Đề xuất lập sàn giao dịch, đưa vàng tích trữ của người dân vào lưu thông

Để hạ giá và xóa bỏ chênh lệch giá vàng, các chuyên gia cho rằng, cần có sàn giao dịch để mọi người có thể dễ dàng mua bán, giao dịch tín chỉ vàng do Nhà nước phát hành. Việc này sẽ bớt lệ thuộc vào vàng vật chất, giảm được việc nhà nước phải nhập khẩu vàng, đưa số vàng tích trữ của người dân vào nền kinh tế, để lưu thông.

Đấu thầu vàng miếng là biện pháp ngắn hạn

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) mới đây cho biết, đã hoàn tất khâu chuẩn bị cho việc đấu thầu vàng miếng nhằm tăng nguồn cung vàng ra thị trường. Như vậy, sau 11 năm,  lần đầu tiên NHNN có kế hoạch mở trở lại kênh đấu thầu vàng miếng SJC.

Chia sẻ với báo chí về vấn đề này, ông Huỳnh Trung Khánh, Phó chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam, cố vấn của Hội đồng vàng thế giới tại Việt Nam, đánh giá, đấu thầu vàng là một trong những giải pháp để tạo nguồn cung nhanh nhất cho vàng miếng SJC. 

Theo ông Khánh, để hạ "cơn sốt” giá vàng hiện nay, đấu thầu vàng miếng là biện pháp cần thiết. Đây không phải lần đầu tiên diễn ra các phiên đấu thầu vàng miếng. NHNN đã sử dụng giải pháp này năm 2013, với hàng chục phiên.

Việc đấu thầu vàng miếng, ông Khánh cho rằng, chắc chắn sẽ giảm được chênh lệch giữa giá vàng trong nước và giá vàng thế giới. Tuy nhiên, giảm ở mức độ bao nhiêu còn phụ thuộc vào lượng vàng mà NHNN sẽ cung ứng ra thị trường. 

“Chẳng hạn, thị trường cần 10.000 lượng trong một tuần, NHNN cung ứng đủ số lượng đó mới có thể kéo giảm chênh lệch giá. Nhưng nếu chỉ cung cấp được 2.000-3.000 lượng, giá sẽ giảm phần nào nhưng vẫn cao. Qua một vài phiên đấu thầu sẽ phần nào nắm được nhu cầu của thị trường, từ đó Nhà nước sẽ cân nhắc cung ứng số lượng vàng SJC bao nhiêu”, cố vấn của Hội đồng vàng thế giới tại Việt Nam Huỳnh Trung Khánh nhận định.

Còn TS. Lê Xuân Nghĩa, Thành viên Hội đồng tư vấn Chính sách Tài chính - Tiền tệ quốc gia, đánh giá, việc NHNN đấu thầu vàng miếng chỉ giải quyết được vấn đề cung - cầu trong ngắn hạn. Ông Nghĩa góp ý, cách làm đúng vừa có giá trị ngắn hạn lẫn dài hạn, phù hợp thông lệ quốc tế, dễ kiểm soát là cho các công ty đủ điều kiện nhập khẩu, xuất khẩu vàng và kiểm soát bằng thuế.

Lập sàn giao dịch, đưa vàng tích trữ của người dân vào lưu thông

Việc NHNN đấu thầu vàng để tăng cung, khả năng chênh lệch giá được thu hẹp là điều được kỳ vọng. Tuy nhiên, TS. Đinh Tuấn Minh, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu giải pháp thị trường cho các vấn đề kinh tế - xã hội lo ngại, khi người dân có nhu cầu giữ vàng miếng nhiều, tăng đột biến, liệu Nhà nước có đủ nguồn lực để nhập khẩu vàng hay không, bởi việc nhập khẩu còn liên quan đến ngoại hối?

Do đó, ông Minh đề xuất, giải pháp dài hơi hơn là xây dựng thị trường vàng hiện đại để phục vụ nhu cầu giao dịch, mua bán của người dân. 

