Kê khai nhân sự không trung thực tại gói thầu 330 tỷ, Liên danh Công ty Phú Vinh - Thái Sơn sẽ bị xử lý thế nào?

Tham dự Gói thầu Xây lắp đoạn từ Km4+740 đến cuối tuyến và cầu cạn qua Mũi Kỳ Vân do Ban Quản lý dự án chuyên ngành giao thông tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (BMT) mời thầu, Liên danh Công ty Phú Vinh - Thái Sơn đã kê khai nhân sự với nhiều điểm không đúng sự thật. Từ đó, liên danh này đã bị đánh trượt gói thầu này.

Kê khai nhân sự không trung thực?

Mới đây, Ban Quản lý dự án chuyên ngành giao thông tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (BMT) vừa công khai kết quả lựa chọn nhà thầu thực hiện Gói thầu Xây lắp đoạn từ Km4+740 đến cuối tuyến và cầu cạn qua Mũi Kỳ Vân thuộc Dự án Xây dựng mới cầu Cửa Lấp 2 và nâng cấp, mở rộng đoạn từ Ngã ba Lò Vôi đến cổng khu du lịch Thùy Dương huyện Long Điền và huyện Đất Đỏ. Theo đó, Gói thầu này có dự toán 330,82 tỷ đồng, phát hành HSMT từ ngày 11/6 - 1/7/2024.

Ngày 23/8, Liên danh Công ty CP Xây dựng công trình 510 - Công ty TNHH Thương mại dịch vụ vận tải xây dựng giao thông T&T - Công ty CP Công trình giao thông Sài Gòn được công bố trúng thầu với giá 305,396 tỷ đồng. 6 nhà thầu còn lại có HSDT không đáp ứng yêu cầu ở bước đánh giá về năng lực kinh nghiệm.

Theo đó, có thể nhắc đến một số cái tên như Liên danh Công ty CP Hải Đăng - Công ty CP Xây dựng công trình 525 đề xuất nhân sự Nguyễn Văn Lương đảm nhiệm vị trí cán bộ phụ trách an toàn lao động, vệ sinh lao động; nhân sự này có bằng tốt nghiệp Trường Đại học Giao thông Vận Tải.

Liên danh Công ty TNHH Thanh Tiến và Công ty Cổ phần Tập đoàn Đạt Phương đề xuất nhân sự Lương Viết Thắng đảm nhiệm vị trí chỉ huy trưởng công trường và Đặng Đình Kiên đảm nhiệm vị trí cán bộ phụ trách kỹ thuật thi công đường giao thông; các nhân sự này có bằng tốt nghiệp Trường Đại học Giao thông Vận Tải.

Đáng nói, tham dự gói thầu này, liên danh Công ty TNHH xây dựng Phú Vinh - Công ty Cổ phần xây dựng công trình giao thông Thái Sơn (Liên danh Công ty Phú Vinh - Thái Sơn) cũng có những hành vi tương tự, không đúng sự thật khi kê khai nhân sự.

Cụ thể, theo hồ sơ của gói thầu này, Liên danh Công ty Phú Vinh - Thái Sơn kê khai bố trí nhân sự Nguyễn Văn Đạt làm Chỉ huy trưởng công trường, ông Nguyễn Hữu Thắng làm cán bộ phụ trách kỹ thuật thi công hạng mục thoát nước, ông Nguyễn Thế Lực làm cán bộ phụ trách an toàn lao động, vệ sinh lao động. Theo E-HSDT, nhà thầu có đính kèm tài liệu chứng minh các nhân sự nêu trên đã tham gia thi công hoàn thành gói thầu XL2.TP4 Thi công cống hộp và đường trên cống hộp (Lý trình Km5+183,8 – Km6+003,8) thuộc Dự án thành phần số 4: Cải tạo kênh và đường dọc kênh Tân Hoá - Lò Gốm.

Tuy nhiên, ngày 31/7/2024 Ban Quản lý dự án chuyên ngành giao thông có văn bản số 1131/CV-DAGT gửi Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh đề nghị xác minh nhân sự tham gia thi công hoàn thành gói thầu nêu trên và nhận được văn bản phúc đáp số 1942/DDCN ngày 16/8/2024. Theo đó, không có tên các nhân sự nêu trên trong danh sách các nhân sự chủ chốt thực hiện gói thầu XL2.TP4 Thi công cống hộp và đường trên cống hộp (Lý trình Km5+183,8 - Km6+003,8) thuộc Dự án thành phần số 4: Cải tạo kênh và đường dọc kênh Tân Hoá – Lò Gốm.

