5 tháng đầu năm, lượng gạo nhập khẩu từ Việt Nam đạt 1,44 triệu tấn, chiếm 72,9% tổng lượng nhập khẩu gạo của Philippines. Việt Nam có thể tiếp tục hưởng lợi từ chính sách giảm thuế nhập khẩu gạo của quốc gia này trong thời gian tới.
72% lượng gạo nhập khẩu của Philippines đến từ Việt Nam
Cục Thực vật - Bộ Nông nghiệp Philippines cho biết, nhập khẩu gạo của Philippines đạt gần 2 triệu tấn trong 5 tháng đầu năm 2024, cao hơn khá nhiều so với 5 tháng đầu năm 2023. Tính từ ngày 1/1 - 23/5, tổng lượng gạo nhập khẩu của Philippines tăng 20,3% so với 5 tháng đầu năm 2023, đạt mức 1,97 triệu tấn, cao hơn khá nhiều so với mức nhập khẩu 1,64 triệu tấn trong 5 tháng đầu năm 2023.
Tính từ đầu năm cho đến nay, Cục Thực vật đã cấp 4.066 giấy phép thông quan nhập khẩu gạo cho các doanh nghiệp nhập khẩu. Việt Nam vẫn là đối tác xuất khẩu gạo lớn nhất của Philippines. Kể từ ngày 1/1 đến 23/5, gạo Việt Nam xuất khẩu sang Philippines đạt 1,44 triệu tấn, chiếm 72,9% trong tổng số gạo nhập khẩu của Philippines.
Đứng thứ hai là Thái Lan xuất khẩu sang Philippines đạt 300.227,24 tấn, tiếp theo là Parkistan đạt 144.834,50 tấn, Myanmar đạt 65.080 tấn. Phần còn lại nhập khẩu từ Ấn Độ, Trung Quốc, Nhật Bản, Campuchia, Ý và Tây Ba Nha.
Năm 2023, tổng lượng gạo nhập khẩu của Philippines đạt 3,6 triệu tấn, giảm 5,9% so với mức kỷ lục năm 2022 đạt 3,82 triệu tấn. Năm 2024, dự tính tổng lượng gạo nhập khẩu của Philippines đạt khoảng 4 triệu tấn.
Theo thông tin của một số doanh nghiệp, thị trường Philippines khá ưa chuộng các loại gạo Đt8 và 5451 của Việt Nam do mềm cơm. Hiện nay gạo của Việt Nam thống lĩnh tại khu vực Metro Manila, khu vực các tỉnh phía Nam do gạo của Việt Nam ngon cơm và giá cả phù hợp.
Theo ông Phùng Văn Thành - Tham tán Thương mại Thương vụ Việt Nam tại thị trường Philipines, gạo của Việt Nam có phẩm cấp chất lượng vừa phải, phù hợp với thị hiếu, thói quen tiêu dùng và đáp ứng được nhu cầu đa dạng của người dân Philippines, từ số lượng lớn dân số có thu nhập trung bình và thấp cho đến các tầng lớp giàu có, giá cả phải chăng nên có tính cạnh tranh.
"Không những vậy, nguồn cung gạo Việt Nam ổn định cả về số lượng và giá cả, có thể đáp ứng được nhu cầu nhập khẩu hàng năm của Philippines. Khoảng cách địa lý gần nên chi phí thấp và thuận tiện trong chuyên chở", ông Phùng Văn Thành nhận định.
Ngoài ra, Tham tán Thương mại Phùng Văn Thành cũng cho biết, gạo Việt Nam cũng tận dụng được ưu thế trong các hiệp định thương mại song phương và đa phương mà hai bên tham gia, như Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN (ATIGA); Hiệp định Đối tác Kinh tế toàn diện Khu vực (RCEP)... trong khi các đối tác ngoài ASEAN của Philippines (như Ấn Độ, Pakistan) không có.
Gạo Việt Nam thêm cơ hội khi Philippines giảm mạnh thuế nhập khẩu
Theo báo Nikkei Asia, Philippines đang tiến hành cắt giảm thuế nhập khẩu đối với gạo từ 35% xuống 15% cho đến năm 2028, nhằm giảm bớt khủng hoảng lạm phát trong nước. Quyết định này được công bố hôm 4/6, sau cuộc họp của một hội đồng liên cơ quan do Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr đứng đầu.
