Trước áp lực chi phí đầu vào và những hạn chế về năng lực tài chính, doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Hà Nội cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, tối ưu quy trình sản xuất, đồng thời minh bạch hoạt động kinh doanh. Đây được xem là nền tảng để nâng cao năng suất, củng cố khả năng cạnh tranh và tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn tín dụng.
Tối ưu quy trình, nâng hiệu quả chuyển đổi số
Khu vực doanh nghiệp tại Hà Nội đang ghi nhận những tín hiệu phát triển nhưng cũng đối mặt với không ít thách thức trong duy trì hoạt động. Trong 10 tháng năm 2026, thành phố có 27.793 doanh nghiệp thành lập mới, tổng vốn đăng ký đạt 537.480 tỷ đồng, tăng 57% so với cùng kỳ. Số doanh nghiệp quay trở lại hoạt động đạt 11.492 đơn vị, tăng 32%.
Ở chiều ngược lại, có tới 27.800 doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động, tăng 10%. Áp lực càng gia tăng khi CPI bình quân 10 tháng tăng 4,92%, vượt mục tiêu kiểm soát 4,5%. Giá nguyên liệu, năng lượng và chi phí vận chuyển biến động khiến biên lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp bị thu hẹp, đặt ra yêu cầu cấp thiết về cải thiện năng suất và hiệu quả vận hành.
Tại hội thảo khoa học về Bài toán lớn số 21, TS. Lê Xuân Rao, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Hà Nội cho rằng, năng suất lao động là yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp cũng như chất lượng tăng trưởng kinh tế Thủ đô. Theo đó, Hà Nội cần thúc đẩy ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và phát triển các mô hình sản xuất thông minh theo định hướng “Make in Hanoi”.
Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Hà Nội cần đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao năng suất và minh bạch tài chính để cải thiện hiệu quả hoạt động. (Ảnh minh hoạ)
Dù vậy, việc tiếp cận công nghệ chưa đồng nghĩa với khả năng khai thác hiệu quả trong thực tế. PGS.TS. Nguyễn Anh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội cho biết, trong 9 tháng năm 2026, kinh tế số đóng góp 16,69% GRDP của thành phố và gần 22% mức tăng trưởng chung. Tuy nhiên, tỷ lệ lan tỏa kinh tế số trong các ngành mới đạt 43,9%, còn cách khá xa mục tiêu tối thiểu 70%.
Đáng chú ý, dù thành phố đã triển khai hỗ trợ chuyển đổi số cho hơn 277.000 hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa, làng nghề, gần 70% đối tượng có số liệu đầy đủ hiện mới sử dụng từ 1 đến 3 nhóm nền tảng số. Điều này cho thấy dư địa ứng dụng công nghệ trong hoạt động sản xuất, kinh doanh vẫn còn lớn.
TS. Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội nhận định, chuyển đổi số cần được triển khai trên cơ sở đánh giá đúng thực trạng và nhu cầu của từng doanh nghiệp. Thay vì đầu tư dàn trải hoặc chạy theo công nghệ, doanh nghiệp nên bắt đầu từ việc rà soát, chuẩn hóa quy trình, sau đó lựa chọn giải pháp phù hợp với quy mô và khả năng tài chính.
Hiệu quả chuyển đổi số cần được đo lường bằng những kết quả cụ thể như giảm chi phí vận hành, rút ngắn thời gian xử lý công việc, hạn chế sai sót và nâng cao năng suất lao động. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp sử dụng nguồn lực hợp lý hơn, cải thiện hiệu quả kinh doanh trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng lớn.
Minh bạch tài chính, tạo nền tảng tiếp cận tín dụng
Cùng với bài toán năng suất, tiếp cận nguồn vốn vẫn là một trong những trở ngại đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đến cuối tháng 10/2026, dư nợ tín dụng trên địa bàn Hà Nội đạt khoảng 6.768 nghìn tỷ đồng, tăng 17,17% so với cuối năm 2025. Mức tăng này thấp hơn mức 22,76% ghi nhận trong cùng kỳ năm trước.
Theo TS. Mạc Quốc Anh, khó khăn của doanh nghiệp không đơn thuần nằm ở nhu cầu vốn mà còn ở khả năng chứng minh hiệu quả sử dụng vốn và năng lực trả nợ. Nhiều đơn vị có đơn hàng, có nhu cầu mở rộng sản xuất nhưng thiếu tài sản bảo đảm, hồ sơ tài chính chưa hoàn chỉnh. Trong khi đó, tình trạng đầu ra thiếu ổn định, khách hàng thanh toán chậm cũng khiến dòng tiền bị gián đoạn, ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng các điều kiện vay vốn.
Để cải thiện tình hình, doanh nghiệp cần chú trọng quản trị tài chính, kiểm soát công nợ và xây dựng kế hoạch dòng tiền rõ ràng. Việc lưu trữ, khai thác dữ liệu từ hợp đồng kinh tế, hóa đơn điện tử và lịch sử giao dịch không chỉ phục vụ công tác quản lý nội bộ mà còn giúp tổ chức tín dụng có thêm căn cứ đánh giá hoạt động kinh doanh, doanh thu và khả năng trả nợ.
Ở phía ngân hàng, một số chương trình tín dụng dành riêng cho khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa đã được triển khai. TPBank dành gói tín dụng 3.000 tỷ đồng hỗ trợ doanh nghiệp siêu nhỏ và doanh nghiệp nhỏ, kết hợp phương thức cấp tín dụng dựa trên xếp hạng khách hàng hoặc tài sản bảo đảm. Trong khi đó, Agribank triển khai chương trình tín dụng ưu đãi quy mô 70.000 tỷ đồng, với lãi suất thấp hơn 1-2%/năm so với mức bình quân cùng kỳ hạn.
Đại diện các tổ chức tín dụng khuyến nghị doanh nghiệp cần chủ động chuẩn bị hồ sơ, xác định cụ thể nhu cầu vay và mục đích sử dụng vốn. Đặc biệt, Agribank cho biết tăng cường xem xét, thẩm định dựa trên dòng tiền, hợp đồng, đơn hàng và tính khả thi của phương án sản xuất, kinh doanh.
Điều này mở ra cơ hội cho những doanh nghiệp chưa có nhiều tài sản thế chấp nhưng sở hữu hoạt động kinh doanh thực chất, có nguồn thu và phương án sử dụng vốn khả thi. Tuy nhiên, để tận dụng cơ hội, doanh nghiệp phải nâng cao năng lực quản trị, bảo đảm thông tin tài chính minh bạch và duy trì kỷ luật thanh toán.
Thực tế, nâng cao năng suất và cải thiện khả năng tiếp cận tín dụng là hai mục tiêu có mối quan hệ tương hỗ. Khi quy trình được chuẩn hóa, hoạt động sản xuất, kinh doanh được số hóa và dòng tiền được kiểm soát chặt chẽ, doanh nghiệp không chỉ tiết giảm chi phí mà còn củng cố độ tin cậy trong mắt ngân hàng.
Về lâu dài, việc kết hợp đổi mới công nghệ với nâng cao năng lực quản trị tài chính sẽ giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Hà Nội khai thác tốt hơn các nguồn lực, tăng khả năng chống chịu trước biến động thị trường và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.
Thanh Phong (t/h)