Trong khi đó, với vị trí công việc cán bộ phụ trách kỹ thuật thi công hạng mục điện chiếu sáng, nhà thầu kê khai bố trí ông Tạ Ngọc Phát (nhân sự huy động) làm cán bộ phụ trách kỹ thuật thi công hạng mục điện chiếu sáng. Theo E-HSDT, nhà thầu có đính kèm tài liệu chứng minh ông Tạ Ngọc Phát đã tham gia thi công hoàn thành gói thầu: Xây lắp công trình thuộc dự án Đảm bảo an toàn giao thông trên tuyến QL.57, QL.57B, QL.57C, QL.60, ĐT.885, ĐH.24, ĐH.92 và tuyến sông Cửa Đại năm 2021 theo Hợp đồng số 168/2021/HĐ-BATGT ngày 09/9/2021 giữa Ban An toàn giao thông tỉnh Bến Tre và Công ty CP đầu tư và xây dựng Trung Nam Phát.

Tuy nhiên, ngày 31/7/2024 Ban QLDA chuyên ngành giao thông có văn bản số 1132/CV-DAGT gửi Ban An toàn giao thông tỉnh Bến Tre đề nghị xác minh nhân sự tham gia thi công hoàn thành gói thầu nêu trên và nhận được văn bản phúc đáp số 114/BATGT ngày 08/8/2024 của Ban An toàn giao thông tỉnh Bến Tre. Theo đó, không có tên ông Tạ Ngọc Phát tham gia thi công gói thầu nêu trên.

Ngoài ra, vị trí công việc cán bộ phụ trách an toàn lao động, vệ sinh lao động, nhà thầu kê khai bố trí ông Hồ Văn Dũng và ông Nguyễn Thế Lực làm cán bộ phụ trách an toàn lao động, vệ sinh lao động. Tuy nhiên, ngày 29/7/2024 Ban QLDA chuyên ngành giao thông có văn bản số 1070/CV-DAGT gửi Trường Đại học Công đoàn đề nghị xác minh văn bằng tốt nghiệp đại học và nhận được văn bản số 239/ĐHCĐ ngày 09/8/2024 của Trường Đại học Công đoàn về việc trả lời xác minh văn bằng. Theo kết quả xác minh thì không có tên hai ông Hồ Văn Dũng và ông Nguyễn Thế Lực.

Vì vậy, Liên danh Công ty Phú Vinh - Thái Sơn đã bị đánh trượt thầu với lý do không đáp ứng về nhân sự chủ chốt thực hiện gói thầu. Vậy, liên danh này liệu có bị đánh giá là không trung thực hay gian lận hay không? Chế tài xử lý sẽ như thế nào?

Sẽ bị xử lý thế nào?

Theo quy định của Luật Đấu thầu, đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu để ký kết và thực hiện hợp đồng cung cấp dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp; lựa chọn nhà đầu tư để kí kết và thực hiện hợp đồng dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư, dự án đầu tư có sử dụng đất trên cơ sở bảo đảm cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế.

Thực tế, hoạt động đấu thầu có vai trò quan trọng, mang lại lợi ích to lớn đối với Nhà nước, chủ đầu tư, nhà thầu và việc phát triển của cả nền kinh tế quốc dân nói chung. Công tác đấu thầu được thực hiện trong nhiều lĩnh vực khác nhau từ xây dựng, mua sắm thiết bị, thực hiện dự án… Đặc biệt trong lĩnh vực công, đấu thầu góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh, nâng cao hiệu quả của công tác quản lý nhà nước về đầu tư và xây dựng, hạn chế và loại trừ được tình trạng thất thoát, lãng phí vốn ngân sách nhà nước. Bên cạnh đó, hoạt động đấu thầu còn thúc đẩy chuyển giao công nghệ, chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm giữa các quốc gia, các tổ chức phát triển với các quốc gia đang phát triển.

Mặc dù với những hành lang pháp lý đã có, hoạt động đấu thầu đã có những đóng góp tích cực đối với sự phát triển kinh tế đất nước. Tuy nhiên, hoạt động này cũng còn một số tồn tại, hạn chế, đặc biệt là tình trạng làm giả các giấy tờ, hồ sơ để tham dự thầu.

Thời gian qua, nhiều vụ việc giả mạo giấy tờ, hồ sơ để tham dự các gói thầu cũng đã bị chủ đầu tư, các cơ quan chức năng phát hiện. Việc sử dụng bằng cấp giả, cung cấp không tin không chính xác để tham gia đấu thầu các dự án sẽ tiềm ẩn những hệ lụy khó lường. Không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng công trình vì nhân sự của đơn vị trúng thầu chỉ là “hàng rởm”, mà còn ảnh hưởng đến hoạt động quản lý nhà nước, ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, kinh doanh, ảnh hưởng đến quyền lợi của nhà Nước, quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân khác có liên quan.

