Do ảnh hưởng của hoàn lưu bão số 11 kết hợp với đới gió Đông Nam ẩm, từ đêm 6/10 đến sáng 7/10, khu vực Bắc Bộ đã có mưa to đến rất to trên diện rộng, gây ngập lụt nhiều nơi. Riêng Thái Nguyên và Hà Nội ghi nhận lượng mưa kỷ lục, có điểm vượt nửa mét chỉ trong chưa đầy 12 giờ.
Thái Nguyên và Hà Nội là tâm mưa lớn nhất
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, từ 19h ngày 6/10 đến 9h ngày 7/10, khu vực Bắc Bộ chịu ảnh hưởng mạnh của hoàn lưu vùng áp thấp suy yếu từ bão số 11, kết hợp với đới gió Đông Nam của lưỡi áp cao cận nhiệt đới lấn mạnh từ phía Đông. Sự tương tác này hình thành vùng hội tụ gió kinh hướng mạnh kéo dài qua các tỉnh Tuyên Quang, Cao Bằng, Thái Nguyên, Phú Thọ, Hà Nội, Lạng Sơn và Bắc Ninh – khiến mưa tăng nhanh cả về lượng và cường độ.
Tại tỉnh Thái Nguyên, mưa đạt mức đặc biệt lớn. Trạm Hóa Thượng ghi nhận lượng mưa lên tới 526mm, trạm Cây Thị 462mm. Đây là mức mưa rất hiếm gặp, tương đương tổng lượng mưa của cả một tháng trong điều kiện bình thường.
Một tuyến đường tại Hà Nội bị ngập sâu sau cơn mưa lớn.
Ở thủ đô Hà Nội, lượng mưa phổ biến từ 200–260mm, trong đó trạm Mễ Trì đo được 261,6mm, Sóc Sơn 242,4mm. Một số khu vực nội thành như Mễ Trì, Láng, Cầu Diễn, Hà Đông, Phú Lãm, Đông Anh xảy ra ngập úng cục bộ, nhiều tuyến đường biến thành “sông”, giao thông ùn tắc kéo dài trong giờ cao điểm sáng.
Các địa phương khác như Bắc Ninh, Lạng Sơn, Quảng Ninh cũng có lượng mưa trên 200mm, điển hình là trạm Bố Hạ (Bắc Ninh) 348mm, trạm Tân Tri 1 (Lạng Sơn) 224,4mm, trạm Chúc Bài Sơn (Quảng Ninh) 216mm.
So với đợt mưa lớn ngày 29–30/9, đợt mưa sáng 7/10 có cường độ tương đương nhưng tập trung trong thời gian ngắn hơn. Lượng mưa 1 giờ lớn nhất tại Hà Nội được ghi nhận ở Mễ Trì (5–6h sáng) đạt 108,2mm, vượt mức 101,4mm đo tại trạm Định Công trong đợt mưa cuối tháng 9.
Dự báo: mưa còn tiếp diễn đến tối, lũ trên sông dâng cao
Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết, hiện vùng hội tụ gió đang có dấu hiệu suy yếu dần. Tuy nhiên, trong chiều và tối 7/10, khu vực Bắc Bộ vẫn còn khả năng xuất hiện mưa vừa, mưa to, lượng mưa phổ biến từ 30–60mm, cục bộ có nơi trên 100mm. Các tỉnh Tuyên Quang, Thái Nguyên, Hà Nội tiếp tục là tâm điểm mưa.
Đến đêm nay và sáng sớm 8/10, mưa có xu hướng giảm nhưng vẫn có thể tái diễn ở khu vực Đông Bắc Bộ, đặc biệt tại Quảng Ninh, Lạng Sơn, Bắc Giang, Bắc Ninh.
Do ảnh hưởng của mưa lớn kéo dài, mực nước trên các sông ở Bắc Bộ và Thanh Hóa tiếp tục lên.
Đập thủy điện Bắc Khê 1 ở xã Tân Tiến, Lạng Sơn đã bị vỡ hơn 5m vào khoảng 13 giờ 35 phút ngày 7/10.
Trên các sông Cao Bằng, Lạng Sơn, Quảng Ninh, sông Lục Nam (Bắc Giang), sông Thái Bình (Hải Phòng), đỉnh lũ có thể đạt mức báo động 2 đến báo động 3, thậm chí vượt báo động 3.
Trên sông Thao (Lào Cai), sông Lô (Tuyên Quang), sông Hoàng Long (Ninh Bình), thượng lưu sông Mã (Thanh Hóa), mực nước có khả năng lên báo động 1 – báo động 2, có nơi vượt báo động 2.
Riêng khu vực hồ Hòa Bình và hạ lưu sông Hồng tại trạm Hà Nội, mực nước có khả năng vượt mức báo động 1.
Cơ quan khí tượng cảnh báo, nguy cơ ngập lụt diện rộng có thể xảy ra tại các tỉnh Thái Nguyên, Bắc Ninh, Lạng Sơn, Cao Bằng, cùng với đó là nguy cơ lũ quét, sạt lở đất tại các khu vực vùng núi và trung du Bắc Bộ, Thanh Hóa.
Hai đợt mưa lớn cuối tháng 9 và đầu tháng 10 đều xuất phát từ hình thế tương tự
Theo phân tích của Trung tâm Khí tượng Thủy văn, cả hai đợt mưa lớn ngày 30/9 và 7/10 đều xuất phát từ hình thế tương tự nhau: hoàn lưu hậu bão kết hợp với đới gió Đông Nam ẩm của áp cao cận nhiệt đới.
Tuy nhiên, điểm khác biệt là thời điểm và cường độ mưa cực đoan theo giờ:
Ngày 30/9, mưa bắt đầu từ sáng sớm, kéo dài liên tục đến chiều;
Ngày 7/10, mưa tập trung chủ yếu trong sáng sớm, lượng mưa giờ cực đại cao hơn, dẫn đến ngập nhanh, cục bộ trong nội đô Hà Nội.
Theo các chuyên gia, trong bối cảnh nhiệt độ mặt biển cao và độ ẩm lớn trong không khí, Bắc Bộ đang bước vào giai đoạn thời tiết chuyển mùa – là điều kiện thuận lợi cho việc hình thành các vùng hội tụ gió gây mưa cực đoan ngắn hạn. Người dân cần chú ý theo dõi thông tin dự báo, chủ động di chuyển và bảo vệ tài sản ở các khu vực trũng thấp, hầm để xe, tầng hầm chung cư.
Cơ quan khí tượng khuyến cáo, trong những ngày tới (7–10/10), người dân khu vực miền núi phía Bắc và trung du cần chủ động phòng tránh lũ quét, sạt lở đất, đặc biệt tại các huyện vùng cao của Thái Nguyên, Lạng Sơn, Tuyên Quang, Cao Bằng.
Tại các đô thị lớn như Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng, chính quyền địa phương cần tăng cường bơm tiêu thoát nước, cảnh báo điểm ngập nguy hiểm và hướng dẫn người dân không di chuyển qua khu vực ngập sâu. Các cơ sở hạ tầng giao thông, bờ kè, đê điều cần được kiểm tra nhằm kịp thời ứng phó khi mực nước sông dâng cao.
Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia dự báo, từ nay đến cuối tuần, khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ tiếp tục có khả năng xuất hiện 1–2 đợt mưa vừa, mưa to cục bộ do hoạt động của gió mùa Đông Bắc và rãnh áp thấp. Dù không kéo dài như đợt mưa 7/10, song nguy cơ ngập úng tại các khu vực nội thành lớn vẫn còn rất cao.
Nhật Hạ