Theo UBND TP. Hà Nội, nhu cầu nhà ở xã hội đến 2030 trên địa bàn toàn thành phố là 113.000 căn (khoảng 6,8 triệu m2 sàn), với tổng vốn 12.500 tỷ đồng. Để đáp ứng nhu cầu này, TP xin kiến nghị Chính phủ ủy quyền cho Hà Nội chủ động thực hiện bố trí thay thế quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội cho các dự án này tại các khu nhà ở xã hội tập trung trên địa bàn.
Nghiên cứu địa điểm xây dựng nhà ở xã hội tập trung
Mới đây, tại Hội nghị Thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội cho công nhân, người thu nhập thấp mới đây, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Dương Văn Tuấn cho biết: Hà Nội đã ban hành Chương trình phát triển nhà ở giai đoạn 2021-2030 và Kế hoạch Phát triển nhà ở 5 năm 2021-2025 (đã được HĐND TP. Hà Nội thông qua). Trên cơ sở đó, xác định nhu cầu nhà ở xã hội đến 2030 trên địa bàn toàn thành phố là khoảng 6,8 triệu m2 sàn nhà ở, tương đương 113.000 căn hộ và vốn xây dựng vào khoảng 12.500 tỷ đồng.
Trước đó, trong giai đoạn 2016-2020, thành phố Hà Nội đã hoàn thành 25 dự án với khoảng 1,25 triệu m2 sàn; đang triển khai 52 dự án với khoảng 4,14 triệu m2 sàn. Nhà ở xã hội của Thành phố được đầu tư xây dựng đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội theo quy hoạch, gắn với phát triển đô thị, chỉnh trang đô thị; được đầu tư với nhiều hình thức đa dạng từ các nguồn lực xã hội.
4 huyện ngoại thành là Đông Anh, Thanh Trì, Thường Tín và Gia Lâm được TP Hà Nội bố trí xây 5 xây khu nhà ở xã hội tập trung quy mô 280 ha. (Ảnh minh họa)
Ông Dương Văn Tuấn cho biết, thành phố đang triển khai 5 khu nhà ở xã hội tập trung hiện đại với quy mô khoảng 280ha. Cụ thể, Hà Nội đã bố trí ở khu vực Đông Anh khoảng 84ha và 100ha, khu vực Thanh Trì, Thường Tín quy mô cũng là 4 ha và một khu vực huyện Gia Lâm quy mô 55ha. Dự kiến thời gian tới, các dự án sẽ hoàn thành bảo đảm quy mô, công suất khoảng 2,3 triệu m2 sàn, tương đương 38.000 căn hộ.
“Đây là chủ trương lớn của thành phố, chúng tôi đã đề xuất với Chính phủ từ năm 2017 để thực hiện giải pháp là tạo lập khu nhà ở xã hội độc lập, tập trung, đồng bộ hạ tầng kỹ thuật có tính chất tổng hợp để giải quyết nhu cầu cơ bản của Thành phố.” Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội chia sẻ.
Nội dung này, Thành phố đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ vào tháng 10/2021. Và thời gian tới Hà Nội sẽ tiếp tục nghiên cứu 3 đến 5 địa điểm để phát triển khu nhà ở xã hội độc lập, tập trung để thực hiện nhu cầu nhà ở xã hội nói chung và nhu cầu nhà ở cho công nhân, người lao động tại các khu vực công nghiệp khác trên địa bàn.
Xin quyền tự bố trí quỹ đất nhà ở xã hội
Để đáp ứng nhu cầu rất lớn về nhà ở xã hội, UBND thành phố Hà Nội tập trung chỉ đạo hoàn thành 19 dự án với khoảng 1,2 triệu m2 sàn giai đoạn 2021-2025; tiếp tục triển khai 38 dự án còn lại dự kiến hoàn thành giai đoạn sau năm 2025. Tổng thể, Thành phố đã triển khai 52 dự án, cộng 5 khu nhà ở xã hội tập trung là 57 dự án trên toàn địa bàn.
Về giải pháp, thực hiện chương trình phát triển nhà ở xã hội, thành phố đặt ra 5 giải pháp:
Một là, đẩy mạnh các khu nhà ở xã hội độc lập, tập trung theo hướng hiện đại, đồng bộ hạ tầng kỹ thuật xã hội.
Hai là, rà soát quy hoạch các khu công nghiệp, khu vực giáp ranh các khu công nghiệp, rà soát các khu đô thị mới, khu nhà ở chưa dành quỹ đất 20% (với Hà Nội là 25%) để xác định vị trí, quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội đảm bảo chỉ tiêu kế hoạch phát triển đặt ra.