Rất may, gói thầu tại Ban Quản lý dự án chuyên ngành giao thông tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu nói trên, hành vi gian lận đã được phát hiện, ngăn chặn kịp thời trước khi gói thầu chuyển sang giai đoạn thi công, quyết toán. Nếu không khi đó sự việc sẽ hết sức phức tạp.

Về vấn đề liên quan, chia sẻ với báo chí, Luật sư Trần Tuấn Anh, Giám đốc Công ty luật Minh Bạch cho biết, căn cứ điểm a khoản 4 Điều 16 Luật Đấu thầu 2023: “Làm giả hoặc làm sai lệch thông tin, hồ sơ, tài liệu trong đấu thầu” thì hành vi trên là hành vi bị nghiêm cấm. Hành vi này có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc xử lý hình sự.”

Căn cứ khoản 3 Điều 37 Nghị định 122/2021/NĐ-CP của Chính phủ, phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng đối với hành vi gian lận trong đấu thầu mà không phải là tội phạm theo quy định tại Điều 222 Bộ luật Hình sự. Ngoài ra còn bị cấm tham gia hoạt động đấu thầu từ 03 năm đến 05 năm theo điểm a khoản 1 Điều 125 Nghị định 24/2024/NĐ-CP, áp dụng với cả bên đấu thầu và mời thầu. Trường hợp hành vi này cấu thành tội Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng, hình phạt tù có thể lên đến 20 năm tù, theo Điều 222, Bộ luật Hình sự.

Nhưng nhân sự sử dụng bằng giả để xin vào công ty làm việc thì khó có động cơ mục đích gian lận trong đấu thầu được, lúc này hành vi của nhân sự “rởm” cấu thành tội Sử dụng con dấu hoặc tài liệu giả của cơ quan, tổ chức được quy định tại Điều 341 Bộ luật Hình sự. Trong quá trình điều tra, đấu tranh tội phạm có thể làm rõ được bản chất của vụ án, ai phạm tội, là tội gì”, Luật sư Trần Tuấn Anh chia sẻ thêm.

Trong một góc nhìn khác về vấn đề liên quan này, TS. Nguyễn Việt Hùng, chuyên gia đấu thầu nêu quan điểm, nhà thầu phải có trách nhiệm về tính chính xác, trung thực đối với các tài liệu, thông tin mà nhà thầu đưa ra trong HSDT. Trường hợp nhân sự gian lận đối với các bằng cấp trong hồ sơ tự khai của mình thì nhà thầu phải chịu trách nhiệm liên đới vì đã quan liêu, thiếu trách nhiệm trong việc sử dụng nhân sự, không kiểm tra tính xác thực đối với các tài liệu của nhân sự thuộc quyền quản lý của nhà thầu và HSDT.

Theo vị chuyên gia này, tùy từng trường hợp, tính chất, mức độ trong từng sự việc, chủ đầu tư, bên mời thầu đưa ra các hình thức xử lý đối với nhà thầu có HSDT thiếu trung thực như cảnh cáo, nhắc nhở, xử lý kỷ luật, xử lý vi phạm hành chính hoặc chuyển cơ quan điều tra để truy cứu trách nhiệm hình sự (nếu có) để răn đe. Ngoài việc bị xử lý như trên, chủ đầu tư có thể đề xuất cấm tham gia hoạt động đấu thầu đối với các tổ chức, cá nhân gian lận.

Trên thực tế, cũng có nhiều trường hợp doanh nghiệp có hành vi kê khai không trung thực tương tự đã bị xử phạt, cấm thầu. Đơn cử như UBND thị xã Buôn Hồ (Đắk Lắk) ban hành quyết định cấm Công ty CP Thương mại và Xây lắp Trung Tâm tham gia hoạt động đấu thầu đối với dự án, dự toán mua sắm trong phạm vi UBND Thị xã Buôn Hồ quản lý trong thời gian 4 năm kể từ ngày 13/8/2024. Hay với hành vi gian lận, làm giả hồ sơ tài liệu trong đấu thầu, vi phạm điểm a, khoản 4, điều 16 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 ngày 23/6/2023 khi tham dự thầu các gói Sửa chữa các Hệ thống xử lý chất thải y tế của Bệnh viện Y dược cổ truyền – Phục hồi chức năng tỉnh Gia Lai năm 2024, Bệnh viện Y dược cổ truyền – Phục hồi chức năng tỉnh Gia Lai đã Quyết định cấm Công ty CP BVIC Việt Nam tham gia hoạt động đấu thầu đối với các gói thầu do Bệnh viện này làm Chủ đầu tư.

Như vậy, với hành vi nêu trên, liệu Liên danh Công ty Phú Vinh - Thái Sơn sẽ cấm thầu, xử lý hình sự hay xử lý như thế nào? Chúng tôi sẽ tiếp tục thông tin./.

Hồng Quang