Dự án nghìn tỷ giao không qua đấu thầu, nhìn lại hai thập kỷ làm bất động sản của Hòa Phát

Dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật phân khu A - Khu đô thị phía bắc quốc lộ 5 (tổng mức đầu tư gần 3.000 tỷ đồng) thuộc Khu đô thị Phố Nối do Công ty cổ phần Xây dựng và Phát triển đô thị Hòa Phát làm chủ đầu tư bị TTCP kết luận được giao đất không thông qua đấu thầu lựa chọn chủ đầu tư. Từ đó, TTCP kiến nghị thu hồi Văn bản liên quan đến dự ánđể đấu giá lựa chọn lại chủ đầu tư.

Vi phạm pháp luật về hình sự sẽ chuyển cơ quan điều tra

Thanh tra Chính phủ vừa có Kết luận Thanh tra về công tác quản lý, sử dụng đất đai theo tinh thần Nghị quyết 73/NQ-CP và 116/NQ-CP của Chính phủ, công tác quy hoạch và thực hiện quy hoạch xây dựng của UBND tỉnh Hưng Yên (giai đoạn 2011-T6/2022). Trong đó, dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật phân khu A - Khu đô thị phía Bắc QL5 thuộc Khu đô thị phố Nối của chủ đầu tư CTCP Xây dựng và Phát triển đô thị Hoà Phát được nêu tên. 

Theo kết luận thanh tra, sau khi trực tiếp thanh tra 19 dự án sử dụng đất trên địa bàn tỉnh Hưng Yên, Thanh tra Chính phủ đã phát hiện hàng loạt vi phạm liên quan, trong đó dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật phân Khu A - Khu đô thị phía Bắc Quốc lộ 5 thuộc Khu đô thị Phố Nối của Công ty Hòa Phát, được giao đất thực hiện nhưng không thông qua đấu thầu lựa chọn chủ đầu tư.

Với vi phạm này, thanh tra Chính phủ đề nghị UBND tỉnh Hưng Yên thu hồi Văn bản số 1488/UBND-KT1 ngày 14/7/2016 về việc tiếp tục giao CTCP Xây dựng và Phát triển đô thị Hòa Phát làm chủ đầu tư thực hiện dự án.

Thanh tra Chính phủ cho biết, thời điểm này Luật nhà ở 2014 và Nghị định 99/2015 của Chính phủ không có quy định về việc chuyển tiếp đối với việc thực hiện dự án bằng phương thức sử dụng quỹ đất để tạo vốn xây dựng cơ sở hạ tầng. Do vậy, tỉnh Hưng Yên phải chỉ đạo cơ quan chức năng rà soát lại hồ sơ pháp lý để đấu giá lựa chọn lại chủ đầu tư dự án có sử dụng đất theo quy định.

"Trong quá trình thực hiện nếu phát hiện có vi phạm pháp luật về hình sự hoặc đến ngày 30/6/2025 chưa thực hiện đấu thầu lựa chọn chủ đầu tư thì chuyển vụ việc sang cơ quan điều tra để xử lý theo quy định", kết luận thanh tra nêu rõ.

Được biết, năm 2004 UBND tỉnh Hưng Yên có Văn bản số 76/CV-UB đồng ý chọn CTCP Xây dựng và Phát triển đô thị Hòa Phát (Công ty Hòa Phát - thành viên nòng cốt mảng đầu tư - xây dựng, kinh doanh bất động sản của Tập đoàn Hòa Phát) làm chủ đầu tư dự án Khu đô thị phía Bắc Quốc lộ 5 thuộc Khu đô thị Phố Nối, thị trấn Bần Yên Nhân, huyện Mỹ Hào.

Tiếp đó, UBND tỉnh Hưng Yên ban hành Quyết định số 358/QĐ-UB ngày 25/2/2005 phê duyệt dự án trên với quy mô sử dụng đất 300 ha, tổng mức đầu tư tạm tính là 2.710 tỷ đồng. Ngày 3/11/2010 có Quyết định số 2174/QĐ-UBND phê duyệt quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 Phân khu A của dự án Khu đô thị phía Bắc Quốc lộ 5 thuộc Khu đô thị Phố Nối.

Hơn hai thập kỷ làm bất động sản, Hòa Phát đang sở hữu những dự án nào?

Được biết đến là “ông vua” ngành thép tại Việt Nam, CTCP Tập đoàn Hòa Phát (mã chứng khoán: HPG) đã nhiều lần cho thấy tham vọng với bất động sản khi đặt mục tiêu đưa lĩnh vực này thành lĩnh vực chủ chốt sau thép, trở thành top 3 nhà phát triển bất động sản tại Việt Nam. 

