Khi sự trung thực bị đánh cắp

Tục ngữ có câu “của phi nghĩa có giàu đâu/Ở cho ngay thật, giàu sau mới bền”, câu nói mang hàm nghĩa sâu rộng này muốn nhắc nhở mỗi người, rằng đừng làm những việc xấu xa để kiếm tiền mà hãy làm những việc đúng với lương tâm của mình, đạo lý ở đời thì mới mong sự giàu có là bền vững.

Thực tế hiện đang chứng minh cho câu tục ngữ trên, chỉ bởi sự không trung thực, tham lam quá độ mà trong vài năm qua, hàng loạt vụ án tham nhũng, nhận hối lộ, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, thao túng thị trường chứng khoán… đã bị phanh phui. Sau kít test Việt Á, đến FLC, Tân Hoàng Minh, BĐS Nhật Nam, sâm Ngọc Linh. Gần đây nhất là Vạn Thịnh Phát và vụ bê nguyên cả Bí thư và Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Phúc... Cùng với đó là nhan nhản hàng giả, hàng nhái cũng như những quảng cáo gian dối, thổi phồng bản chất sản phẩm để thu lợi bất chính đang diễn ra rất nhiều trên thị trường và trong không gian mạng hiện nay. Rõ ràng những vụ đại án đã, đang được thụ lý đã là lời cảnh tỉnh cho nhiều người, nhưng đâu đó trong thế giới kinh doanh, sự trung thực còn bị đánh cắp.

Từ những đại án nghìn tỷ

Vụ án liên quan đến Tập đoàn Vạn Thịnh Phát được xem là một trong những “đại án” được dư luận đặc biệt quan tâm. Cơ quan CSĐT Bộ Công an đã kết luận điều tra, đề nghị truy tố 86 bị can trong vụ án liên quan đến Tập đoàn Vạn Thịnh Phát, Ngân hàng SCB và các đơn vị có liên quan. Trong số này, bị can Đỗ Thị Nhàn, cựu Cục trưởng Cục Thanh tra, giám sát ngân hàng II – Ngân hàng Nhà nước, bị đề nghị truy tố về tội nhận hối lộ.

Kết quả điều tra, cho thấy trong quá trình dự thảo và ban hành kết luận thanh tra, nữ cựu Cục trưởng đã nhận hối lộ số tiền đặc biệt lớn lên đến 5,2 triệu USD thông qua lãnh đạo SCB là Chủ tịch Hội đồng quản trị Đinh Văn Thành và Tổng giám đốc Võ Tấn Hoàng Văn.

Sau khi nhận tiền hối lộ, cựu Cục trưởng Đỗ Thị Nhàn đã bao che, bưng bít, báo cáo không trung thực, không đầy đủ kết quả thanh tra cho Ngân hàng Nhà nước để không có đủ thông tin, tài liệu phục vụ tham mưu, chỉ đạo xử lý các sai phạm của SCB. Từ đó các cơ quan chức năng cũng không kịp thời ngăn chặn hành vi phạm tội của Trương Mỹ Lan và đồng phạm xảy ra tại Ngân hàng SCB, gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

Trước đó, đã có hàng loạt vụ án là rúng động dư luận và khiến cho nhiều cán bộ công chức rơi vào vòng lao lý. Chẳng hạn như vụ “chạy án” hơn 2 triệu USD trong vụ chuyến bay giải cứu; hoặc trong “đại án” Việt Á, Phan Quốc Việt, Tổng giám đốc kiêm Chủ tịch Công ty Việt Á, cùng Phó tổng Vũ Đình Hiệp là hai người bị cùng đề nghị truy tố về cả hai tội Vi phạm quy định đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng và đưa hối lộ. Hệ quả của việc hối lộ xuyên bộ ngành, địa phương nói trên đã khiến 3 nguyên ủy viên Trung ương là cựu Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thanh Long, cựu Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Chu Ngọc Anh và cựu Bí thư Tỉnh ủy Hải Dương Phạm Xuân Thăng, cùng hàng chục cán bộ liên quan khác, bị truy tố.

