Báo cáo mới nhất của Sở Xây dựng TP.HCM gửi UBND Thành phố cho thấy công tác đầu tư xây dựng nhà ở và hạ tầng các khu tái định cư trên địa bàn đang đối mặt nhiều điểm nghẽn về thủ tục, pháp lý, khiến tiến độ nhiều dự án bị kéo dài so với kế hoạch.
Theo Sở Xây dựng, hiện TP.HCM có tổng cộng 37 dự án hạ tầng khu tái định cư ở các trạng thái khác nhau. Trong đó, 5 dự án đang ở giai đoạn chuẩn bị đầu tư, 6 dự án đang triển khai thi công và 26 dự án đã hoàn thành, đang được bố trí để phục vụ công tác tái định cư cho người dân bị ảnh hưởng bởi các dự án hạ tầng, chỉnh trang đô thị.
Dù số lượng dự án đã hoàn thành chiếm tỷ lệ lớn, cơ quan quản lý thừa nhận phần lớn các dự án hạ tầng kỹ thuật khu tái định cư đều chậm tiến độ, thậm chí kéo dài nhiều năm. Nguyên nhân chủ yếu đến từ các vướng mắc liên quan đến thủ tục đầu tư, đất đai, điều chỉnh quy hoạch và sự chồng chéo của các quy định pháp luật qua nhiều giai đoạn.
Một trong những dự án được Sở Xây dựng đặc biệt lưu ý là khu tái định cư Long Bửu (giai đoạn 2, Tiểu khu 2) – công trình được xác định phục vụ dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam trong tương lai. Dự án này đã được phê duyệt từ tháng 2/2005, nhưng sau hơn 20 năm vẫn chưa thể hoàn thành. Nhiều hạng mục hạ tầng kỹ thuật hiện thi công dở dang, chưa xác định đầy đủ khối lượng thực hiện và đang phải rà soát, xử lý theo kết luận của cơ quan thanh tra.
Hạ tầng tái định cư TP.HCM "mắc kẹt" vì thủ tục, nhiều dự án chậm hàng chục năm.
Theo đánh giá của Sở Xây dựng, thời gian kéo dài quá lâu khiến dự án rơi vào tình trạng “kẹt” pháp lý, khi các quy định hiện hành không còn tương thích với hồ sơ, thủ tục được phê duyệt trước đây. Điều này gây khó khăn trong việc lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư mới theo Luật Đầu tư công năm 2024 để kịp thời phục vụ dự án đường sắt tốc độ cao.
Trước tình hình đó, Sở Xây dựng đã đề nghị Sở Tài chính hướng dẫn cụ thể Ban Quản lý dự án đầu tư hạ tầng đô thị TP.HCM về trình tự, căn cứ pháp lý để xây dựng hồ sơ. Trường hợp vượt thẩm quyền, các sở, ngành sẽ tổng hợp, báo cáo UBND TP.HCM xem xét, quyết định.
Bên cạnh đó, dự án hạ tầng khu tái định cư Tân Bình, phục vụ dự án Vành đai 3 đoạn qua khu vực Bình Dương – cũng đang gặp trở ngại. Dù công tác giải phóng mặt bằng trên tuyến chính đã hoàn tất 100%, dự án vẫn chưa thể triển khai các bước tiếp theo do vướng thủ tục thẩm định thiết kế và phê duyệt giá đất bồi thường.
Để bảo đảm tiến độ, Sở Xây dựng kiến nghị các cơ quan liên quan đẩy nhanh thẩm định hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công và dự toán, đặt mục tiêu hoàn thành trước ngày 31/1/2026. Đồng thời, Hội đồng thẩm định giá đất được đề nghị sớm thống nhất đơn giá trong đầu tháng 1/2026, tạo cơ sở để Trung tâm Phát triển quỹ đất khu vực Dĩ An hoàn chỉnh phương án bồi thường và triển khai lựa chọn nhà thầu ngay trong quý I/2026.
Một dự án khác kéo dài nhiều năm là khu tái định cư phường Đông Hưng Thuận (quy mô 38ha), được triển khai từ năm 2002. Đến nay, dự án gần như đã hoàn tất, chỉ còn vướng khoảng 1% mặt bằng, song người dân vẫn chưa thể được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do chưa có hướng dẫn cụ thể về thủ tục nộp tiền sử dụng đất.
Trước thực trạng này, Sở Xây dựng kiến nghị sớm chuyển thông tin địa chính của dự án sang cơ quan thuế để làm căn cứ xác định nghĩa vụ tài chính. Đồng thời, đề xuất UBND TP.HCM chỉ đạo các sở, ngành liên quan ấn định thời hạn xử lý hồ sơ, sớm cấp sổ hồng cho người dân tái định cư, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp theo quy định.
Thiên An