Theo số liệu của Cục Thống kê – Bộ Tài chính, thị trường nội địa đang cho thấy những tín hiệu tích cực khi tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 8 tháng năm 2026 tăng 13,3%, đằng sau mức tăng trưởng này là sự cộng hưởng của nhiều yếu tố.
Sức mua đang phục hồi và tăng trưởng tích cực
Từ góc độ quản lý nhà nước, bà Lê Thị Hồng, Chuyên viên cao cấp, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương đánh giá mức tăng trưởng 13,3% của thị trường bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng trong 8 tháng qua đến từ một số yếu tố tích cực.
Trong đó, các chương trình xúc tiến thương mại trong nước và hoạt động kích cầu tiêu dùng bước đầu phát huy hiệu quả. Thực hiện chỉ đạo của Bộ Công Thương, các địa phương, Sở Công Thương đã tích cực triển khai các chương trình xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu; đồng thời kết hợp phát triển du lịch với tiêu thụ các sản phẩm, hàng hóa đặc sản địa phương, nhất là vào những dịp cao điểm như Tết Nguyên đán, kỳ nghỉ lễ 30/4 - 1/5 và Quốc khánh 2/9.
Cùng với đó, thương mại điện tử ngày càng phát huy vai trò trong hỗ trợ tiêu thụ hàng hóa trong nước. Việc đổi mới phương thức hoạt động, mở rộng khả năng tiếp cận người tiêu dùng cả về không gian và thời gian đã góp phần thúc đẩy nhu cầu mua sắm, gia tăng sức cầu thị trường.
Chính sách tài khóa của Chính phủ theo hướng mở rộng có kiểm soát cũng đang phát huy tác dụng. Việc đẩy mạnh đầu tư công, giải ngân vốn đầu tư công góp phần kích thích nhu cầu đối với một số nhóm hàng hóa, đồng thời hỗ trợ tạo việc làm, cải thiện thu nhập của người lao động, qua đó tăng sức mua và thúc đẩy tiêu dùng trong nước.
Các chính sách thuế tiếp tục được triển khai, trong đó có việc duy trì giảm thuế giá trị gia tăng đối với một số nhóm hàng hóa, dịch vụ và điều chỉnh ngưỡng doanh thu phải nộp thuế đối với hộ kinh doanh. Những chính sách này góp phần giảm chi phí, giá thành sản phẩm, nâng cao khả năng tiếp cận hàng hóa của người tiêu dùng, qua đó hỗ trợ kích cầu.
Thị trường nội địa đang cho thấy những tín hiệu tích cực
Ở góc độ doanh nghiệp bán lẻ, bà Trần Thị Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam, nhìn nhận mức tăng trưởng 13,3% của tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng trong 8 tháng đầu năm cho thấy sức mua đang phục hồi và tăng trưởng tích cực.
Đáng chú ý, hành vi tiêu dùng cũng đang thay đổi mạnh. Người tiêu dùng chuyển từ mua sắm tràn lan sang lựa chọn có trọng tâm hơn, tập trung vào những nhóm hàng thiết yếu, chăm sóc sức khỏe và thân thiện với môi trường. Cùng với đó là xu hướng mua sắm đa kênh, kết hợp giữa thương mại điện tử và các kênh bán hàng truyền thống.
Sự gia tăng của tiêu dùng gắn với trải nghiệm cũng đang thể hiện rõ qua mức tăng của dịch vụ ăn uống và du lịch. Điều này cho thấy thị trường nội địa không đơn thuần là câu chuyện bán hàng hóa, mà ngày càng gắn với dịch vụ, trải nghiệm và những phương thức tiêu dùng mới.
Thị trường nội địa vẫn tồn tại những điểm nghẽn cần được tháo gỡ
Dù có nhiều tín hiệu tích cực, thị trường nội địa vẫn tồn tại những điểm nghẽn cần được tháo gỡ nếu muốn phát huy đầy đủ vai trò là động lực tăng trưởng. Theo bà Lê Thị Hồng, hệ thống phân phối hiện còn phân mảnh, thiếu liên kết; năng lực logistics phục vụ thị trường còn hạn chế. Điều này khiến thị trường dễ bị tổn thương, thậm chí có nguy cơ đứt gãy trước những tác động từ bên ngoài, nhất là trong bối cảnh thị trường thế giới liên tục biến động.
Hạ tầng thương mại cũng phát triển chưa đồng đều. Trong khi khu vực đô thị đã có những bước phát triển, địa bàn nông thôn chưa được quan tâm đầu tư đúng mức, dù đây là khu vực có tiềm năng và chiếm tỷ trọng đáng kể trong thị trường nội địa.