Trong khi “đại án” xảy ra tại MobiFone, cựu Bộ trưởng Thông tin và Truyền thông Nguyễn Bắc Son đã thừa nhận hành vi “nhúng chàm”, nhận hối lộ 3 triệu USD; cựu Chủ tịch MobiFone Lê Nam Trà khai nhận hối lộ 2,5 triệu USD; cựu Thứ trưởng Bộ Công Thương Hồ Thị Kim Thoa bị kỷ luật cảnh cáo và miễn nhiệm chức danh do thiếu trung thực trong kê khai tài sản, do làm trái nguyên tắc tài chính khi thực hiện cổ phần hoá doanh nghiệp này để vụ lợi cho cá nhân và gia đình.

Mới đây nhất, cơ quan điều tra đã khởi tố, bắt tạm giam Bí thư Tỉnh ủy Hoàng Thị Thúy Lan và Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Phúc Lê Duy Thành để làm rõ những sai phạm trong vụ án liên quan đến chủ tịch Tập đoàn Phúc Sơn Nguyễn Văn Hậu (biệt danh Hậu Pháo). Tội nhận hối lộ!

Hàng loạt vụ việc đình đám đã và đang được phơi bày trước ánh sáng, hậu quả khôn lường từ việc thiếu trung thực, một biểu hiện suy thoái đạo đức, lối sống trong cán bộ, đảng viên. Dư luận đặt câu hỏi nếu không chạy chức, chạy quyền thì liệu những “ông nọ, bà kia” có thăng tiến nổi không? Hay tại sao ông Chủ tịch này, bà lãnh đạo kia lấy tiền đầu mà xây biệt phủ, lâu đài nguy nga tráng lệ đến vậy? Phải chăng chính sự không trung thực, lệch lạc về nhận thức đã dẫn đến hệ lụy như hôm nay?

Câu chuyện không chỉ dừng lại ở cán bộ, công chức, thế giới kinh doanh cũng đầy sự không trung thực. Sau những đại án thao túng thị trường chứng khoán của FLC, Tân Hoàng Minh, những cái tên như Sen Tài Thu, Bất động sản Nhật Nam, BĐS Nhật Nam, Sâm Ngọc Linh Mỹ Hạnh… đều bị khởi tố về tội “lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.

Trước cám dỗ của đồng tiền, lòng trung thực bị che lấp, và việc sớm buông mình trước những mua chuộc, cám dỗ của đồng tiền cũng là điều khó tránh. Chỉ tiếc rằng, cái danh giá bấy lâu nỗ lực cống hiến làm rạng danh cho gia tộc, giờ lại là vết nhơ của lòng tham làm vấy bẩn. Âu đó cũng là “nhân quả ở đời”, dù có tiếc, có đau thì những thứ “ung nhọt” kia vẫn cần phải cắt bỏ.

Đến chuyện hàng giả, quảng cáo gian dối

Sự trung thực không những bị một số quan chức đánh cắp, nó còn chịu mất mát rất lớn trong môi trường kinh doanh online. Đáng quan ngại là tình trạng thiếu trung thực trong quảng cáo mỹ phẩm, thực phẩm chức năng… đang thực sự trở thành “vấn nạn” gây bức xúc trong dư luận và để lại nhiều hệ luỵ cho người tiêu dùng, thị trường và cả xã hội.

Khi mọi thứ đang trở nên rất dễ chạm và cầm nắm được thông qua môi trường mạng. Chỉ với một điện thoại thông minh có kết nối mạng, người tiêu dùng có thể mua sắm đủ thứ trên mạng xã hội hay các sàn thương mại điện tử như Shopee, Lazada, Tiki, Facebook, Zalo, Tik Tok. Cái hay của mua sắm trực tuyến là nhanh, rẻ và có nhiều thứ để người tiêu dùng lựa chọn. Tại đây, khách hàng có thể thấy được nhiều loại thương hiệu, hàng hiệu quảng bá nhưng giá thành thì rất bình dân, thậm chí rất rẻ để thu hút người mua hàng.

Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi cho cả người bán, người mua, thì tình trạng hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ được rao bán tràn lan. Đây cũng là vấn đề nhức nhối ảnh hưởng đến quyền lợi của người tiêu dùng, khiến cơ quan quản lý đau đầu, môi trường đầu tư kinh doanh bị nhiễu loạn, gây thất thu ngân sách...

