Các công trình vi phạm tại 12 dự án liên quan đến Tập đoàn Mường Thanh sẽ được rà soát theo từng nhóm tiêu chí để xác định trường hợp được tồn tại có điều kiện hoặc phải phá dỡ. Chủ đầu tư phải chịu chi phí khắc phục, nộp lại số lợi bất hợp pháp và hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất đai.
Ngày 28/10, HĐND thành phố Hà Nội thông qua Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù và biện pháp khắc phục hậu quả đối với các tồn tại, vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng gắn với cải tạo, chỉnh trang đô thị tại một số dự án trên địa bàn.
Một nội dung trọng tâm của Nghị quyết là phân loại công trình, hạng mục công trình và phần công trình vi phạm để xác định phương án xử lý. Việc xem xét được thực hiện trên cơ sở hiện trạng thực tế, quy hoạch, hồ sơ pháp lý, điều kiện an toàn và khả năng khắc phục.
Các công trình cao tầng thuộc diện rà soát sẽ được đánh giá về an toàn chịu lực, phòng cháy, chữa cháy, hạ tầng và mức độ phù hợp với quy hoạch trước khi xác định phương án xử lý.
Những công trình nào có thể được tồn tại?
Theo quy định, công trình cao tầng đã hoàn thành, đưa vào vận hành, sử dụng có thể được xem xét tồn tại có điều kiện nếu đáp ứng đồng thời các tiêu chí theo Nghị quyết.
Các yêu cầu gồm bảo đảm an toàn chịu lực, phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ; không ảnh hưởng đến công trình lân cận; đáp ứng các chỉ tiêu tối thiểu về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội thiết yếu và không vi phạm chỉ giới đường đỏ, hành lang bảo vệ công trình hạ tầng kỹ thuật, hành lang an toàn giao thông.
Về hạ tầng, các tiêu chí được xem xét bao gồm cấp nước, cấp điện, chỗ đỗ xe và các công trình xã hội thiết yếu như trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, không gian sinh hoạt cộng đồng. Công trình phải đáp ứng yêu cầu theo quy hoạch hoặc có phương án bổ sung, khắc phục được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
Nghị quyết cũng quy định tiêu chí về khoảng cách giữa các khối tháp. Theo đó, khoảng cách giữa cạnh dài của các khối tháp phải không nhỏ hơn 17,5 m; khoảng cách giữa đầu hồi của các khối tháp với đầu hồi hoặc cạnh dài của khối tháp khác phải không nhỏ hơn 10,5 m, căn cứ quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy hoạch áp dụng tại thời điểm xây dựng.
Trường hợp công trình chưa đáp ứng một số tiêu chí nhưng có phương án khắc phục được đánh giá khả thi về kỹ thuật, quy hoạch và nguồn lực, cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét theo quy định. Phần công trình còn lại sau khi phá dỡ phần vi phạm cũng có thể được đánh giá để xác định khả năng tồn tại.
Đối với nhà ở thấp tầng, tiêu chí quan trọng là không nằm trên vị trí đất được quy hoạch chức năng hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội. Một số công trình hạ tầng xã hội thiết yếu như trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở được xem xét tồn tại nếu bảo đảm điều kiện an toàn và không vi phạm các hành lang bảo vệ theo quy định.
Hà Nội sẽ phân loại từng công trình, hạng mục và phần diện tích vi phạm để xem xét cho tồn tại có điều kiện hoặc buộc phá dỡ.
Trường hợp nào phải phá dỡ?
Các công trình, hạng mục công trình hoặc phần công trình không đáp ứng tiêu chí theo Nghị quyết thuộc diện phải phá dỡ. Đối với công trình cao tầng, việc phá dỡ được đặt ra khi công trình không đáp ứng một hoặc một số điều kiện bắt buộc, hoặc không có phương án khắc phục khả thi đối với các tiêu chí còn thiếu.
Công trình nhà ở thấp tầng không đáp ứng tiêu chí quy định cũng thuộc diện phải phá dỡ. Các công trình hạ tầng xã hội thiết yếu không bảo đảm điều kiện an toàn, phòng cháy, chữa cháy hoặc ảnh hưởng đến công trình lân cận cũng không thuộc trường hợp được phép tồn tại theo cơ chế đặc thù.
