như UBND cấp tỉnh.

Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương đề nghị, đây là dự án Luật lớn, nhiều nội dung phức tạp, tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp, chính sách an sinh xã hội và kinh tế vĩ mô của quốc gia, liên quan đến nhiều dự thảo Luật đang trình Quốc hội xem xét, nên cần nghiên cứu rất thấu đáo quy định này.

Đồng quan điểm, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội Lê Thị Nga, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội Lê Quang Mạnh và Chủ nhiệm Ủy ban Xã hội của Quốc hội Nguyễn Thúy Anh cũng cho rằng đề nghị cân nhắc nội dung này, đánh giá tác động, tính toán các mặt khi quy định. Nếu quy định cũng phù hợp và cần thiết để khẳng định vai trò, vị thế của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam để thuyết phục các đại biểu Quốc hội khi quyết định.

Quan điểm của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ cũng cho rằng cần cân nhắc nghiên cứu thêm về quy định này bởi hiện nay theo Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư thì các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế có giấy phép đăng ký kinh doanh hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh nhà ở mới được đầu tư xây dựng nhà ở xã hội để bán, cho thuê, cho thuê mua. Trong khi đó, công đoàn là tổ chức chính trị - xã hội rộng lớn của giai cấp công nhân và của người lao động. 

Vì vậy, nếu muốn quy định nội dung này trong dự luật, Chủ tịch Quốc hội gợi ý nên chỉnh lý theo hướng Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam được tham gia đầu tư xây dựng nhà ở xã hội cho đoàn viên công doàn thuộc đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội làm việc tại các khu công nghiệp thông qua doanh nghiệp trực thuộc có chức năng đầu tư sản xuất, kinh doanh.

Đinh Hiệu