Giải pháp nào hạn chế trục lợi từ đấu giá đất?

Gần đây, các phiên đấu giá đất liên tục được tổ chức với mức giá trúng cao đến "bất thường", khiến thị trường "nóng" lên và tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Do đó, Bộ Tài nguyên và Môi trường kiến nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các địa phương thực hiện đồng bộ các giải pháp khả thi, hiệu quả, cứng rắn và đồng bộ nhằm ngăn chặn tình trạng trục lợi từ đấu giá đất.

Liên tiếp các vụ đấu giá đất phải dừng

Mới đây, ngày 29/11, huyện Sóc Sơn đã tổ chức đấu giá 58 thửa đất ở thôn Đông Lai (xã Quang Tiến, huyện Sóc Sơn). Tại phiên đấu giá, đến vòng 5 có 3 thửa được trả giá tới 30 tỷ đồng/m2. Tuy nhiên, đến vòng 6 những người này đã bỏ ngang khiến phiên đấu giá phải dừng lại.

Tiếp đó, ngày 30/11, UBND huyện Thanh Oai tổ chức phiên đấu giá 22 thửa đất tại xã Đỗ Động (huyện Thanh Oai). Đến vòng thứ 7, giá cao nhất được nhà đầu tư trả 70,3 triệu đồng/m2. Nhưng đến vòng thứ 8, khách hàng đồng loạt không trả giá tiếp dẫn đến phiên đấu không thành công.

Khi thông tin được chia sẻ, nhiều người cho rằng, có hành vi phá hoại phiên đấu giá nên cần phải xử lý nghiêm.

Tuy nhiên, theo một lãnh đạo UBND huyện Thanh Oai, trong phiên đấu giá đất ngày 30/11 do UBND huyện tổ chức không có chuyện bị can thiệp. Theo vị lãnh đạo này, hầu hết người tham gia đấu giá đất tại phiên vừa qua là người của các sàn bất động sản hoặc văn phòng nhà đất. Do đó, họ nắm rõ các quy định pháp luật hiện hành về đấu giá đất. Vì vậy, huyện cũng không đề nghị công an vào cuộc.

Đây không phải lần đầu tiên Thanh Oai tạm dừng tổ chức đấu giá đất. Đầu tháng 9, huyện này hủy hai phiên đấu giá 114 lô đất ở xã Cao Dương để rà soát điều kiện pháp lý. Sang tháng 10, huyện tiếp tục thông báo tạm dừng đấu 197 thửa tại thôn Văn Quán, xã Đỗ Động.

Động thái này diễn ra sau khi phiên đấu giá 68 lô xã Thanh Cao gây xôn xao dư luận với trên 4.000 hồ sơ tham gia, giá trúng đẩy lên 100 triệu đồng mỗi m2, gấp 5-6 lần giá khởi điểm. Tuy nhiên, khoảng 80% người trúng đấu giá tại đây đã bỏ cọc. Trong đó, toàn bộ các lô đất có giá trúng từ 80 triệu đồng đến hơn 100 triệu đồng một m2 không nộp tiền.

Gần hai tuần qua, liên tiếp các phiên đấu giá huyện ven tiếp tục gây xôn xao thị trường bởi nhiều khách trả giá cao bất thường rồi bỏ ngang. Mới đây, 5 người đã bị tạm giữ vì có sai phạm liên quan việc trả giá đến 30 tỷ đồng một m2 ở huyện Sóc Sơn để "không cho lô đất được trúng đấu giá thành công".

Từ đầu năm đến hết tháng 9, các quận, huyện tại Hà Nội thu hơn 11.000 tỷ đồng từ đấu giá quyền sử dụng đất. Trong khi cùng kỳ năm ngoái, thành phố chỉ thu được khoảng 9.200 tỷ đồng.

Ngăn chặn trục lợi đấu giá đất

Thời gian qua, các phiên đấu giá đất được liên tục tổ chức với những mức giá trúng cao “bất thường” khiến thị trường này nóng lên từng ngày, tiềm ẩn nhiều nguy cơ khiến các cơ quan chức năng đã nhiều lần cảnh báo và yêu cầu có biện pháp chấn chỉnh.

Mới đây, tại Diễn đàn “Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam – Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường lắng nghe nông dân nói”, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Đỗ Đức Duy cho biết, nhằm khắc phục bất cập, vướng mắc, trong đó có các trường hợp trục lợi từ đấu giá đất, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã kiến nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các địa phương thực hiện đồng bộ các giải pháp khả thi, hiệu quả, cứng rắn và đồng bộ.

Thứ nhất, yêu cầu các địa phương phải thực hiện nghiêm quy định của Luật Đấu giá tài sản, Luật Giá, Luật Đất đai 2024.

Thứ hai, phải công khai minh bạch quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị tại các khu vực đấu giá đất.

Thứ ba, điều chỉnh hợp lý giá đất trong bảng giá đất làm cơ sở để tính giá khởi điểm khi thực hiện đấu giá đất. Theo ông Duy, đất đấu giá được đầu tư đồng bộ về hạ tầng, kỹ thuật thì cơ quan có thẩm quyền phải xác định lại giá đất khởi điểm cho phù hợp. Tuy nhiên có những địa phương đầu tư đồng bộ về mặt hạ tầng kỹ thuật nhưng lấy giá đất khởi điểm theo phương án khi chưa đầu tư hạ tầng, dẫn đến giá khởi điểm và giá trúng giá có sự chênh lệch rất lớn, xuất hiện nhiều đối tượng lợi dụng hoạt động đấu giá để mua bán kiếm lời.

Thứ tư, các địa phương cần tăng cường giải pháp đảm bảo nguồn cung về đất ở phù hợp với khả năng chi trả và tiếp cận của đa số người có nhu cầu, để khắc phục tình trạng thiếu cung cầu trên thị trường bất động sản. Khi cung cầu không gặp nhau thì giá bất động sản sẽ bị cao.

Thứ 5, có thể quy định rút ngắn thời gian nộp tiền trúng đấu giá trong quy chế đấu giá, đồng thời bổ sung quy định công khai các trường hợp bỏ cọc trúng giá đất để chuộc lợi.

Thứ sáu, tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các tổ chức cá nhân có vi phạm pháp luật trong đấu giá quyền sử dụng đất.

Theo ông Duy, nếu thực hiện đồng bộ các giải pháp như trên sẽ khắc phục được bất cập trong hoạt động đấu giá đất thời thời gian qua, nhất là các huyện vùng ven Hà Nội.

Đức Minh