Giá nhà liên tục leo thang trong khi thu nhập của người lao động tăng chậm, khiến giấc mơ sở hữu căn hộ lâu dài ngày càng xa vời. Trước thực tế đó, nhiều người chuyển hướng tìm mua căn hộ có thời hạn như một giải pháp khả thi hơn.
Giấc mơ xa dần
Cách đây 3 năm, anh Trần Hoàng Nam (32 tuổi, kỹ sư công nghệ thông tin tại Hà Nội) từng tin rằng chỉ cần chăm chỉ làm việc, vài năm sau anh sẽ đủ khả năng mua được căn hộ mơ ước cho riêng mình.
Anh Nam nhớ lại, vào cuối năm 2021, một căn hộ khoảng 70 m² ở khu vực Nam Từ Liêm được chào bán với giá 30 triệu đồng/m², tương đương trên dưới 2,1 tỷ đồng. Khi đó, mức lương của anh khoảng 28 triệu đồng/tháng, và với dự tính sau 3–5 năm tăng lên 35 triệu đồng/tháng, anh tự tin mình có thể xoay xở để trả góp căn hộ.
Thế nhưng, kịch bản tưởng như trong tầm tay ấy nay đã thành xa vời. Dù lương của anh hiện đã đạt 36 triệu đồng/tháng, song căn hộ cùng phân khúc đã tăng gấp đôi, vọt lên trên dưới 70 triệu đồng/m². Nguồn cung cũng ngày càng khan hiếm, việc tìm được căn hộ ưng ý ở mức giá vừa phải gần như bất khả thi.
“Khoảng cách giữa thu nhập và giá nhà giãn ra quá nhanh. Tôi kiếm được thêm vài triệu mỗi năm, nhưng giá nhà tăng cả trăm triệu. Cảm giác chẳng khác nào đang rượt đuổi một chuyến tàu mà nó cứ lao đi gấp đôi, gấp ba tốc độ mình chạy”, anh Nam chia sẻ đầy chua chát.
Câu chuyện của Nam chỉ là một lát cắt nhỏ trong bức tranh toàn cảnh về sự bất cập giữa thu nhập và giá nhà tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM. Khảo sát từ các sàn giao dịch bất động sản cho thấy, mặt bằng giá chung cư ở Cầu Giấy, Ba Đình, Ngọc Hà, Đống Đa, Thanh Xuân... đã chạm ngưỡng 70–100 triệu đồng/m², tức gấp đôi chỉ sau 3 năm. Một số dự án cao cấp thậm chí vượt mốc 110 triệu đồng/m².
Ngay cả những khu vực vốn được xem là “kho” căn hộ vừa túi tiền như Vĩnh Tuy, Từ Liêm, Long Biên, Gia Lâm, Đông Anh... cũng ghi nhận mức tăng 20–30% chỉ trong vòng một năm. Phân khúc căn hộ dưới 30 triệu đồng/m² gần như “biến mất” khỏi thị trường, còn loại dưới 50 triệu đồng/m² hiện nay ở Hà Nội chẳng khác nào “đãi cát tìm vàng”.
Trong khi đó, theo số liệu của Cục Thống kê, thu nhập bình quân lao động thành thị năm 2024 mới đạt 9,7 triệu đồng/tháng, chỉ tăng chưa đầy 9% so với năm trước. Ngay cả nhóm nhân sự cấp trung – cao, mức lương 35–40 triệu đồng/tháng cũng chỉ nhích lên vài triệu đồng mỗi năm, hoàn toàn không theo kịp tốc độ tăng chóng mặt của giá nhà.
Ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam thẳng thắn nhìn nhận: “Giá nhà hiện nay không chỉ vượt ngoài khả năng chi trả của người có thu nhập thấp mà ngay cả những người có thu nhập trung bình – khá cũng khó với tới. Thậm chí, mức lương 40–50 triệu đồng/tháng vẫn chưa đủ nếu không có sự hỗ trợ tài chính đáng kể từ gia đình”.
Giá nhà liên tục leo thang trong khi thu nhập của người lao động tăng chậm, khiến giấc mơ sở hữu căn hộ lâu dài ngày càng xa vời.
Quay xe thuê dài hạn, hoặc chọn căn hộ 50 năm
Trước thực tế giá nhà leo thang, nhiều lao động trẻ buộc phải thay đổi lựa chọn. Một bộ phận chuyển sang thuê nhà dài hạn, coi như giải pháp “an cư tạm thời” để tiện công việc. Số khác chấp nhận mua ở vùng ven với giá 50–60 triệu đồng/m², đổi lại thời gian đi làm kéo dài.
