Qua nhiều năm thực hiện với nhiều lần thay đổi chủ đầu tư, Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng kỹ thuật KĐT thương mại Lai Cách đến nay vẫn chưa thể hoàn thành. Tại Kết luận Thanh tra (KLTT) 32/KL-TTTР ngày 12/9/2025 của Thanh tra TP. Hải Phòng cũng đã chỉ ra nhiều sai phạm còn tồn tại của dự án này.
Gần 20 năm loay hoay với hàng loạt vi phạm
Theo KLTT, Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng kỹ thuật Khu đô thị thương mại Lai Cách, huyện Cẩm Giàng (Khu đô thị Lai Cách) được phê duyệt từ năm 2004, đến nay đã trải qua 3 giai đoạn đầu tư với các Chủ đầu tư khác nhau.
Cụ thể, Dự án được triển khai từ giai đoạn UBND huyện Cẩm Giàng làm Chủ đầu tư, sau đó chuyển giao cho Công ty TNHH MTV Việt Mỹ Hạ Long (nay là Công ty TNHH Việt Mỹ Hạ Long, địa chỉ Khu đô thị Hạ Long Vista đường Bãi Cháy, Phường Bãi Cháy, Tỉnh Quảng Ninh - cũng là chủ đầu tư của Dự án Khu đô thị Hạ Long Vista Đồi 368 tại Quảng Ninh. Sau đó, chủ đầu tư dự án tiếp tục thay đổi sang Công ty TNHH MTV Việt Mỹ Hải Dương (nay là Công ty TNHH Việt Mỹ Hải Dương), khác pháp nhân nhưng cùng chủ sở hữu.
Qua kiểm tra, xác minh, Thanh tra TP. Hải Phòng xác định Dự án tồn tại nhiều vi phạm về hoạt động quản lý đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường, nghĩa vụ tài chính như sau. Với hoạt động đầu tư, chủ đầu tư qua các giai đoạn được xác định chưa thực hiện hết trách nhiệm, nghĩa vụ theo các quy định pháp luật về đầu tư.
Trong đó, UBND huyện Cẩm Giàng chưa hoàn thành việc thanh quyết toán giai đoạn làm chủ đầu tự để đối trừ kinh phí với các chủ đầu tư giai đoạn tiếp theo; không thực hiện thanh lý hợp đồng sau khi thay đổi chủ đầu tư sang Công ty Việt Mỹ Hải Dương.
Công ty Việt Mỹ Hạ Long được xác định không hoàn thành nghĩa vụ bảo đảm thực hiện hợp đồng. Còn với Việt Mỹ Hải Dương, công ty này được xác định chưa thực hiện các thủ tục đảm bảo thực hiện Dự án theo quy định; Thi công chợ dân sinh và 43 ki ốt cho thuê/chuyển nhượng 25 năm khi chưa được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, không đúng quy định pháp luật.
Loạt sai phạm tại dự án Khu đô thị thương mại Lai Cách được Thanh tra TP. Hải Phòng chỉ rõ
Về quản lý, sử dụng đất đai, đối với phần diện tích đã đầu tư hạ tầng, KLTT nhận định chủ đầu tư đã chuyển nhượng quyền sử dụng đất ở, đất thương mại và cho thuê ki ốt khi chưa đủ điều kiện pháp lý; Xây dựng nhà ở, công trình trên đất khi chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Về lập, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh quy hoạch và dự án xây dựng, Sở Xây dựng được xác định đã thực hiện thẩm định, trình UBND tỉnh Hải Dương phê duyệt quy hoạch chưa phù hợp về thẩm quyền. Chủ đầu tư chưa hoàn thiện các thủ tục về điều chỉnh dự án, thiết kế.
Trong công tác thi công xây dựng, nghiệm thu, bàn giao hạ tầng kỹ thuật, chủ đầu tư thi công xây dựng một số hạng mục công trình chưa đúng với với hồ sơ thiết kế được duyệt. UBND huyện Cẩm Giàng chưa nghiệm thu, thanh toán đầy đủ, thiếu trách nhiệm trong giám sát thi công và bàn giao hồ sơ. Từ đó dẫn đến tồn tại kéo dài và chấp thuận cho nhà đầu tư thi công chợ và 43 ki ốt khi chưa đủ thủ tục pháp lý, phát sinh hợp đồng 25 năm chưa hợp pháp.
KLTT cũng chỉ ra, Công ty Việt Mỹ Hải Dương thực hiện đầu tư, xây dựng chợ dân sinh Lai Cách khi chưa được cấp có thẩm quyền cho phép, chưa được phê duyệt dự án, cấp phép xây dựng, phòng cháy chữa cháy (PCCC).
Về môi trường, chủ đầu tư lập báo cáo đánh giá tác động môi trường chưa đảm bảo về thời gian, chưa phê duyệt kế hoạch quản lý môi trường, chưa thực hiện giám sát, báo cáo định kỳ theo quy định.