Một điểm đáng lưu ý khác là kênh phân phối truyền thống vẫn chiếm tỷ trọng lớn. Vì vậy, quá trình hiện đại hóa và chuyển đổi số hệ thống phân phối gặp không ít trở ngại.
Trong khi đó, thương mại điện tử phát triển nhanh nhưng còn phụ thuộc lớn vào các nền tảng nước ngoài. Theo bà Lê Thị Hồng, sự phụ thuộc này có thể tạo ra sự bị động nhất định đối với hoạt động phân phối trong nước, bởi các doanh nghiệp và hoạt động phân phối có thể chịu tác động từ chính sách của các công ty mẹ ở nước ngoài.
Từ góc độ chuyên gia, TS Trịnh Thị Thanh Thuỷ, nguyên Phó Viện trưởng Viện Chiến lược chính sách Công Thương cho rằng, một trong những điểm quan trọng cần giải quyết là năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam và khả năng xây dựng thương hiệu.
Thực tế cho thấy, một số ngành hàng xuất khẩu có thế mạnh như thủy sản, dệt may, da giày vẫn chưa khai thác tương xứng thị trường trong nước. Theo bà Lê Thị Hồng, không ít doanh nghiệp sản xuất hàng xuất khẩu vẫn coi thị trường nội địa như một “vùng an toàn” khi thị trường xuất khẩu gặp khó khăn, thay vì coi đây là một thị trường mục tiêu. Đây là cách tiếp cận cần thay đổi.
Với quy mô hơn 100 triệu dân và thu nhập bình quân đầu người theo số liệu thống kê đã đạt hơn 5.000 USD/năm, thị trường nội địa được đánh giá có tiềm năng lớn. Vì vậy, dư địa tăng trưởng không chỉ nằm ở việc kích thích người dân mua sắm nhiều hơn, mà còn ở việc đưa nhiều hơn những sản phẩm có chất lượng, thương hiệu và sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt vào hệ thống phân phối trong nước.
Từ năm 2025, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đã tổ chức các hoạt động kết nối giữa những doanh nghiệp sản xuất hàng xuất khẩu có thế mạnh như thủy sản, dệt may, da giày với các doanh nghiệp phân phối, hướng tới mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước.
Mục tiêu được đặt ra là thay đổi tư duy của doanh nghiệp: thị trường trong nước phải được coi là thị trường mục tiêu, chứ không phải “vùng an toàn” khi xuất khẩu gặp khó khăn.
Cách tiếp cận này cũng đặt ra yêu cầu lớn hơn đối với sản xuất. Hàng Việt không thể chỉ dựa vào việc vận động người tiêu dùng lựa chọn sản phẩm trong nước, mà phải chinh phục người tiêu dùng bằng chất lượng, mẫu mã, giá cả và khả năng đáp ứng nhu cầu thực tế.
Theo TS Trịnh Thị Thanh Thuỷ, kinh nghiệm từ thị trường Nhật Bản cho thấy sản phẩm phục vụ thị trường nội địa có thể được thiết kế phù hợp với điều kiện địa lý, văn hóa và tâm lý tiêu dùng của chính thị trường đó. Từ góc độ này, bài toán của hàng Việt không chỉ là sản xuất được sản phẩm, mà còn phải hiểu người tiêu dùng Việt Nam và tạo ra sản phẩm phù hợp.
Niềm tin của người tiêu dùng đối với hàng Việt cũng là một vấn đề được đặt ra. Theo chuyên gia, không thể quy trách nhiệm cho riêng doanh nghiệp, hệ thống phân phối hay công tác quản lý. Những điểm nghẽn này cần được nhìn nhận trong mối liên kết của cả chuỗi. Đó là chuỗi từ sản xuất đến nhà phân phối, logistics và cuối cùng là người tiêu dùng.
Cùng với năng lực cạnh tranh, thương hiệu, chất lượng và liên kết chuỗi, một yếu tố khác được TS Trịnh Thị Thanh Thuỷ nhấn mạnh là năng lực dự báo cung - cầu. Trong thời đại số, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, cơ sở dữ liệu và dự báo có vai trò quan trọng đối với các nhà sản xuất. Khi tín hiệu thị trường được truyền tải đầy đủ và kịp thời tới doanh nghiệp, sản xuất sẽ có cơ sở để điều chỉnh theo nhu cầu thực tế. Đây là điều kiện quan trọng để hạn chế tình trạng sản xuất chưa sát nhu cầu hoặc thiếu hàng khi thị trường phát sinh nhu cầu.
Anh Đào