Nhiều ý kiến cho rằng, đề thi môn Văn, kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay, có nhiều chỗ rất mơ hồ, chưa làm thí sinh hứng thú vì… thiếu hơi thở của cuộc sống.
Ở phần I đọc hiểu, đề trích từ bài thơ “Đi qua cơn giông” (tác giả Anh Ngọc) với 4 yêu cầu đối với thí sinh.
Trước tiên, xin nói thẳng, đoạn thơ được trích rất mơ hồ, thậm chí vô lý trong ý tứ, không có cái “thần” của thi ca. Không vô lý là gì khi một cơn mưa giông đầu mùa hạ nào đâu dữ dằn đến mức như bão tố cuồng phong khiến “đá phải bay” như tác giả bài thơ đã viết. Một kiểu phóng đại quá tầm kiểm soát!
Với 3 câu thơ:
“Mưa ròng ròng như triệu ngón tay
Lùa vào trong cổ
Ngỡ như hành quân trở về tuồi nhỏ”
Thật tình, người viết bài này không thể hiểu ý tứ của tác giả bài thơ khi sử dụng phép tu từ so sánh trong trích đoạn này. “Mưa ròng ròng” là hình tượng chuyển động liên tục của nước từ trên cao xuống thì có liên quan gì đến “triệu ngón tay”. Thêm nữa, khi những hạt mưa “lùa vào trong cổ” thì tác giả lại mường tượng đang “hành quân trở về tuổi nhỏ”. Hai từ “hành quân” ở đây rất “đao to búa lớn”, rất không phù hợp và quá mơ hồ!
Đề thi môn Văn TN THPT năm 2023.
Ở phần II làm văn, câu 1, đề yêu cầu viết 200 từ về sự cần thiết của cân bằng cảm xúc. Xin nói ngay rằng, phần trích đoạn bài thơ chưa thật sự đủ xúc cảm để có thể trải lòng, ngay cả những nhà văn, nhà thơ. Huống hồ là thí sinh ở cái tuổi “ăn chưa no, lo chưa tới” thì làm sao đủ trải nghiệm để nhìn thấu đáo về hỉ, nộ, sân, hận của đời mà thể hiện cảm xúc. Mà nếu có thì cũng chỉ là cưỡng cầu, gọi là để… đối phó chớ thật sự không cảm nhận văn chương.
Cuối cùng, xin được trình bày thiển ý về việc lựa chọn tác phẩm trích đoạn.
Không thể phủ nhận “Vợ nhặt” của Kim Lân là một truyện hay. Tuy nhiên bối cảnh của truyện là thời kỳ chống Pháp, chống Nhật, rất xa với với thí sinh thế hệ thập niên đầu của năm 2000. Chúng ta đang sống trong thời bình, đang hội nhập với thế giới để chung tay dựng xây đất nước, cho nên đừng gợi lại quá nhiều nỗi đau chiến tranh, với nhiều mảng màu u ám: trống thúc thuế, phá kho thóc…Hẳn sẽ có người bảo rằng, đề ra để giúp các em nhớ đến truyền thống dựng nước, giữ nước của dân tộc. Xin thưa rằng việc này đã không thiếu trong môn học lịch sử trong suốt 12 năm học của các em! Chưa kể, đề còn yêu cầu thí sinh “cảm nhận cuộc sống” của tác giả Kim Lân, quả là… gây khó với các em.
Cuối cùng, xin được dẫn lời của cụ Sóng Hồng (nguyên Tổng Bí thư Trường Chinh) rằng: “Văn học là thể hiện con người và thời đại một cách tốt đẹp”. Cho nên, chưa thể tìm thấy thời đại hôm nay thực sự trong đề thi môn văn ở kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2023 này.
Lê Trường