Tiềm lực tài chính là thế mạnh của Hòa Phát, nhưng bất động sản cũng là một trong những mảng kinh doanh góp động lực tăng trưởng cho Tập đoàn. Trong chia sẻ trước đó, Chủ tịch Trần Đình Long từng đề mục tiêu sẽ trở thành Top 3 doanh nghiệp bất động sản tại Việt Nam.

Tuy nhiên, tại kỳ họp ĐHĐCĐ thường niên 2023 vừa qua, lãnh đạo Hòa Phát cho biết sẽ tạm ngưng đầu tư vào bất động sản nhà ở, để dồn lực cho dự án Khu liên hợp sản xuất gang thép Hòa Phát Dung Quất 2 theo định hướng mảng kinh doanh chính của doanh nghiệp.

Theo tìm hiểu, Hòa Phát được thành lập từ tháng 8/1992 với khởi đầu là buôn bán các loại máy xây dựng. Năm 2001, công ty chính thức đặt chân vào lĩnh vực bất động sản, mở đầu bằng việc thành lập CTCP Xây dựng và Phát triển Đô thị Hòa Phát trên cơ sở Ban xây dựng cơ bản của Hòa Phát.

Cuối năm 2020, Hòa Phát cơ cấu lại mô hình tổ chức với 4 nhóm ngành được quản lý theo từng tổng công ty độc lập. Trong đó, lĩnh vực bất động sản do doanh nghiệp mới thành lập khi đó là CTCP Phát triển Bất động sản Hòa Phát (BĐS Hòa Phát) đảm nhiệm. Thời điểm mới thành lập, vốn điều lệ của đơn vị này là 2.000 tỷ đồng và tính đến thời điểm cuối năm 2022 đã tăng lên mức 6.000 tỷ đồng. 

Hậu tái cơ cấu, giai đoạn 2021 - 2022, Hòa Phát cùng các công ty thành viên liên tục đề xuất, tham gia đấu thầu làm dự án bất động sản trên khắp cả nước với quy mô vốn hàng nghìn tỷ đồng. 

Trong năm 2022, Hòa Phát đã cùng đối tác liên danh đăng ký đầu tư dự án Khu dân cư nông thôn sinh thái Cao Xá tại Phú Thọ (5.622 tỷ đồng); tham gia đấu thầu làm dự án Khu nhà ở cho người thu nhập thấp KCN Yên Mỹ II tại Hưng Yên (4.831 tỷ đồng);...

Công ty cũng được chấp thuận đầu tư dự án KCN Yên Mỹ II mở rộng tại Hưng Yên, với diện tích phần mở rộng 216 ha, tổng vốn đầu tư 2.682 tỷ đồng.

Tổng quỹ đất KCN được phê duyệt quy hoạch của Hòa Phát đạt 1133,44 ha, trong đó có các dự án đang vận hành như KCN Phố Nối A tại Hưng Yên (hơn 688,94 ha, đã lấp đầy 100%), KCN Hòa Mạc tại Hà Nam (131 ha, đã lấp đầy 75%), KCN Yên Mỹ II tại Hưng Yên (313,5 ha, đã lấp đầy 95%). 

Công ty cũng sở hữu loạt bất động sản tại Hà Nội như Tòa nhà Hòa Phát tại số 257 Giải Phóng, Khu phức hợp Mandarin Garden, Khu phức hợp Mandarin Garden 2, hay Tòa văn phòng cho thuê số 70 Nguyễn Đức Cảnh; bên cạnh dự án đang triển khai như Khu đô thị Bắc Phố Nối tại Hưng Yên (262 ha).

Mới đây nhất, ngà 3/3, UBND tỉnh Phú Yên tổ chức Hội nghị công bố Quy hoạch và Xúc tiến đầu tư tỉnh năm 2024. Lãnh đạo địa phương đã trao chứng nhận đầu tư cho 14 dự án với tổng vốn đăng ký gần 10.500 tỉ đồng và 5 biên bản ghi nhớ hợp tác đầu tư với tổng vốn dự kiến 128.800 tỉ đồng. Đáng chú ý, Công ty Cổ phần Tập đoàn Hòa Phát (HPG) đã ký biên bản ghi nhớ về việc nghiên cứu đầu tư 3 dự án với tổng vốn đầu tư dự kiến hơn 120.000 tỉ đồng (gần 5 tỉ USD).