Theo đó, các nhà phân tích cho rằng động thái này có thể mang lại lợi ích cho các nhà xuất khẩu gạo nước ngoài như Việt Nam, và khiến nông dân Philippines gặp khó khăn trong việc cạnh tranh.
Ông Miguel Chanco, nhà kinh tế trưởng cho khu vực châu Á tại công ty tư vấn kinh tế Pantheon Macro Economics (trụ sở tại Anh) cho rằng động thái này sẽ mang lại "lợi ích lớn" cho các nhà xuất khẩu gạo ở châu Á, như Việt Nam và Thái Lan, và Ấn Độ sẽ tiếp tục lỡ cơ hội do nước này đang hạn chế xuất khẩu gạo.
Trong khi đó, nhà kinh tế trưởng tại Ngân hàng Security Bank ở Manila (Philippines) Robert Dan Roces gọi mức thuế thấp đối với gạo nhập khẩu là "con dao hai lưỡi", vì người tiêu dùng sẽ được hưởng lợi, trong khi nông dân phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ hàng nhập khẩu rẻ hơn.
"Điều này có thể thúc đẩy một số nông dân đa dạng hóa cây trồng, có tiềm năng xáo trộn các hoạt động canh tác đã có từ lâu. Các chương trình hỗ trợ của chính phủ, chẳng hạn như trợ cấp và cải thiện hiệu quả trang trại, là rất quan trọng để giảm bớt thiệt hại cho nông dân", ông Roces nói.
Tuy nhiên, ông Roces cũng cảnh báo rằng động thái như vậy có thể khiến các nhà xuất khẩu gạo phải suy nghĩ lại về tình thế của họ tại Philippines.
"Các nhà xuất khẩu gạo như Việt Nam có thể thấy doanh số bán sang Philippines thấp hơn, nhưng điều này cũng có thể thúc đẩy họ khám phá các thị trường mới hoặc… các nhà xuất khẩu như Việt Nam có thể cung cấp các loại gạo có giá trị cao hơn cho các nhà nhập khẩu Philippines", ông Roces nhận định thêm.
Hướng tới xuất khẩu bền vững
Trong những tháng còn lại của năm 2024 và những năm tiếp theo, để hoạt động xuất khẩu gạo của Việt Nam sang thị trường Philippines bền vững, Tham tán Thương mại Thương vụ Việt Nam tại thị trường Philipines khuyến nghị, Philippines trong những năm gần đây luôn là thị trường xuất khẩu gạo quan trọng của Việt Nam, vì vậy Thương vụ kiến nghị các doanh nghiệp xuất khẩu gạo trong nước, bên cạnh tranh thủ những cơ hội mới ở những thị trường mới, cũng vẫn cần phải luôn quan tâm duy trì đảm bảo vị thế số một xuất khẩu gạo của Việt Nam tại thị trường Philippines.
"Bởi hiện nay, Thái Lan cũng đang tìm cách gia tăng sản lượng, thị phần xuất khẩu gạo vào Philippines và cạnh tranh với gạo của Việt Nam", Tham tán Thương mại Thương vụ Việt Nam tại thị trường Philipines thông tin.
Bên cạnh đó, Thương vụ Việt Nam tại Philipines khuyến nghị các doanh nghiệp xuất khẩu gạo của Việt Nam cần tiếp tục phối hợp tốt với Bộ Công Thương, Đại sứ quán và Thương vụ Việt Nam tại Philippines để triển khai các chương trình xúc tiến, tuyên truyền, quảng bá các sản phẩm gạo của Việt Nam. Tiếp tục giữ vững và đảm bảo chất lượng gạo ổn định, không ngừng nâng cao chất lượng các sản phẩm gạo xuất khẩu qua đó góp phần nâng cao giá trị kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đối với mặt hàng gạo vào thị trường Philippines.
Ngoài ra, đa dạng các mặt hàng gạo xuất khẩu, không chỉ quá tập trung vào các sản phẩm gạo có chất lượng cao phục vụ cho người có thu nhập cao, mà còn cần khai thác tiềm năng của các loại gạo chất lượng trung bình, chất lượng thấp hơn để phục vụ cho một số lượng lớn người dân có thu nhập trung bình và thấp.
Trung Anh