Doanh nghiệp Việt chủ động nâng chuẩn để vươn ra toàn cầu

Trước những yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế, doanh nghiệp Việt cần chủ động nâng cấp năng lực, đẩy mạnh đổi mới sáng tạo và minh bạch để đáp ứng các tiêu chuẩn mới, gia tăng giá trị và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Cần chuyển từ nhà cung cấp sang đối tác giải pháp

Trong bối cảnh các thị trường quốc tế ngày càng đặt ra yêu cầu cao về chất lượng, tính minh bạch, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững, doanh nghiệp Việt Nam cần thay đổi cách tiếp cận để nâng cao giá trị trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Thay vì cạnh tranh chủ yếu bằng chi phí, doanh nghiệp cần phát triển năng lực đổi mới sáng tạo, thích ứng nhanh và chủ động đáp ứng những tiêu chuẩn mới của thị trường.

Chia sẻ về thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp, bà Trần Hoàng Phú Xuân - Nhà sáng lập Faslink JSC, Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt may TP Hồ Chí Minh cho biết, ngay từ khi thành lập cách đây 18 năm, Faslink đã lựa chọn định hướng phát triển bền vững; tuy nhiên, thực tế cho thấy chỉ nói về yếu tố bền vững chưa đủ để thuyết phục người tiêu dùng. Do đó, doanh nghiệp đã điều chỉnh chiến lược, đẩy mạnh đổi mới sáng tạo nhằm tạo ra những giá trị cụ thể, thiết thực và có thể tiếp cận với số đông người tiêu dùng.

Theo đó, Faslink theo đuổi hai định hướng gồm “From lab to market” - đưa kết quả nghiên cứu từ phòng thí nghiệm ra thị trường và “New technology for millions” - phát triển công nghệ mới với quy mô đủ lớn để phục vụ hàng triệu người. Cách tiếp cận này nhằm giải quyết đồng thời hai bài toán là đổi mới công nghệ và khả năng tiếp cận về giá.

Bà cho rằng, Việt Nam không thể tiếp tục dựa vào lợi thế chi phí thấp mà cần trở thành đối tác có giá trị cao hơn đối với các nhà mua hàng toàn cầu. Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức cao được đặt ra, đầu vào của nền kinh tế cũng phải thay đổi để tạo ra những giá trị đầu ra khác biệt hơn.

Từ thực tiễn hoạt động, Faslink xác định 5 năng lực mà doanh nghiệp Việt Nam cần chú trọng gồm Agility - tốc độ và sự linh hoạt; Adaptability - khả năng thích ứng; Added Value - giá trị gia tăng; Accountability - trách nhiệm và minh bạch; Alliance - liên kết, hợp tác.

Trong đó, tốc độ và sự linh hoạt đòi hỏi doanh nghiệp phải xây dựng các mô hình thử nghiệm, dự án thử nghiệm và hệ thống dữ liệu đủ tốt để đưa ra quyết định nhanh, chính xác. Sự thay đổi về quy mô đơn hàng và nhu cầu tiêu dùng sau đại dịch đang buộc các doanh nghiệp trong chuỗi dệt may, từ vật liệu, thiết kế đến sản xuất, phải thích ứng nhanh hơn nhưng vẫn bảo đảm thời gian giao hàng.

Cùng với đó, khả năng thích ứng đòi hỏi doanh nghiệp phải thường xuyên cập nhật thông tin từ thị trường quốc tế, chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó trước những thay đổi về địa chính trị, công nghệ, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo. Việc tiếp cận thông tin theo thời gian thực trở thành một điều kiện quan trọng để doanh nghiệp không bị động trước những biến động của thị trường.

Đổi mới sáng tạo, minh bạch và liên kết là nền tảng nâng giá trị

Theo đại diện Faslink, trong 5 năng lực nói trên, giá trị gia tăng ngày càng đóng vai trò quan trọng khi khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực cốt lõi của tăng trưởng. Doanh nghiệp cần tăng cường đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D), không chỉ ở nghiên cứu cơ bản mà cả khả năng ứng dụng vào sản phẩm và thị trường.

Tại chính doanh nghiệp này hoạt động R&D được triển khai theo hướng chủ động thay đổi vật liệu, thiết kế và phát triển các sản phẩm có khả năng sẵn sàng đưa ra thị trường. Doanh nghiệp đồng thời phát triển mô hình “fast assortment”, giúp các nhãn hàng tăng số vòng xoay sản phẩm trong năm, qua đó giảm lượng hàng tồn kho - một trong những vấn đề lớn của ngành thời trang.

Một hướng đi khác cần được quan tâm là đổi mới sáng tạo mở (open innovation), thông qua việc hợp tác với các đối tác, trường đại học và chuyên gia để phát triển vật liệu mới. Điển hình là dự án nghiên cứu sợi từ phế phụ phẩm nông nghiệp Việt Nam, hướng tới tận dụng nguồn nguyên liệu trong nước, tạo thêm giá trị cho nông sản, đồng thời mở ra những giải pháp vật liệu thay thế có tiềm năng cho ngành dệt may.

Bên cạnh yếu tố đổi mới, trách nhiệm và minh bạch cũng đang trở thành yêu cầu ngày càng quan trọng khi tuân thủ và truy xuất nguồn gốc (traceability) đang trở thành một “giấy thông hành” để doanh nghiệp tiếp cận các thị trường quốc tế có yêu cầu cao.

Để đáp ứng yêu cầu này, doanh nghiệp cần thay đổi quy trình ngay từ khâu thiết kế sản phẩm, qua đó có thể xác định và công bố rõ nguồn gốc nguyên liệu, thành phần, đơn vị sản xuất, quy trình sản xuất và những tác động tạo ra trong toàn bộ vòng đời sản phẩm. Đây không chỉ là yêu cầu về tuân thủ mà còn là cơ sở để doanh nghiệp xây dựng niềm tin với khách hàng và nhà mua hàng quốc tế.

Đặc biệt, doanh nghiệp Việt Nam cần chuyển từ tư duy “bán sản phẩm” sang “giải quyết vấn đề của khách hàng”. Với mô hình B2B, doanh nghiệp không chỉ quan sát nhu cầu trực tiếp của đối tác mà còn tìm hiểu insight của người tiêu dùng cuối để cùng nhãn hàng phát triển những sản phẩm phù hợp hơn.

Từ nhà cung cấp nguyên liệu, doanh nghiệp hướng tới vai trò “solution partner” - đối tác giải pháp, cùng khách hàng đồng sáng tạo các sản phẩm đáp ứng nhu cầu mới của thị trường. Những sản phẩm tích hợp các tính năng như khử mùi, dễ chăm sóc hay sử dụng vật liệu mới là những ví dụ cho cách tiếp cận này.

Cuối cùng, trong một chuỗi cung ứng ngày càng phức tạp, doanh nghiệp khó có thể tự mình giải quyết toàn bộ các yêu cầu mới. Vì vậy, năng lực liên kết và cùng kiến tạo giữa doanh nghiệp, nhà trường, cơ quan quản lý và các đối tác trong nước, quốc tế sẽ ngày càng quan trọng.

Đại diện Faslink cho rằng khi Việt Nam hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng tăng trưởng và gia tăng vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu, doanh nghiệp cần chủ động nâng cấp nội lực. Từ đổi mới sáng tạo, phát triển sản phẩm, minh bạch dữ liệu đến hợp tác hệ sinh thái, đây sẽ là những nền tảng giúp doanh nghiệp không chỉ đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế mới mà còn từng bước tạo ra những giá trị khó thay thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Nguyễn Trang