Cụ thể, 3 dự án là: Dự án Cảng Bãi Gốc (khoảng 24.000 tỉ đồng); Dự án Đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng Khu công nghiệp Hòa Tâm (13.300 tỉ đồng); Dự án Khu liên hợp Gang thép Hòa Phát tại Khu công nghiệp Hòa Tâm (86.000 tỉ đồng).

Khu bến Bãi Gốc - Đông Hòa có phạm vi quy hoạch gồm vùng đất và vùng nước tại khu vực Bãi Gốc. Cảng Bãi Gốc được quy hoạch để phát triển Khu công nghiệp Hoà Tâm với các nhóm ngành nghề là liên hiệp lọc dầu, luyện kim và ngành năng lượng.

Cảng Bãi Gốc có mực nước sâu khoảng 20-25m, cũng là cảng gần hải phận quốc tế, tuyến đường hàng hải quốc tế nhất. Cảng có diện tích 220ha, trong đó diện tích mặt đất là 134ha, diện tích mặt nước là 86ha. Cảng có bến tổng hợp, hàng rời, hàng lỏng/khí và tiếp nhận cỡ tàu có trọng tải đến 50.000 tấn, định hướng có bến chuyên dùng tiếp nhận tàu trọng tải đến 250.000 tấn.

Tại dự án này, tháng 9/2023, lãnh đạo tỉnh Phú Yên đã có buổi làm việc với Tập đoàn Hòa Phát. Tại buổi làm việc, Tập đoàn Hòa Phát đề xuất các phương án bố trí mặt bằng quy hoạch cảng Bãi Gốc gồm: Quy mô bến cảng, công suất, đê chắn sóng, quy mô nhà máy thép; phân tích ưu, nhược điểm của từng phương án và đề xuất phương án khả thi… Việc bố trí mặt bằng khu vực cảng được phân chia riêng biệt cho các khu chức năng: Cảng dầu, cảng phục vụ nhà máy thép, bến cảng tổng hợp, bến công vụ.

Với Dự án Đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng Khu công nghiệp Hòa Tâm, có quy mô diện tích 1.080ha. Việc đầu tư, phát triển cảng Bãi Gốc và khu công nghiệp Hòa Tâm được xác định là hạt nhân của Khu kinh tế Nam Phú Yên, có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Phú Yên.

Đối với Dự án Khu liên hợp Gang thép Hòa Phát tại Khu công nghiệp Hòa Tâm, dự kiến đây chính là nhà máy gang thép mới của Tập đoàn Hoà Phát với tổng vốn đầu tư lên đến 86.000 tỉ đồng.

Như vậy, dự án nhà máy thép tại tỉnh Phú Yên có tổng vốn đầu tư bằng dự án Dung Quất 2 (85.000 tỉ đồng). Dự án Dung Quất 2 có công suất khoảng 5,6 triệu tấn thép/năm, dự kiến hoàn thành vào quý I/2025.

Trải qua hơn hai thập kỷ làm bất động sản, với nhiều dự án lớn, lĩnh vực này vẫn chưa thực sự nổi bật trong cơ cấu kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Thống kê từ năm 2011 - 2022, ngoại trừ giai đoạn 2013 - 2014 bàn giao sản phẩm tại dự án Khu phức hợp Mandarin Garden khiến doanh thu mảng bất động sản chiếm từ 7,15% - 10,39% trong tổng doanh thu của doanh nghiệp, ở các năm còn lại, phần doanh thu này đều góp dưới 4%.

Riêng trong năm 2022, doanh thu bán hàng, lợi nhuận từ bất động sản lần lượt ở mức 1% và 3% trong tỷ trọng doanh thu, lợi nhuận toàn công ty.  Trong đó, phần lớn doanh thu bất động sản đến từ cho thuê đất, đạt hơn 440 tỷ đồng, giảm 47% so với cùng kỳ năm 2021. Công ty cũng không có doanh thu từ bán bất động sản như cùng kỳ.

Điều này đã lý giải cho việc tại sao lãnh đạo Hòa Phát chia sẻ tại ĐHĐCĐ 2023 đánh giá, hiệu quả kinh doanh của các KCN ở mức khá với tỷ suất lợi nhuận tốt, tuy không đóng góp được nhiều vào doanh thu và lợi nhuận của tập đoàn nhưng có kết quả kinh doanh ổn định. Còn các khoản đầu tư vào bất động sản sẽ tạm ngừng để dồn lực cho dự án Dung Quất 2.

Hồng Quang