Cách đây không lâu, trong một tọa đàm về bảo vệ thương hiệu trước vấn nạn hàng giả, hàng nhái, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ, ông Trần Hữu Linh, Tổng cục trưởng Tổng cục Quản lý thị trường - Bộ Công Thương, cho rằng các nền tảng mạng xã hội và các sàn giao dịch thương mại điện tử bây giờ được đánh giá là kênh tiêu thụ chính hàng giả, hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ. Có lẽ phải đến 80-90% hàng giả, hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ hiện nay được tiêu thụ, mua bán trên mạng.

Thực tế là từ năm ngoái 2023, đến nay, cơ quan quản lý thị trường đã kiểm tra, thu giữ hàng chục nghìn sản phẩm giả các thương hiệu nước ngoài được bán livestream trên Zalo, Facebook, TikTok từ các cơ sở tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và nhiều địa phương khác. Đáng chú ý là vụ việc của Nguyễn Hoàng Mai Ly - một hot girl bán hàng online nổi tiếng trên nhiều nền tảng mạng xã hội. Theo kết quả điều tra của cơ quan chức năng, số hàng hóa tại cơ sở này chủ yếu là mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, hàng gia dụng, tiêu dùng... Mặc dù thông tin trên vỏ hộp, những sản phẩm này có xuất xứ từ Hàn Quốc, Mỹ, Canada... nhưng phần lớn đều không có tem nhãn phụ bằng tiếng Việt, không rõ nguồn gốc xuất xứ.

Trước đó, tại Gia Lai, lực lượng chức năng cũng đã xử phạt hơn 50 triệu đồng với một cơ sở Livestream, chốt đơn bán hàng trực tiếp các sản phẩm nước hoa, mỹ phẩm giả trên mạng xã hội Facebook. Hay vụ lợi dụng hình ảnh các bác sĩ, bệnh viện uy tín để bán thực phẩm chức năng giả, chiếm đoạt hàng nghìn tỷ đồng của người dân, vụ việc được cơ quan chức năng ở Bắc Giang phát hiện.

Với sự gian dối trong quảng cáo, đặc biệt là sau những phản ánh của Tạp chí Thương Trường, một số nhãn hiệu như Đông y Phạm Gia, nhãn hàng mỹ phẩm Almonds… đều đã bị các cơ quan chức năng kiểm tra và xử phạt theo quy định.

Có thể thấy rằng, vấn nạn hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng kém chất lượng, không rõ nguồn gốc, xuất xứ tràn lan trên thị trường đang ngày càng khó kiểm soát. Chưa kể, đối với những ngành hàng tiêu dùng, thực phẩm, hóa mỹ phẩm, dược phẩm... bị giả mạo, không đảm bảo chất lượng còn đe dọa trực tiếp đến sức khỏe, thậm chí tính mạng người tiêu dùng khi sử dụng.

Đất nước phát triển đang tạo ra nhiều cơ hội để mỗi công dân có quyền kinh doanh và làm giàu, nhưng làm giàu bằng con đường thiếu trung thực, lừa dối người khác, thì quả thực là đáng lên án. Trong khi ngoài kia, vẫn có biết bao thanh niên đang miệt mài cống hiến, có biết bao người giỏi, người tài, nhưng họ vẫn chật vật lắm với miếng cơm, manh áo.

Để xảy ra tình trạng nêu trên, ngoài vấn đề pháp lý, khó kiểm soát bởi các nền tảng công nghệ… quan trọng hơn cả vẫn là sự thiếu vắng đức hạnh, đặc biệt là tính trung thực - một chuẩn mực đạo đức quan trọng, là giá trị gắn liền với nhân cách con người, nền tảng cốt lõi của người làm kinh doanh chân chính.

Các nhà phân tích, cho rằng sự thật là sản phẩm cuối cùng, sự trung thực là yếu tố quan trọng trong quá trình tạo ra sự thật. Nếu sự thật và sự trung thực bị đánh cắp hay bị che lấp, môi trường kinh doanh sẽ ra sao và điều gì sẽ xẩy ra với xã hội? Mối hoạ thật khôn lường!

Hơn bao giờ hết, giờ đây, sau những đại án rúng động dư luận kia, những tổ chức, cá nhân kinh doanh làm giàu có lẽ cũng cần phải nhìn lại cách lựa chọn con đường. Tục ngữ có câu “Của phi nghĩa có giàu đâu/Ở đời ngay thật, giàu sau mới bền”, rõ ràng con đường trung thực, chân chính vẫn là con đường đẹp nhất, bền vững nhất.

Minh Đức