Kiến nghị tháo gỡ hàng loạt vướng mắc về thuế GTGT cho doanh nghiệp thủy sản

Nhiều doanh nghiệp thủy sản đồng loạt phản ánh bị tắc hoàn thuế, khó khăn dòng tiền và gia tăng áp lực thủ tục sau khi Luật Thuế GTGT mới có hiệu lực. VASEP đã gửi công văn kiến nghị tới Chính phủ và các bộ ngành, đề xuất giữ nguyên cơ chế cũ và tháo gỡ 7 nhóm vướng mắc trọng tâm.

Nhiều vướng mắc phát sinh từ Luật Thuế GTGT mới, doanh nghiệp gặp khó trong thực thi

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) vừa có công văn gửi Văn phòng Chính phủ và các Bộ, ngành liên quan, đề xuất tháo gỡ hàng loạt vướng mắc phát sinh từ Luật Thuế Giá trị gia tăng số 48/2024/QH15 và các văn bản hướng dẫn.

Theo phản ánh từ các doanh nghiệp hội viên, kể từ khi luật có hiệu lực, hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu thủy sản liên tục gặp khó khăn do một số quy định không rõ ràng và thiếu nhất quán, đặc biệt là về thuế suất và điều kiện hoàn thuế.

Một trong những bất cập đáng chú ý là cùng một loại sản phẩm thủy sản sơ chế có thể bị áp hai mức thuế khác nhau – không chịu thuế hoặc 5% – tùy thuộc vào nguồn cung ứng. Tình trạng này không chỉ gây rối loạn dòng tiền mà còn khiến chi phí tăng cao và làm giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế.

VASEP đề xuất 7 nhóm kiến nghị trọng tâm, kiến nghị giữ cơ chế cũ và giảm gánh nặng thủ tục

Tại Công văn số 131/CV-VASEP ngày 30/7/2025, Hiệp hội VASEP đã đưa ra 7 nhóm kiến nghị trọng tâm nhằm tháo gỡ vướng mắc và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp:

1. Thuế suất GTGT cho thủy sản sơ chế đông lạnh: VASEP kiến nghị Bộ Tài chính đưa các sản phẩm thủy sản sơ chế thông thường trở lại diện không phải kê khai, tính và nộp thuế GTGT như trước đây theo Nghị định 209/2013/NĐ-CP, thay vì áp thuế suất 5% như hiện hành. Kiến nghị này nhằm giảm áp lực tài chính, tiết kiệm thời gian và tránh việc dòng tiền bị đóng băng ở cả phía doanh nghiệp lẫn cơ quan thuế.

2. Điều kiện hoàn thuế không khả thi: Luật GTGT hiện yêu cầu bên bán đã kê khai và nộp thuế thì bên mua mới được hoàn thuế. Tuy nhiên, doanh nghiệp không có công cụ để kiểm tra việc tuân thủ thuế của nhà cung cấp, dẫn đến nguy cơ bị từ chối hoàn thuế dù đã thanh toán hợp lệ. VASEP đề nghị cho phép hoàn thuế nếu doanh nghiệp có đủ chứng từ hợp pháp và không có dấu hiệu gian lận; đồng thời kiến nghị số hóa hệ thống xác minh nghĩa vụ thuế để giảm rủi ro và thủ tục.

3. Thiếu thống nhất về thuế suất với bột cá, mỡ cá: Bột cá và mỡ cá là nguyên liệu thức ăn chăn nuôi nhưng đang bị áp mức thuế GTGT khác nhau do cách hiểu khác nhau về nguồn gốc nguyên liệu. VASEP đề nghị áp dụng chính sách không chịu thuế GTGT đối với các mặt hàng này, thống nhất với chính sách hiện hành cho ngành thức ăn chăn nuôi.

4. Vướng mắc khi xuất khẩu qua sàn thương mại điện tử: Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu qua nền tảng như Amazon gặp khó khăn trong việc cung cấp đủ hồ sơ hợp đồng, hóa đơn do đặc thù giao dịch điện tử. VASEP đề xuất xác định rõ tài liệu bắt buộc và tài liệu có thể thay thế bằng hình thức điện tử, đảm bảo chính sách thuế phù hợp với thực tế thương mại số.

5. Bất cập trong hợp tác với hộ dân nuôi trồng: Doanh nghiệp lúng túng khi hợp tác với hộ dân vì chưa rõ hộ có phải xuất hóa đơn hay không, hoặc thu nhập từ nuôi gia công có được miễn thuế không. VASEP đề nghị làm rõ nghĩa vụ xuất hóa đơn đối với hộ nuôi trực tiếp và xác định cụ thể các khoản thu nhập được miễn thuế GTGT và thuế thu nhập cá nhân.

6. Quy định phân bổ thuế đầu vào gây quá tải: Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp phải phân bổ thuế GTGT đầu vào hai lần: theo đối tượng chịu thuế và theo từng mức thuế suất (0%, 5%, 10%). VASEP kiến nghị bỏ yêu cầu phân bổ lần thứ hai, giữ cách tính như trước đây để giảm gánh nặng thủ tục, đặc biệt với các doanh nghiệp sản xuất nhiều chủng loại sản phẩm.

7. Mức xử phạt hành chính chưa hợp lý: Hiệp hội cho rằng nhiều lỗi kê khai không làm phát sinh nghĩa vụ thuế nhưng vẫn bị xử phạt nặng (từ 500.000 đến 8 triệu đồng), gây áp lực với hộ kinh doanh và doanh nghiệp mới thành lập. VASEP đề xuất miễn xử phạt đối với lỗi nhỏ có giá trị dưới 50.000 đồng, và áp dụng khoan hồng đối với các trường hợp vi phạm lần đầu hoặc sai sót không đáng kể.

VASEP kỳ vọng các kiến nghị được sớm xem xét nhằm đảm bảo tính minh bạch, ổn định trong chính sách thuế, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu thủy sản. Hiệp hội nhấn mạnh, việc tháo gỡ các vướng mắc hiện nay sẽ góp phần thực hiện thành công Chiến lược phát triển ngành thủy sản Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2045 theo Quyết định 339/QĐ-TTg của Chính phủ.

Hoàng Hậu