Nghị quyết giao chủ tịch UBND cấp xã ban hành quyết định buộc phá dỡ công trình, hạng mục công trình trên địa bàn quản lý; đồng thời đôn đốc, giám sát và kiểm tra chủ đầu tư thực hiện phương án phá dỡ.
Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày quyết định buộc phá dỡ có hiệu lực, chủ đầu tư phải hoàn thành việc lựa chọn đơn vị tư vấn, bố trí kinh phí và công khai kế hoạch di dời, phá dỡ. Chủ đầu tư chịu toàn bộ chi phí liên quan.
Nếu chủ đầu tư không tự giác chấp hành, UBND cấp xã tổ chức cưỡng chế phá dỡ và toàn bộ chi phí cưỡng chế do chủ đầu tư chi trả. Việc phá dỡ phải bảo đảm an toàn cho người, tài sản, công trình lân cận và vệ sinh môi trường.
Trường hợp phá dỡ toàn bộ hoặc một phần công trình không bảo đảm an toàn hoặc không khả thi về kỹ thuật, UBND cấp xã phối hợp với các cơ quan liên quan đánh giá, đề xuất phương án xử lý và báo cáo UBND thành phố quyết định.
Chủ đầu tư phải khắc phục vi phạm, bổ sung hạ tầng
Đối với công trình được phép tồn tại có điều kiện, chủ đầu tư phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả bổ sung, trong đó có nghĩa vụ nộp lại số lợi bất hợp pháp từ phần vi phạm trật tự xây dựng.
Theo công thức quy định tại Nghị quyết, số lợi bất hợp pháp được xác định bằng tổng diện tích sàn xây dựng vi phạm tăng thêm so với quy hoạch, giấy phép xây dựng nhân với đơn giá 1 m² xây dựng, sau đó nhân với 50%.
Đơn giá xây dựng được xác định theo giá trị suất vốn đầu tư tại thời điểm công trình, dự án được đưa vào sử dụng thực tế. Khoản tiền phải nộp được chủ đầu tư trực tiếp nộp vào ngân sách thành phố thông qua Kho bạc Nhà nước Hà Nội theo thời hạn ghi trong quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả.
Bên cạnh đó, nghĩa vụ tài chính về đất đai đối với các dự án, công trình được phép tồn tại được xác định theo bảng giá đất do UBND thành phố quy định tại thời điểm công trình, dự án đưa vào sử dụng thực tế.
Sau khi hoàn thành các biện pháp khắc phục hậu quả, nộp đầy đủ số lợi bất hợp pháp và nghĩa vụ tài chính về đất đai, chủ đầu tư phải lập hồ sơ hiện trạng để UBND cấp xã kiểm tra, xác nhận. Hồ sơ này là căn cứ thực hiện các thủ tục tiếp theo liên quan đến quy hoạch, giao đất, công nhận quyền sử dụng đất, chuyển mục đích sử dụng đất và cấp giấy chứng nhận theo quy định.
Đối với các công trình được tồn tại có điều kiện, phần diện tích vi phạm tại khu vực khối đế, tầng kỹ thuật hoặc diện tích sinh hoạt cộng đồng phải được xử lý theo phương án được phê duyệt. Sau khi di dời cư dân khỏi khu vực cần xử lý, chủ đầu tư có trách nhiệm hoàn trả công năng theo quy hoạch hoặc chuyển đổi sang chức năng công cộng phù hợp với thực tế dự án.
Căn cứ phương án bổ sung hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội thiết yếu được UBND thành phố phê duyệt, chủ đầu tư hoặc đơn vị được giao quản lý, sử dụng đất có trách nhiệm tổ chức đầu tư, bảo đảm tiến độ. Nếu không thực hiện đúng phương án và tiến độ, UBND thành phố có thể quyết định sử dụng nguồn kinh phí bảo đảm của chủ đầu tư để triển khai theo quy định.
Nghị quyết đồng thời yêu cầu việc xử lý phải công khai, minh bạch, không làm thay đổi bản chất hành vi vi phạm đã được xác định và không làm mất hiệu lực của các kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án, quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Việc phân loại công trình, xác định danh mục được tồn tại có điều kiện hoặc phải phá dỡ sẽ do UBND thành phố quyết định trên cơ sở hồ sơ rà soát, đánh giá của cơ quan chuyên môn về xây dựng.
Đinh Toàn