Cuối cùng là về nghĩa vụ về tài chính với ngân sách Nhà nước, KLTT xác định Sở Nông nghiệp và Môi trường đã chậm tham mưu UBND tỉnh Hải Dương xác định tiền sử dụng đất, tiền thuê đất phải nộp. Trong khi đó, UBND huyện Cẩm Giàng chưa thực hiện việc thanh quyêt toán dẫn đến chủ đầu tư chưa hoàn trả đẩy đủ chỉ phí còn phải trả cho các nhà thầu.
Ngoài ra, Công ty Việt Mỹ Hải Dương chưa thực hiện kê khai thuế sử dụng đất phi nông nghiệp theo quy định; cơ quan thuế thiếu kiểm tra, giám sát việc kê khai, nộp thuế sử dụng đất phi nông nghiệp của Chủ đầu tư.
Sai phạm đa tầng nhìn từ Dự án Khu đô thị Lai Cách
Với hàng loạt sai phạm nói trên, Thanh tra TP. Hải Phòng cho rằng nguyên nhân khách quan đến từ quá trình đầu tư xây dựng kéo dài từ năm 2004 đến nay, qua các thời kỳ có nhiều sự thay đổi của quy định pháp luật về đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường. Bên cạnh đó, chủ đầu tư gặp khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai đầu tư xây dựng.
Còn nguyên nhân chủ quan là do chủ đầu tư qua các thời kỳ còn hạn chế về năng lực quản trị điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh, tổ chức thi công xây dựng, hiểu biết, chấp hành các quy định pháp luật. Cơ quan quản lý nhà nước còn thiếu kiểm tra, giám sát, không kịp thời xử lý hoặc xử lý chưa hết thẩm quyền dẫn tới chưa đủ chế tài để răn đe.
Xác định trách nhiệm đối với loạt vi phạm nói trên, KLTT xác định Công ty Việt Mỹ Hạ Long và Việt Mỹ Hải Dương đã quản lý đất đai, xây dựng, môi trường, thực hiện nghĩa vụ tài chính chưa đầy đủ. Đặc biệt là việc xây dựng chợ dân sinh và 43 ki ốt không đúng quy định pháp luật; Ký hợp đồng chuyễn nhượng/cho thuê ki ốt 25 năm, chưa bàn giao 24 công trình chợ cho UBND phường quản lý; Chuyển nhượng quyền sử dụng đất chưa khi chưa nghiệm thu, bàn giao hạ tầng, sai mục đích sử dụng đất.
Nhiều sai phạm về đất đai cũng cho thấy sự quản lý lỏng lẻo qua các giai đoạn
Còn với UBND huyện Cẩm Giàng được xác định chưa hoàn thành các thủ tục nghiệm thu, thanh quyết toán khối lượng hoàn thành, khối lượng của dự án trong giai đoạn làm chủ đầu tư. Đơn vị này cũng chấp thuận, chỉ đạo thi công chợ và 43 ki ốt khi chưa đủ thủ tục pháp lý, vượt thẩm quyền; Chậm nghiệm thu, thanh quyết toán, GPMB; Chưa bàn giao hồ sơ dự án sang UBND phường Việt Hòa (mới); Thiếu kiểm tra, giám sát việc thi công, chuyển nhượng, cho thuê kỉ ốt và các lô đất chưa đủ điều kiện pháp lý.
Tiếp đó, UBND huyện Cẩm Giàng và UBND thị trấn Lai Cách được xác định đã buông lỏng quản lý trật tự xây dựng, không xử lý dứt điểm công trình vi phạm của hộ dân, chủ đầu tư thứ cấp; chưa áp dụng biện pháp cưỡng chế khi cần thiết.
KLTT cũng xác định nhiều cơ quan quản lý khác cũng có trách nhiệm với một số vi phạm đã được chỉ ra. Cụ thể, Sở Tài chính (trước đây là Sở Kế hoạch và Đầu tư) đã tham mưu thay đổi chủ đầu tư, hướng dẫn chủ đầu tự thực hiện biện pháp bảo đảm thực hiện dự án chưa đúng quy định; chậm xử lý vi phạm đầu tư, giám sát chưa đầy đủ.
Sở Nông nghiệp và Môi trường (trước đây là Sở Tài nguyên và Môi trường) được xác định chậm chủ trì phối hợp với các cơ quan liên quan xác định nghĩa vụ tài chính tiền sử dụng đất sau điều chỉnh dự án, quy hoạch, Quyết định giao đất để tham mưu UBND tỉnh Hải Dương phê duyệt. Thiếu kiểm tra, giám sát để xử lý vi phạm; chưa phối hợp chuyển thông tin vị trí đất sang cơ quan Thuế để xác định, ban hành Thông báo nộp thuế sử dụng đất phi nông nghiệp.
Sở Xây dựng đã tổ chức thẩm định chưa phù hợp về thẩm quyền, thiếu lấy ý kiến cộng đồng. Chủ đầu tư, các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan không lưu giữ đầy đủ hồ sơ, tài liệu của dự án.
Lê Phong