Trong bối cảnh lãi suất giảm sớm hơn dự kiến và được hỗ trợ tích cực hơn của Chính phủ, SSI cho rằng thời điểm xấu nhất có thể đã qua đối với ngành bất động sản. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng mặc dù thị trường bất động sản đang cải thiện, nhưng có thể vẫn còn một số trở ngại nhất định.
Nhiều chính sách bán hàng ưu đãi để kích cầu
Theo Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS), tỷ lệ hấp thụ trong quý 1/ 2023 giảm xuống mức thấp kỷ lục 11%. Tổng số giao dịch bất động sản trong quý là 2.700 căn, giảm hơn 50% so với cùng kỳ.
Trong báo cáo cập nhật ngành bất động sản mới đây, chuyên gia của SSI Research nhận định nhu cầu thị trường vẫn còn trong trạng thái khiêm tốn khi người mua duy trì thái độ “chờ xem”, kỳ vọng vào việc giá tiếp tục giảm và lãi suất mua nhà giảm thêm nữa. Bên cạnh đó, những trường hợp “vỡ nợ kỹ thuật” gần đây cũng khiến người mua lo ngại về năng lực của chủ đầu tư, liệu rằng các chủ đầu tư có thể hoàn thiện dự án theo đúng kế hoạch hay không.
Tình hình thị trường đã phản ánh lên sự sụt giảm đáng kể của doanh số bán hàng của các chủ đầu tư niêm yết trong quý 1.
Để kích cầu trên thị trường sơ cấp, các chủ đầu tư đã đưa ra nhiều chính sách bán hàng sáng tạo, chủ yếu tập trung vào đưa ra các ưu đãi về tiến độ thanh toán và hỗ trợ lãi suất như: Cho phép đặt cọc 30% đến khi bàn giao nhà; Hỗ trợ lãi suất trong vòng 2 – 5 năm, ân hạn nợ gốc lên đến 24 tháng; Kéo dài thời gian thanh toán lên 3 – 5 năm; Chiết khấu cao lên tới 30 – 50% tổng giá trị hợp đồng khi thanh toán trước; Miễn phí phí quản lý sau khi bàn giao nhà; Cam kết cho thuê lại với lãi suất hấp dẫn (cụ thể 12%/ năm trong 3 năm đầu sau khi bàn giao); Các khoản hỗ trợ tài chính khác cho người mua.
Trên thị trường thứ cấp, theo quan sát của SSI, nhiều trường hợp khách hàng mua sơ cấp sử dụng đòn bẩy tài chính cao gặp áp lực thanh toán khoản vay phải cố gắng bán lại tài sản của họ với mức lỗ lên tới 30% hoặc 40%.
Đặc biệt, SSI lưu ý rằng OneHousing gần đây đã hợp tác với TCB cung cấp gói vay mua nhà ưu đãi cho người mua thứ cấp tại một dự án của Vinhomes, với ân hạn gốc 24 tháng và lãi vay chỉ 7%/năm để kích cầu trên thị trường thứ cấp ở dự án này. Đây là một chính sách bán hàng khá mới trên thị trường vì các ưu đãi này thường chỉ áp dụng cho người mua sơ cấp, nhưng hiện nay có thể mở rộng áp dụng cho người mua thứ cấp để kích cầu.
Biện pháp hỗ trợ của Chính phủ sớm hơn dự kiến
Trong 4 tháng đầu năm, nhiều giải pháp hỗ trợ thị trường bất động sản đã được thảo luận và ban hành. Mặc dù những biện pháp này có thể cần thời gian để có hiệu quả rõ ràng hơn, nhưng đã phần nào phản ánh quyết tâm mạnh mẽ của Chính phủ Việt Nam trong việc giải quyết nút thắt cho ngành bất động sản.
Nghị định 10/2023 có hiệu lực từ ngày 20/05/2023 quy định: Chi tiết thủ tục cấp/xin giấy chứng nhận quyền sở hữu căn hộ du lịch nghỉ dưỡng; Gia hạn thêm 24 tháng cho các chủ đầu tư sau khi dự án bị hủy bỏ trước khi thu hồi đất, và đặt ra thời hạn 90 ngày để chính quyền địa phương công bố giá đất.
Nghị định này có thể sẽ giúp thúc đẩy tâm lý tích cực hơn đối với phân khúc căn hộ du lịch (condotel), tuy nhiên vẫn cần thêm thời gian để ghi nhận tác động thực tế đến diễn biến thị trường.
Quyết định 338/QĐ-TTG có hiệu lực từ ngày 03/04/2023 phê duyệt đề án phát triển nhà ở xã hội giai đoạn từ 2021 đến 2030, với mục tiêu cung cấp ít nhất 1 triệu căn vào năm 2030. Đến quý 1/2023, mới chỉ có 301 dự án nhà ở xã hội với 156.000 căn đã hoàn thành trong khi nhu cầu ước tính là 2,4 triệu căn cho giai đoạn 2021-2023. Những lý do chính cho việc nguồn cung hạn chế có thể là các vấn đề liên quan đến phân bổ quỹ đất, thủ tục đầu tư, phát triển cơ sở hạ tầng và chính sách tài chính không hấp dẫn để các chủ đầu tư tham gia mạnh mẽ.