Ba là, bố trí nguồn tiền các chủ đầu tư nhà ở thương mại đã nộp tương đương giá trị quỹ đất 20%, 25% để đầu tư xây dựng nhà ở xã hội theo quy định.
Bốn tư là, kêu gọi, huy động nguồn lực xã hội tham gia đầu tư xây dựng nhà ở xã hội - độc lập, nhà ở xã hội cho thuê, nhà ở xã hội phục vụ tái định cư; cân đối, bố trí nguồn vốn từ ngân sách để thực hiện chuẩn bị đầu tư phục vụ đấu thầu lựa chọn chủ đầu tư thực hiện dự án theo quy định của pháp luật hiện hành. Thực hiện cho vay ưu đãi (qua Quỹ Đầu tư phát triển, Ngân hàng chính sách) để hỗ trợ nhà ở xã hội cho các đối tượng theo quy định tại Điều 49, 50 Luật Nhà ở.
Năm là, khuyến khích nhà đầu tư đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng khu công nghiệp đầu tư xây dựng nhà ở xã hội đồng bộ các thiết chế công đoàn theo quy hoạch phục vụ công nhân và người lao động trong quá trình hình thành các khu công nghiệp mới.
Hà Nội kiến nghị tháo gỡ nhiều vấn đề về lựa chọn nhà đầu tư, bố trí quỹ đất... trong phát triển nhà ở xã hội (Ảnh minh họa)
Ngoài ra, tại Hội nghị Thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội cho công nhân, người thu nhập thấp, lãnh đạo TP Hà Nội cũng có các kiến nghị về điều kiện tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư dự án nhà ở xã hội.
Cụ thể, để đẩy nhanh tiến độ, TP kiến nghị Chính phủ, Bộ Xây dựng cho phép được sử dụng các quy hoạch phân khu đô thị tỷ lệ 1/2.000, 1/5.000 là các quy hoạch cấp trên để được phê duyệt làm căn cứ xác định thông tin quy hoạch kiến trúc. Điều này để lập hồ sơ đề xuất đầu tư dự án, hồ sơ đấu thầu sơ bộ năng lực, kinh nghiệm của nhà đầu tư và tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư theo quy định.
Nhà đầu tư được lựa chọn sẽ có trách nhiệm tổ chức lập, trình cấp thẩm quyền phê duyệt quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 của dự án theo quy định hiện nay. Do quy định cơ chế chính sách buộc phải đấu thầu, không chỉ định thầu.
Thứ hai là về việc dành quỹ đất để phát triển nhà ở xã hội. Phó Chủ tịch TP Hà Nội cho rằng, trên thực tế, một khu vực rộng lớn như Hà Nội, khi bố trí các khu vực nhà ở xã hội tại các huyện ngoại thành như Ba Vì, Ứng Hòa, Mỹ Đức thì sẽ không phù hợp khi bố trí nhà ở xã hội và các dự án nhà ở thương mại có quy mô từ 2ha đất trở lên nhưng có diện tích đất ở nhỏ, một số dự án không phù hợp bố trí nhà ở xã hội cao tầng.
Tuy nhiên, theo quy định, những trường hợp mà không bố trí phải báo cáo Thủ tướng Chính phủ chứ không phải không bố trí là chưa hẳn không phù hợp với Luật và trong trường hợp đặc biệt phải báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Vì vậy, TP xin kiến nghị Chính phủ ủy quyền cho Hà Nội chủ động thực hiện bố trí thay thế quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội cho các dự án này tại các khu nhà ở xã hội tập trung trên địa bàn.
Bên cạnh đó, phát triển nhà ở công nhân cũng giao quyền cho TP Hà Nội và các thành phố khác điều chỉnh quy hoạch các khu công nghiệp, khu chế xuất để bổ sung quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội cho thuê như nhà lưu trú, nhà tạm trú theo quy định.
Thứ ba, TP kiến nghị Chính phủ, các bộ ngành, địa phương nghiên cứu quy định chuyển tiếp về nghĩa vụ và quỹ đất hỗ trợ với các chủ đầu tư xây dựng nhà ở xã hội đã có quyết định chủ trương đầu tư, quy hoạch chi tiết được duyệt. Điều này bảo đảm không gián đoạn quá trình triển khai và đẩy nhanh tiến độ dự án.
Hồng Quang