“Cần có sàn giao dịch để mọi người có thể dễ dàng mua bán trao đổi. Ở đó, người dân sẽ tham gia giao dịch mua bán tín chỉ vàng do Nhà nước phát hành. Việc mua bán như cầm tờ tiền giấy, giá trị tương đương một lượng vàng nhất định. Việc này sẽ bớt lệ thuộc vào vàng vật chất, giảm được việc nhà nước phải nhập khẩu vàng. Qua đó, có thể đưa được số vàng tích trữ của người dân vào nền kinh tế, để lưu thông”, ông Minh cho hay.

Còn theo ông Huỳnh Trung Khánh, Nghị định 24 quy định chỉ có NHNN mới được phép nhập khẩu vàng nguyên liệu. Tuy nhiên, nghị định này cũng cho phép NHNN có thể ủy quyền cho đơn vị nào đủ khả năng nhập vàng nguyên liệu về để chế tác vàng nữ trang, vàng 9999.

Vì thế, ngoài đấu thầu vàng miếng để tăng cung, khi sửa đổi Nghị định 24, cần bỏ độc quyền vàng SJC, bỏ độc quyền xuất nhập khẩu vàng nguyên liệu để thị trường dễ dàng hơn.

Trước đó, GS TS Hoàng Văn Cường, Đại biểu Quốc hội, Ủy viên Ủy ban Tài chính ngân sách của Quốc hội cũng đã từng đề xuất, Việt Nam cần sớm thành lập Sàn giao dịch vàng để quản lý thị trường vàng minh bạch, hiệu quả, theo xu hướng của thế giới.

Theo GS TS Hoàng Văn Cường, người Việt thường có tâm lý phòng ngừa rủi ro, phòng cho tương lai nên có tâm lý tích trữ cao. Do vậy, việc người dân có nhu cầu sở hữu, mua, bán vàng miếng, không chỉ để “trang sức” mà thực sự là tích trữ, có tài sản phòng thân. Đó là yêu cầu chính đáng.

“Nếu chúng ta không cho phát triển thị trường vàng miếng, giữ độc quyền chỉ có vàng miếng SJC, cung ít, cầu nhiều, đương nhiên giá tăng, dẫn đến tâm lý người dân có lúc lo sợ, lại lao đi mua vàng và giá vàng lại bị đẩy giá lên. Chúng ta phải mở cửa, phải làm sao tạo điều kiện cho nhiều doanh nghiệp kinh doanh, không nên độc quyền một sản phẩm để tạo ra nguồn cung lớn hơn, rộng rãi, bình đẳng, cạnh tranh. Càng có cạnh tranh về cung, càng có lợi cho người mua, giá sẽ ngang bằng, không còn chuyện giá tăng phi lý. Nếu chúng ta chỉ duy trì thị trường vàng vật chất, người dân mua về cất tủ, két ở nhà, chỉ an toàn cho người có tiền, nhưng có sinh lợi hay không và đồng tiền đó có được đưa vào lưu thông không là vấn đề”, GS TS Hoàng Văn Cường băn khoăn.

GS TS Hoàng Văn Cường cho rằng: Việt Nam có sàn vàng, người dân sẽ thay đổi tâm lý. Người dân không phải đi xa, không phải lo cất trữ vàng, không phải lo vàng có phải 9999 thật không?… vì chứng chỉ vàng sẽ bảo đảm giá trị đúng như thế. Vàng sẽ nằm trên thị trường, hàng hóa được lưu thông trên thị trường.

“Chúng ta điều hành về mặt Nhà nước, quản lý thị trường, chúng ta bảo đảm quản lý được ngoại tệ. Thêm nữa, khi đưa vàng vào giao dịch trên thị trường, khớp lệnh công khai minh bạch, bất kể người nào tham gia vào sẽ biết ngay thị trường có bao nhiêu người bán, mua… Thông tin minh bạch giúp người tham gia vào thị trường dễ đưa quyết định sáng suốt hơn, đặc biệt Nhà nước kiểm soát sẽ tốt”, GS TS Hoàng Văn Cường cho biết.

Một điểm quan trọng nữa, rất cần liên thông thị trường vàng trong nước và thế giới, nếu Việt Nam có thị trường vàng giao dịch tài khoản trên sàn, việc liên thông sẽ dễ dàng, không nhất thiết phải nhập khẩu về mà có thể đặt lệnh mua bán là trao đổi được ngay vàng thế giới, việc đó tạo ra cân bằng giá với thị trường giao dịch thế giới.

Đinh Hiệu