Vì vậy, quyết định này tập trung đưa ra các cơ chế khuyến khích, ưu đãi cho chủ đầu tư phân khúc nhà ở xã hội. Bộ Xây dựng là đầu mối chủ trì thực hiện kế hoạch này còn các chính quyền địa Phương cũng được kỳ vọng sẽ tham gia tích cực hơn.
Công văn 2308/NHNN-TD do NHNN ban hành ngày 01/04/2023 hướng dẫn gói tín dụng 120 nghìn tỷ đồng đối với nhà ở xã hội. Lãi suất được ấn định ở mức 8,7%/năm đối với chủ đầu tư và 8,2%/năm đối với người mua nhà, được cho là tương đối cao và dự kiến sẽ được điều chỉnh giảm trong thời gian tới. Mặc dù vậy, sau khi kết thúc gói tín dụng 30 nghìn tỷ đồng, gói này được kỳ vọng sẽ mang đến cơ hội tiếp cận các hỗ trợ về tài chính cho cả chủ đầu tư và người mua nhà ở xã hội.
Tuy nhiên, những chính sách hỗ trợ cần thời gian để thực sự tác động lên thị trường, đặc biệt là tháo gỡ những nút thắt trong quá trình cấp phép dự án.
Vẫn còn nhiều trở ngại
Trong bối cảnh lãi suất giảm sớm hơn dự kiến và được hỗ trợ tích cực hơn của chính phủ, SSI cho rằng thời điểm xấu nhất có thể đã qua đối với ngành bất động sản. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng mặc dù thị trường bất động sản đang cải thiện, nhưng có thể vẫn còn một số trở ngại nhất định.
Cụ thể, lãi suất đã hạ nhiệt sớm hơn dự kiến, bắt đầu từ giữa tháng 3. Mặc dù chưa phản ánh đáng kể lên lãi suất cho vay, nhưng lãi suất giảm vẫn giúp ổn định tâm lý thị trường về vấn đề này.
SSI nhận thấy thị trường BĐS đã có những động thái tích cực hơn, chủ yếu từ phía chủ đầu tư và môi giới. Về phía nhu cầu, mặc dù lãi suất cho vay mua nhà trung bình đã giảm xuống khoảng 13,5%/năm trong tháng 4 từ mức cao nhất khoảng 15%/năm vào tháng 1, đây vẫn là mức cao và cần giảm hơn nữa để kích cầu mạnh hơn.
Lãi suất hạ nhiệt sớm hơn dự kiến
Kể từ quý 4 năm 2022, đã có nhiều tranh chấp liên quan tới trái phiếu doanh nghiệp và hầu hết đều liên quan đến ngành bất động sản, nhiều chủ đầu tư đã rơi vào tình trạng ”vỡ nợ kỹ thuật” do vi phạm giá trị tài sản đảm bảo và không thu xếp thanh toán được gốc, lãi trái phiếu đúng hạn. Trong số chủ đầu tư đã niêm yết, NVL có thể là nhà phát hành lớn nhất rơi vào tình trạng như vậy.
Với Nghị định 08, nhà phát hành trái phiếu đã có một khung pháp lý để đàm phán với các trái chủ nhằm kéo dài thời gian đáo hạn trái phiếu hoặc hoán đổi trái phiếu đang lưu hành thành tài sản khác là bất động sản. Điều này đã giúp giảm bớt áp lực trả nợ ở một mức độ nhất định.
Tuy nhiên, SSI lưu ý rằng hầu hết các trái phiếu được tái cấu trúc thành công đều do các trái chủ tổ chức nắm giữ, trong khi những trái phiếu được bán cho nhiều nhà đầu tư nhỏ lẻ vẫn đang gặp khó khăn trong việc đàm phán. Do đó, áp lực trả nợ trái phiếu vẫn còn khá lớn. Rủi ro vỡ nợ vẫn có thể xảy ra với những chủ đầu tư không thể thương lượng được với trái chủ để giãn thời hạn thanh toán hoặc cân đối dòng tiền để trả nợ.
Do vậy, những chủ đầu tư ít bị ảnh hưởng bởi vấn đề trái phiếu, sở hữu quỹ đất tốt và có khả năng phát triển và bán hàng mạnh mẽ là những chủ đầu tư sẽ vượt qua được những “cơn gió ngược” phía trước và được hưởng lợi từ các chính sách hỗ trợ.
Chuyên gia tại SSI chỉ ra cổ phiếu đáng chú ý gồm có NLG vì tập trung vào phân khúc bình dân và trung cấp, quản lý tài chính thận trọng và năng lực phát triển và bán dự án mạnh mẽ; KBC và IDC do hoạt động kinh doanh cốt lõi là phát triển dự án khu công nghiệp được hưởng lợi từ dòng vốn FDI bền vững và VRE với vị trí dẫn đầu thị trường bán lẻ và khả năng cải thiện đáng kể về hiệu quả hoạt động hậu Covid.
Trung Anh