Đáng chú ý, vài năm gần đây, căn hộ chung cư có thời hạn sở hữu 50 năm nổi lên như một lựa chọn được nhiều khách hàng săn tìm. Nhờ mức giá thấp hơn căn hộ lâu dài 20–30 triệu đồng/m², dòng sản phẩm này nhanh chóng trở thành “cứu cánh” cho không ít gia đình trẻ.
Tại một dự án ở khu vực Hà Đông, hai tòa cao 45 và 50 tầng đang xây dựng, trong đó có một số căn hộ 50 năm được chào bán với giá khoảng 40 triệu đồng/m², thấp hơn hẳn so với căn hộ lâu dài cùng dự án (65–80 triệu đồng/m²).
Anh Trần Văn Hòa (nhân viên ngân hàng tại Hà Đông) chia sẻ: “So với căn hộ quanh đây đang rao 65–70 triệu đồng/m², thì căn hộ sở hữu 50 năm chỉ 39–40 triệu đồng/m². Tôi chấp nhận hạn chế về thời gian sở hữu để đổi lấy mức giá vừa sức, phù hợp khả năng thanh toán”.
Tương tự, chị Lê Thu Phương (quê Nam Định) cũng kể, cuối năm 2024, sau nhiều lần đắn đo, vợ chồng chị quyết định mua căn hộ 50 năm ở Thanh Xuân. “Trong cùng một dự án, tòa lâu dài giá trên 65 triệu đồng/m², còn tòa 50 năm chỉ 35 triệu đồng/m². Các tiện ích đều giống nhau, chỉ khác thời hạn sở hữu. Với điều kiện tài chính hiện tại, chúng tôi chọn phương án vừa túi tiền trước đã”, chị Phương nói.
Theo ông Nguyễn Thế Điệp, Phó Chủ tịch Câu lạc bộ Bất động sản Hà Nội, căn hộ có thời hạn rõ ràng có ưu thế về giá bán, nhưng cũng tồn tại hạn chế pháp lý khiến việc bán lại không dễ, việc thế chấp ngân hàng khó khăn hơn.
Tuy nhiên, trong bối cảnh lương không theo kịp giá nhà, phân khúc này đang dần trở thành một xu hướng tất yếu ở các đô thị lớn. “Nhiều người trẻ coi đây là giải pháp trung gian, mua căn hộ 50 năm để ở trong 20–30 năm, sau đó tích lũy thêm rồi đổi sang sản phẩm khác. Thực tế, đây vẫn là lựa chọn an cư phù hợp với khả năng hiện tại”, ông Điệp phân tích.
Có thể thấy, khi thu nhập tăng nhỏ giọt còn giá nhà phi mã, nhiều người mua nhà buộc phải chuyển hướng sang những lựa chọn “cực chẳng đã” như căn hộ có thời hạn. Dù không phải phương án lý tưởng, dòng sản phẩm này vẫn phần nào trở thành “cầu nối” cho giấc mơ an cư của người trẻ trong bối cảnh thị trường nóng bỏng.
Tuy nhiên, về lâu dài, để giải quyết tận gốc bài toán nhà ở, cần có chính sách quyết liệt và đồng bộ hơn nhằm cân bằng giữa thu nhập và giá nhà. Chính phủ đã nhiều lần chỉ đạo các địa phương phát triển nhà ở xã hội, nhà thương mại giá hợp lý, song đến nay nguồn cung vẫn quá hạn chế so với nhu cầu khổng lồ.
Một số đề xuất như đánh thuế cao với ngôi nhà thứ hai, áp thuế theo thời gian sở hữu… được đưa ra để hạn chế đầu cơ, hạ nhiệt thị trường. Nhưng do hạ tầng dữ liệu và quản lý bất động sản còn thiếu đồng bộ, các giải pháp này chưa thể áp dụng triệt để.
Các chuyên gia cho rằng, giải pháp căn cơ nhất hiện nay là tăng nguồn cung căn hộ giá vừa túi tiền. Nếu không, khoảng cách giữa thu nhập và giá nhà sẽ ngày càng nới rộng, đẩy giấc mơ an cư của hàng triệu người trẻ xa thêm, ảnh hưởng trực tiếp đến an sinh xã hội và sự phát triển bền vững của đô thị.
Quang Anh